เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 27 กรกฎาคม 2569 · ปรับปรุง 11 กันยายน 2569 · อ่าน 5 นาที
ท้องผูกเป็นเรื่องที่ผู้สูงอายุมักไม่บอกลูกหลานเพราะรู้สึกว่าไม่ใช่เรื่องที่ควรพูด แต่เป็นสาเหตุที่ทำให้ท่านเบื่ออาหาร หงุดหงิด และนอนไม่หลับได้จริง
และเป็นหนึ่งในไม่กี่เรื่องที่ แก้ได้ด้วยสิ่งที่ทำได้ที่บ้านทั้งหมด ถ้าทำถูกลำดับ
ทำไมผู้สูงอายุถึงท้องผูกง่ายกว่า
คำตอบสั้น: เพราะหลายเรื่องมาพร้อมกัน — ลำไส้เคลื่อนตัวช้าลงตามวัย · ดื่มน้ำน้อยลงเพราะไม่รู้สึกกระหาย · ขยับน้อยลง · กินกากใยได้น้อยลงเพราะเคี้ยวลำบาก · และยาหลายกลุ่มทำให้ท้องผูก ข้อสุดท้ายเป็นข้อที่ครอบครัวนึกไม่ถึงบ่อยที่สุด
- ✓ ดื่มน้ำน้อย — ผู้สูงอายุมักไม่รู้สึกกระหาย และบางท่านตั้งใจดื่มน้อยเพราะกลัวต้องลุกเข้าห้องน้ำบ่อยตอนกลางคืน
- ✓ ขยับน้อยลง — การเดินช่วยกระตุ้นลำไส้โดยตรง คนที่นั่งอยู่ที่เดิมทั้งวันจึงถ่ายยากขึ้นชัดเจน ดูการเคลื่อนไหวประจำวันเพื่อไม่ให้กล้ามเนื้อลีบ
- ✓ เคี้ยวลำบากจึงเลี่ยงผักผลไม้ ทำให้ได้กากใยน้อยลงโดยไม่ตั้งใจ วิธีแก้อยู่ที่ปรับเนื้ออาหารให้เคี้ยวและกลืนง่าย
- ✓ ยาบางกลุ่มทำให้ท้องผูก เช่น ยาแก้ปวดบางชนิด ยาลดกรด ยาบำรุงเลือดที่มีธาตุเหล็ก และยาลดความดันบางตัว ดูการจัดการยาหลายชนิดไม่ให้พลาด
- ✓ กลั้นเพราะไปห้องน้ำลำบาก — ถ้าห้องน้ำอยู่ไกลหรือลุกเองยาก ท่านมักกลั้นไว้ ซึ่งทำให้อาการแย่ลง
ลำดับที่ควรลอง ก่อนจะไปถึงยาระบาย
คำตอบสั้น: ทำตามลำดับนี้ — เพิ่มน้ำก่อน · แล้วเพิ่มการขยับ · แล้วค่อยเพิ่มใยอาหารทีละน้อย · แล้วจึงจัดเวลาเข้าห้องน้ำให้เป็นกิจวัตร ข้อที่คนมักทำผิดคือเพิ่มกากใยเป็นอย่างแรกโดยไม่เพิ่มน้ำ ซึ่งทำให้ท้องอืดและถ่ายยากกว่าเดิม
- 1. น้ำก่อนเสมอ — วางแก้วน้ำไว้ในสายตาและชวนจิบเป็นรอบตลอดวัน ให้ดื่มมากในช่วงเช้าถึงบ่าย แล้วลดลงช่วงเย็นเพื่อไม่ให้ลุกกลางคืนบ่อย
- 2. เพิ่มการขยับ — เดินหลังอาหารสัก 10 นาที หรือทำท่าบนเก้าอี้ถ้าเดินไม่สะดวก
- 3. เพิ่มใยอาหารทีละน้อย — ผักต้มนิ่ม ผลไม้สุกนิ่มอย่างมะละกอสุกและกล้วยสุก ข้าวไม่ขัดสีถ้าเคี้ยวไหว เพิ่มช้า ๆ ภายใน 1–2 สัปดาห์
- 4. จัดเวลาเข้าห้องน้ำเป็นกิจวัตร — ลองหลังอาหารเช้าทุกวันในเวลาเดิม เพราะลำไส้ทำงานมากที่สุดหลังมื้ออาหาร
- 5. จัดท่าให้ถูก — นั่งโถแล้วใช้ม้าเตี้ยรองเท้าให้เข่าสูงกว่าสะโพกเล็กน้อย จะเบ่งได้ง่ายขึ้นมาก
ไม่มีใครอยู่บ้านคอยดูว่าท่านถ่ายหรือยัง
ที่อ้อมกอดบันทึกการขับถ่ายทุกวันและแจ้งครอบครัวเมื่อผิดปกติ โทรมาถามได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการปรึกษา
สัญญาณที่ต้องพาไปพบแพทย์
คำตอบสั้น: อย่ารอถ้ามี ไม่ถ่ายเกิน 3 วันร่วมกับปวดท้อง ท้องอืดมาก หรืออาเจียน · มีเลือดปนในอุจจาระหรืออุจจาระสีดำ · น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ · หรือลักษณะการขับถ่ายเปลี่ยนไปชัดเจนโดยไม่มีสาเหตุ กลุ่มนี้ต้องให้แพทย์ตรวจ ไม่ใช่แก้ด้วยอาหารอย่างเดียว
- ✓ ไม่ถ่ายเกิน 3 วัน ร่วมกับปวดท้อง ท้องอืดแข็ง หรืออาเจียน ให้ไปโรงพยาบาล ไม่ควรสวนเองที่บ้าน
- ✓ มีเลือดปน หรืออุจจาระสีดำ ต้องพบแพทย์ทันที โดยเฉพาะถ้ากินยาละลายลิ่มเลือดอยู่
- ✓ น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ ร่วมกับการขับถ่ายที่เปลี่ยนไป
- ✓ ปวดเวลาถ่ายมากผิดปกติ หรือมีก้อนยื่นออกมา
- ✓ ท้องผูกสลับท้องเสียบ่อย ๆ โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
ที่อ้อมกอดดูแลเรื่องนี้ยังไง
