เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 26 กรกฎาคม 2569 · ปรับปรุง 11 กันยายน 2569 · อ่าน 5 นาที
เวลาครอบครัวโทรมาคุยกับเรา คำถามที่ถามคือเรื่องคุณพ่อคุณแม่ แต่เสียงที่ได้ยินปลายสายมักบอกอีกเรื่อง — คนที่โทรมาก็เหนื่อยจนแทบไม่มีแรงเหมือนกัน
เรื่องนี้ไม่มีใครพูดถึงเพราะมันดูเห็นแก่ตัวที่จะบ่นว่าเหนื่อยกับการดูแลพ่อแม่ตัวเอง แต่ในทางการดูแลสุขภาพของคนดูแลเป็นส่วนหนึ่งของแผนการดูแลผู้สูงอายุ ไม่ใช่เรื่องแยกกัน
7 สัญญาณของภาวะหมดไฟในผู้ดูแล
คำตอบสั้น: อ่านแล้วลองนับดูว่าตรงกับตัวเองกี่ข้อ ถ้า 3 ข้อขึ้นไปและเป็นมาเกินหนึ่งเดือน นั่นไม่ใช่ความอ่อนแอ แต่เป็นสัญญาณที่ต้องจัดการ
- 1. นอนไม่พอต่อเนื่องหลายสัปดาห์ — ต้องตื่นกลางคืนดูท่าน หรือหลับไม่ลึกเพราะคอยฟังเสียง
- 2. หงุดหงิดกับท่าน แล้วรู้สึกผิดทีหลัง — วนแบบนี้ซ้ำ ๆ เป็นสัญญาณที่ชัดที่สุดข้อหนึ่ง
- 3. เริ่มมีอาการทางกายของตัวเอง — ปวดหลังจากการยกตัวท่าน ปวดหัวเรื้อรัง น้ำหนักขึ้นหรือลงผิดปกติ
- 4. ตัดขาดจากเพื่อนและสิ่งที่เคยชอบ — ปฏิเสธคำชวนทุกครั้งจนไม่มีใครชวนอีก
- 5. งานประจำเริ่มมีปัญหา — ลาบ่อย สมาธิสั้นลง หรือถูกทักเรื่องผลงาน
- 6. รู้สึกว่าอยู่คนเดียวในเรื่องนี้ — พี่น้องช่วยแค่ปากหรือช่วยเป็นเงินแต่ไม่มาอยู่จริง
- 7. คิดว่าตัวเองทำได้ไม่ดีพอเสมอ — ไม่ว่าจะทำมากแค่ไหน ก็ยังรู้สึกว่ายังไม่พอ
“ในเครื่องบิน เขาให้ใส่หน้ากากออกซิเจนของตัวเองก่อนช่วยคนข้าง ๆ ไม่ใช่เพราะเห็นแก่ตัว แต่เพราะคนที่หมดสติช่วยใครไม่ได้”
ทำไมเรื่องนี้อันตรายกับผู้สูงอายุด้วย
คำตอบสั้น: ความเหนื่อยสะสมทำให้พลาดรายละเอียดที่สำคัญ เช่น ลืมพลิกตัวตามรอบจนเกิดแผลกดทับ ลืมยา หรือสังเกตอาการเปลี่ยนแปลงไม่ทัน — และถ้าคนดูแลล้มลงจริง ผู้สูงอายุจะไม่มีใครดูแลในทันที
นี่คือเหตุผลที่ในระบบการดูแลแบบมืออาชีพ งานนี้ใช้คนหลายคนหมุนเวียนเป็นกะ ไม่ใช่เพราะคนคนเดียวไม่เก่งพอ แต่เพราะการดูแลต่อเนื่อง 24 ชั่วโมงไม่มีวันหยุดเป็นงานที่ออกแบบมาให้ทีมทำ — ดูว่าการดูแลติดเตียงที่บ้านต้องทำอะไรทุกวัน
5 อย่างที่ทำได้จริง ไม่ต้องรอให้พัง
คำตอบสั้น: ไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่าง “ดูแลเองทั้งหมด” กับ “ส่งเข้าศูนย์ถาวร” เท่านั้น — มีทางเลือกกลางอยู่หลายแบบ
- ✓ แบ่งเวรกับพี่น้องแบบระบุวันชัดเจน — ไม่ใช่ตกลงปากเปล่าว่า "ช่วยกัน" ซึ่งลงเอยที่คนเดียวทุกครั้ง เขียนลงปฏิทินร่วมกัน
