สิทธิและสวัสดิการผู้สูงอายุที่ครอบครัวมักไม่รู้
เบี้ยยังชีพ บัตรทอง ลดหย่อนภาษี ยื่นที่ไหน

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 26 กรกฎาคม 2569 · อ่าน 6 นาที

พอเริ่มหาที่ดูแลให้พ่อกับแม่ สิ่งที่ค้นเจอเกือบทั้งหมดคือราคา แต่คำถามที่ค้างอยู่ในใจคือ “แล้วรัฐช่วยอะไรได้บ้าง” หลายบ้านไม่เคยไปยื่นเรื่องเลย ทั้งที่บางรายการยื่นครั้งเดียวได้ทุกเดือน

เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุกับเบี้ยความพิการ ยื่นที่ไหน ใครมีสิทธิ

คำตอบสั้น: เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุยื่นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามทะเบียนบ้าน คือ เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หรือสำนักงานเขต เกณฑ์พื้นฐานคืออายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ และมีคุณสมบัติตามระเบียบที่ใช้อยู่ในปีนั้น ส่วนเบี้ยความพิการเป็นคนละรายการ ต้องมีบัตรประจำตัวคนพิการก่อนจึงยื่นได้

จุดที่พลาดบ่อยที่สุดคือยื่นไม่ทันช่วงที่ท้องถิ่นเปิดรับ กับกรณีย้ายทะเบียนบ้านมาอยู่กับลูกแล้วไม่ได้แจ้งย้ายสิทธิตาม ทำให้เงินหยุดไปเฉย ๆ ถ้าไม่แน่ใจสถานะ ให้โทรถามท้องถิ่นตามทะเบียนบ้านโดยตรง

ส่วนเบี้ยความพิการ หลายบ้านไม่เคยคิดว่าพ่อแม่เข้าข่าย ทั้งที่ผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้หลังเจ็บป่วยรุนแรง อาจขอบัตรประจำตัวคนพิการได้ เริ่มจากให้แพทย์ผู้รักษาออกเอกสารรับรอง แล้วขึ้นทะเบียนที่ศูนย์บริการคนพิการ พมจ. หรือสำนักงานเขต บัตรใบนี้ยังเป็นประตูไปสู่สิทธิเรื่องอุปกรณ์ด้วย — ดูเพิ่มที่วิธีดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน

แล้วควรทำอะไรต่อ: โทรถามทีละแถวตามตาราง จดคำตอบพร้อมวันที่และชื่อเจ้าหน้าที่ไว้ด้วย

สิทธิรักษาพยาบาล 3 ระบบ ต่างกันยังไงเมื่อพ่อแม่ไปอยู่ศูนย์ดูแล

คำตอบสั้น: สามระบบคือ บัตรทอง ประกันสังคม และสวัสดิการข้าราชการ ทั้งสามผูกกับตัวบุคคล ย้ายที่พักแล้วสิทธิไม่หาย สิ่งที่เปลี่ยนคือระยะทางไปโรงพยาบาลตามสิทธิ และคนที่ต้องพาไปตามนัด ซึ่งเป็นภาระของครอบครัวโดยตรง

เรื่องที่มักตกใจตอนหลังคือ พ่อแม่ที่ใช้สิทธิประกันสังคมมาทั้งชีวิต พอเลิกทำงานและไม่ส่งเงินสมทบต่อ สิทธินั้นจะสิ้นสุดแล้วย้ายกลับไปที่บัตรทอง แล้วควรทำอะไรต่อ เช็กล่วงหน้าที่สายด่วน สปสช. 1330 หรือประกันสังคม 1506

กายอุปกรณ์ ลดหย่อนภาษี และส่วนต่างที่เหลือจริง

คำตอบสั้น: กายอุปกรณ์บางรายการขอผ่านโรงพยาบาลตามสิทธิหรือบัตรคนพิการได้ การดูแลระยะยาวในชุมชนมีทีมเยี่ยมบ้านผ่าน รพ.สต. ส่วนลดหย่อนภาษีเป็นเงินคืนรายปี ทั้งหมดช่วยลดยอดที่ต้องออก แต่ค่าที่พักรายเดือนยังอยู่ครบ

กายอุปกรณ์และเครื่องช่วย — รถเข็น ไม้เท้าสี่ขา อุปกรณ์ช่วยพยุงเดิน และอีกบางรายการ อยู่ในบัญชีที่ขอได้ผ่านโรงพยาบาลตามสิทธิ โดยปกติต้องให้แพทย์สั่งก่อน ผู้มีบัตรคนพิการขอผ่านศูนย์บริการคนพิการได้อีกทาง รายการที่ครอบคลุมและเวลารอคิวต่างกันแต่ละพื้นที่ ให้ถาม รพ.สต. ก่อนซื้อเอง

การดูแลระยะยาวในชุมชน — สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงและยังอยู่บ้าน ท้องถิ่นทำร่วมกับหน่วยบริการสาธารณสุข จัดทีมเข้าเยี่ยมบ้านตามแผน หลายบ้านไม่เคยรู้เพราะต้องถามเอง เริ่มที่รพ.สต. หรือ อบต./เทศบาลในพื้นที่

ลดหย่อนภาษีอุปการะบิดามารดา — ผู้มีเงินได้ที่เลี้ยงดูพ่อแม่ซึ่งอายุ 60 ปีขึ้นไปและมีรายได้ไม่เกินเกณฑ์ นำค่าอุปการะมาหักลดหย่อนตอนยื่นภาษีได้ กติกาที่พี่น้องเข้าใจผิดกันทุกปีคือ พ่อหรือแม่หนึ่งคน ใช้สิทธิได้โดยลูกคนเดียวเท่านั้น และต้องมีหนังสือรับรองที่ผู้ถูกอุปการะลงชื่อ อัตราแต่ละปีภาษีเปลี่ยนได้ ให้ยืนยันกับกรมสรรพากร 1161