คำตอบสั้น: จุดที่ต่างจากที่บ้านคือ มีคนสังเกตและบันทึกการขับถ่ายทุกวัน จึงรู้ตั้งแต่วันที่สองไม่ใช่วันที่ห้า และ กิจวัตรครบทั้งสามอย่างที่ป้องกันท้องผูกเกิดขึ้นจริงทุกวัน คือได้ดื่มน้ำเป็นรอบ ได้ขยับในกายบริหารประจำวัน และได้อาหารที่ปรับตามการเคี้ยวโดยยังมีผักผลไม้
- ✓ บันทึกการขับถ่ายทุกวัน และแจ้งครอบครัวเมื่อผิดปกติ
- ✓ อาหาร 3 มื้อ ของว่าง 2 มื้อ ปรับตามโรคและตามการเคี้ยว โดยยังมีผักและผลไม้สุกนิ่ม ดูเมนูที่อาหารในบ้านพักผู้สูงอายุเป็นยังไง
- ✓ ชวนดื่มน้ำเป็นรอบตลอดวัน และมีกายบริหารประจำวันรวมในค่าบริการ
- ✓ มีคนพาไปห้องน้ำ ไม่ต้องกลั้นเพราะลุกเองไม่ไหว และพลิกตัวเป็นรอบสำหรับท่านที่ติดเตียง ดูวิธีที่ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน
- ✓ ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมอยู่ประจำ 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 ตามมาตรฐาน สบส.
- ✓ พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ และปรึกษาทางโทรศัพท์ได้ 24 ชั่วโมง
- ✓ กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่น ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
อ่านขอบเขตการดูแลที่มาตรฐานการดูแลของอ้อมกอด · เรื่องอาหารรวมดูที่โภชนาการผู้สูงอายุ · ค่าใช้จ่าย ห้องรวม 20,000 บาทต่อเดือน ห้องเดี่ยว 25,000 บาทต่อเดือน ไม่มีค่าแรกเข้า ที่หน้าราคา · ข้อมูลศูนย์ที่อ้อมกอด Nursing Home และบทความอื่นที่คลังบทความทั้งหมดของอ้อมกอด
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผู้สูงอายุไม่ถ่ายกี่วันถึงเรียกว่าท้องผูก
โดยทั่วไปถือว่าผิดปกติเมื่อถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือถ่ายลำบากต้องเบ่งมาก อุจจาระแข็งเป็นก้อนเล็ก และรู้สึกถ่ายไม่สุด แต่สิ่งที่สำคัญกว่าจำนวนวันคือความเปลี่ยนแปลงจากปกติของท่านเอง ถ้าเดิมถ่ายทุกวันแล้วเปลี่ยนเป็นสองสามวันครั้งโดยไม่มีสาเหตุ ก็ควรหาสาเหตุ และหากไม่ถ่ายเกิน 3 วันร่วมกับปวดท้อง ท้องอืดแข็ง หรืออาเจียน ควรไปโรงพยาบาลไม่ควรสวนเองที่บ้าน
ควรเพิ่มผักผลไม้เป็นอย่างแรกเลยไหม
ไม่ควร ควรเพิ่มน้ำและการขยับก่อน แล้วค่อยเพิ่มใยอาหารทีละน้อยภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ เพราะการเพิ่มกากใยโดยไม่เพิ่มน้ำจะทำให้ท้องอืดและถ่ายยากกว่าเดิม ซึ่งเป็นข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุด ผลไม้ที่เหมาะกับผู้สูงอายุคือผลไม้สุกนิ่มอย่างมะละกอสุกและกล้วยสุก และหากท่านเคี้ยวลำบากควรปรับเนื้ออาหารควบคู่ไปด้วยแทนการเลิกกินผักผลไม้
ให้ยาระบายเองได้ไหม
ไม่ควรให้ใช้ต่อเนื่องเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพราะยาระบายบางชนิดถ้าใช้ประจำจะทำให้ลำไส้ทำงานเองได้น้อยลง และบางชนิดทำให้เสียเกลือแร่ ควรลองแก้ด้วยน้ำ การขยับ ใยอาหาร และการจัดเวลาเข้าห้องน้ำเป็นกิจวัตรก่อน นอกจากนี้ควรทบทวนกับแพทย์ว่ายาที่ท่านกินอยู่มีตัวไหนทำให้ท้องผูกหรือไม่ เช่น ยาแก้ปวดบางชนิด ยาลดกรด และยาบำรุงเลือดที่มีธาตุเหล็ก
มาดูการดูแลจริงในหนึ่งวันได้
เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัดล่วงหน้า หรือทดลองอยู่ 7 วัน 4,999 บาท (ปกติ 6,999 บาท) 3 สิทธิ์แรก ถึง 30 พฤศจิกายน 2569 ใช้ได้ทั้ง 2 สาขา (พระราม 3 เริ่มเข้าพักได้ตั้งแต่ 1 ต.ค. 2569)
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 27 กรกฎาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับการดูแลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การใช้ยาระบายและการสวนอุจจาระควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.
บางบัวทอง
พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3