- ✓ ฝากดูแลระยะสั้นเป็นสัปดาห์ — ให้คนดูแลได้พักจริง ไม่ใช่พักแบบยังคอยฟังเสียงอยู่ที่บ้าน
- ✓ ใช้บริการดูแลช่วงกลางวัน — ท่านไปทำกิจกรรมกลางวัน กลับบ้านตอนเย็น ครอบครัวได้ทำงานเต็มวัน
- ✓ ขอให้พยาบาลประเมินและวางแผนให้ — หลายครอบครัวเหนื่อยเพราะทำเกินจำเป็น หรือทำผิดวิธีจนใช้แรงมากกว่าที่ควร
- ✓ พาตัวเองไปตรวจสุขภาพ — ข้อที่ทุกคนข้าม แต่ถ้าคนดูแลป่วย แผนทั้งหมดพังพร้อมกัน
ถ้าตอนนี้ไม่ไหวแล้ว ทักมาคุยได้
ไม่ต้องพร้อมย้ายท่าน ไม่ต้องตัดสินใจอะไรวันนี้ — เล่ามาว่าเหนื่อยเรื่องอะไร ทีมงานช่วยหาทางที่พอทำได้ให้
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ภาวะหมดไฟในผู้ดูแลผู้สูงอายุ มีสัญญาณอะไรบ้าง
สัญญาณที่พบบ่อยคือ นอนไม่พอต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หงุดหงิดกับพ่อแม่แล้วรู้สึกผิดทีหลัง เริ่มมีอาการทางกายเช่นปวดหลัง ปวดหัว หรือน้ำหนักเปลี่ยน ตัดขาดจากเพื่อนและกิจกรรมที่เคยชอบ ประสิทธิภาพการทำงานตกลงชัดเจน รู้สึกว่าไม่มีใครเข้าใจหรือช่วยแบ่งเบา และคิดว่าตัวเองทำได้ไม่ดีพอเสมอ หากมี 3 ข้อขึ้นไปติดต่อกันเกินหนึ่งเดือน ควรหาคนช่วยแบ่งเบาอย่างจริงจัง
ทำไมภาวะนี้อันตรายกับผู้สูงอายุด้วย
เพราะการดูแลผู้สูงอายุที่ต้องพึ่งพาผู้อื่นเป็นงานที่ต้องทำต่อเนื่องไม่มีวันหยุด ถ้าคนดูแลล้มลง ผู้สูงอายุจะไม่มีใครดูแลทันที นอกจากนี้ความเหนื่อยสะสมทำให้พลาดรายละเอียดสำคัญได้ เช่น ลืมพลิกตัวตามรอบ ลืมยา หรือสังเกตอาการเปลี่ยนแปลงไม่ทัน การดูแลสุขภาพของคนดูแลจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้สูงอายุ ไม่ใช่เรื่องแยกกัน
ยังไม่พร้อมส่งพ่อแม่เข้าศูนย์ แต่ไม่ไหวแล้ว ทำอะไรได้
มีทางเลือกกลางหลายแบบ เช่น ฝากดูแลระยะสั้นเป็นสัปดาห์เพื่อให้คนดูแลได้พักจริง บริการดูแลเฉพาะช่วงกลางวันแล้วรับกลับบ้านตอนเย็น หรือแบ่งเวรกับพี่น้องอย่างเป็นระบบโดยระบุวันชัดเจนไม่ใช่ตกลงปากเปล่า ไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างดูแลเองทั้งหมดกับส่งเข้าศูนย์ถาวรเท่านั้น
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 26 กรกฎาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์และสุขภาพจิตเฉพาะราย หากมีอาการซึมเศร้า นอนไม่หลับเรื้อรัง หรือความคิดทำร้ายตัวเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตโดยเร็ว
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.
บางบัวทอง
พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3