เมื่อรู้ครบแล้ว คำนวณสี่บรรทัดนี้ก่อนไปดูสถานที่

• ✓ บรรทัดที่ 1 รายรับของพ่อแม่: เบี้ยยังชีพ + เบี้ยความพิการ (ถ้ามี) + บำนาญ + เงินออมที่ทยอยใช้ต่อเดือน
• ✓ บรรทัดที่ 2 ค่าที่สิทธิรับไปแล้ว: ค่ายาประจำและค่าตรวจตามนัด ถ้าใช้สิทธิถูกโรงพยาบาล ก้อนนี้แทบไม่ต้องนับ
• ✓ บรรทัดที่ 3 ค่าที่พักรายเดือน: ที่อ้อมกอด ห้องรวม 18,000 บาท/เดือน ห้องเดี่ยว 23,000 บาท/เดือน ไม่มีค่าแรกเข้า
• ✓ บรรทัดที่ 4 ส่วนต่างที่ลูกต้องออก: บรรทัดที่ 3 ลบบรรทัดที่ 1 หารด้วยจำนวนพี่น้องที่ออกจริง ตัวเลขนี้ต้องจ่ายไหวเป็นปี

ที่ต้องพูดตรง ๆ คือเบี้ยยังชีพอย่างเดียวไม่พอจ่ายค่าที่พักของศูนย์เอกชนที่ไหนก็ตาม และเงินคืนภาษีได้ปีละครั้ง ไม่ช่วยกระแสเงินสดรายเดือน — เทียบเพิ่มที่จ้างผู้ดูแลที่บ้านกับส่งเข้าศูนย์ อันไหนคุ้มกว่า และตารางคำนวณงบ 3–5 ปี

แล้วควรทำอะไรต่อ: เขียนสี่บรรทัดนี้ส่งให้พี่น้องดูก่อนนัดคุยกัน การเห็นตัวเลขชุดเดียวกันช่วยให้เรื่องเงินจบเร็วขึ้น

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องสิทธิและค่าใช้จ่าย

คำตอบสั้น: อ้อมกอดทำหน้าที่ฝั่งที่พักอาศัยที่มีการดูแลตลอด 24 ชั่วโมง ส่วนการยื่นเรื่องสิทธิยังเป็นงานที่ครอบครัวทำกับหน่วยงานโดยตรง สิ่งที่เราทำให้ตรงจุดคือ บอกราคาชัดตั้งแต่วันแรก เปิดให้เยี่ยมทุกวันเพื่อพาไปตรวจตามสิทธิได้สะดวก และมีบันทึกอาการให้คุยกับแพทย์

• ✓ ราคาเดียวชัดเจน ห้องรวม 18,000 บาท/เดือน · ห้องเดี่ยว 23,000 บาท/เดือน · ไม่มีค่าแรกเข้า
• ✓ รวมอาหาร 3 มื้อและของว่าง 2 มื้อ ปรับตามโรคประจำตัว · กิจกรรมประจำวัน · กายบริหารประจำวันโดยผู้ดูแลที่ผ่านการฝึกอบรมจากนักกายภาพบำบัด
• ✓ ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมอยู่ประจำ 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล · อัตราส่วนการดูแล 1:5 ตามมาตรฐาน สบส. · กลางคืนอยู่เวรตื่นทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
• ✓ พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ ปรึกษาทางโทรศัพท์ได้ 24 ชั่วโมง
• ✓ เยี่ยมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัดล่วงหน้า พาไปตรวจตามนัดของสิทธิได้ทุกเมื่อ · ห้องเดี่ยวมีรายงานอาการทุกสัปดาห์
• ✓ จดทะเบียนตามพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ กำกับโดย สบส. ขอดูใบอนุญาตตัวจริงได้

สิ่งที่ต้องบอกให้ชัดพอกัน คือ เราไม่ได้เป็นตัวแทนยื่นเรื่องสิทธิแทนครอบครัว เพราะทุกขั้นตอนต้องใช้ตัวผู้มีสิทธิและเอกสารประจำตัว การรักษาอยู่ที่โรงพยาบาลตามสิทธิเช่นเดิม หน้าที่ของอ้อมกอดคือดูแลชีวิตประจำวันในวันที่เหลือ นักกายภาพบำบัดวิชาชีพจัดให้ตามที่ร้องขอ คิดค่าใช้จ่ายแยก ส่วนเคสจิตเวชหรือเคสซับซ้อน ประเมินและแจ้งราคาก่อนเข้าพัก

แล้วควรทำอะไรต่อ: ดูราคาและสิ่งที่รวมทั้งหมด · เทียบห้องรวมกับห้องเดี่ยว · เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนเข้าพัก · ข้อมูลสาขาบางบัวทอง

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

อ่านต่อได้ที่ความต่างของที่ดูแลผู้สูงอายุแต่ละแบบ · วิธีเช็กใบอนุญาต สบส. ด้วยตัวเอง · ทักมาถามอ้อมกอดโดยตรง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ

เผยแพร่ 26 กรกฎาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือภาษีเฉพาะราย เงื่อนไขของสิทธิแต่ละรายการเปลี่ยนแปลงได้ กรุณายืนยันกับหน่วยงานเจ้าของเรื่องก่อนดำเนินการ