เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

ในบ้านเรา วันที่ร้อนจัดเป็นเรื่องปกติจนเราชิน แต่สำหรับผู้สูงอายุ ความร้อนไม่ใช่แค่ความไม่สบายตัว เพราะร่างกายระบายความร้อนได้ช้ากว่า และหลายท่านไม่รู้สึกว่าตัวเองร้อนจนสายเกินไป บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงกว่า · แยกเพลียแดดกับลมแดด · วิธีช่วยเบื้องต้น · จัดบ้านและกิจวัตร · และวันไหนที่ต้องเฝ้าเป็นพิเศษ
ทำไมความร้อนอันตรายกับผู้สูงอายุมากกว่า
คำตอบสั้น: ร่างกายระบายความร้อนได้แย่ลงตามวัย ต่อมเหงื่อทำงานน้อยลง ผิวบางลง และความรู้สึกกระหายน้ำลดลงจึงดื่มน้อยกว่าที่ควร ซ้ำด้วยยาประจำตัวหลายกลุ่มที่รบกวนการระบายความร้อนหรือทำให้เสียน้ำ องค์การอนามัยโลกยังระบุว่าความเปราะบางต่อความร้อนขึ้นกับทั้งอายุและภาวะสุขภาพ
- เหงื่อออกน้อยลงและผิวบางลง ร่างกายจึงระบายความร้อนได้ช้ากว่าวัยหนุ่มสาว
- ไม่รู้สึกกระหายน้ำ ทำให้ขาดน้ำโดยไม่รู้ตัว ดูเรื่องผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อย
- ยาขับปัสสาวะและยาลดความดัน ทำให้เสียน้ำและความดันตกง่ายขึ้นในวันที่ร้อน ดูการจัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด
- โรคหัวใจ โรคไต เบาหวาน และโรคปอด ทำให้ร่างกายรับภาระจากความร้อนได้น้อยลง
- ภาวะสมองเสื่อม ทำให้ท่านไม่บอกว่าร้อน ไม่ถอดเสื้อผ้าที่หนาเกิน และไม่ลุกไปหาน้ำดื่มเอง
- อยู่คนเดียวหรืออยู่ห้องที่อากาศไม่ถ่ายเท เป็นปัจจัยเสี่ยงที่แก้ได้ง่ายที่สุด
แยกให้ออก เพลียแดด กับ ลมแดด
คำตอบสั้น: เพลียแดดคือร่างกายยังระบายความร้อนได้ แต่เริ่มไม่ไหว อาการคือเหงื่อออกมาก ตัวเย็นชื้น อ่อนเพลีย เวียนหัว ปวดหัว คลื่นไส้ เป็นตะคริว ชีพจรเร็วแต่เบา ส่วนลมแดดคือระบบระบายความร้อนล้มเหลว ตัวร้อนจัด ผิวอาจแห้งและไม่มีเหงื่อ สับสน พูดไม่รู้เรื่อง ชัก หรือหมดสติ ลมแดดเป็นภาวะฉุกเฉิน ต้องโทร 1669 ทันที
- เพลียแดด เหงื่อออกมาก ผิวเย็นชื้นซีด อ่อนแรง เวียนหัว ปวดหัว คลื่นไส้ ตะคริว ชีพจรเร็วแต่เบา ยังรู้ตัวดี ตอบคำถามได้
- ลมแดด ตัวร้อนจัด ผิวอาจแดงและแห้ง สับสน พูดจาสับสน ก้าวร้าวผิดปกติ ชัก หรือหมดสติ เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องโทร 1669 ทันที
- จุดที่ทำให้คนพลาด ในผู้สูงอายุ ลมแดดมักแสดงออกเป็นความสับสนเฉียบพลันก่อนอย่างอื่น จึงถูกเข้าใจผิดว่าเป็นอาการทางสมอง ดูภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้สูงอายุ
หน้าร้อนกังวลว่าพ่อแม่อยู่บ้านคนเดียวไม่ไหว คุยกับเราก่อนได้
เล่าโรคประจำตัวและยาของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
ถ้าท่านเริ่มมีอาการ ทำอะไรก่อน
คำตอบสั้น: พาเข้าที่ร่มหรือห้องที่เย็นกว่าทันที ให้นอนราบและยกขาสูงเล็กน้อย คลายเสื้อผ้าให้หลวม เช็ดตัวด้วยน้ำธรรมดา เปิดพัดลมให้ลมผ่าน ถ้าท่านรู้ตัวดีและกลืนได้ ให้จิบน้ำเปล่าทีละน้อย แต่ถ้าสับสน ซึม หรือหมดสติ ห้ามป้อนอะไรทางปาก ให้นอนตะแคงแล้วโทร 1669
- ย้ายเข้าที่ร่มหรือห้องที่เย็นกว่าทันที นี่คือสิ่งที่สำคัญที่สุดและทำได้ก่อนเสมอ
- ให้นอนราบ ยกขาสูงเล็กน้อย และคลายเสื้อผ้าที่รัดออก
- ลดอุณหภูมิร่างกาย เช็ดตัวด้วยน้ำธรรมดา วางผ้าชุบน้ำที่คอ รักแร้ และขาหนีบ เปิดพัดลมให้ลมผ่าน
- ให้จิบน้ำเปล่าทีละน้อย เฉพาะเมื่อท่านรู้ตัวดีและกลืนได้ ไม่ให้น้ำเย็นจัดและไม่ให้ดื่มรวดเดียว
- ถ้าสับสน ซึม หรือหมดสติ ห้ามป้อนทางปาก จัดท่านอนตะแคง ดูว่าหายใจปกติไหม แล้วโทร 1669
- อยู่กับท่านจนอาการดีขึ้นชัดเจน และแจ้งแพทย์ทุกครั้งแม้อาการจะดีขึ้นแล้ว

ผู้ดูแลอ้อมกอดวางเหยือกน้ำและแก้วไว้ใกล้มือผู้สูงอายุสองท่านที่นั่งคุยกันในมุมที่ลมโกรก
จัดบ้านและกิจวัตรให้ผ่านหน้าร้อน
คำตอบสั้น: เป้าหมายคือให้ท่านอยู่ในที่ที่เย็นพอ ดื่มน้ำเป็นเวลา และไม่ออกแรงในช่วงที่ร้อนที่สุด จัดห้องให้ลมถ่ายเท เลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งช่วงสายถึงบ่าย ใส่เสื้อผ้าฝ้ายบางสีอ่อน และมีคนโทรเช็กหรือแวะดูท่านอย่างน้อยวันละครั้งในวันที่ร้อนจัด
- ให้มีห้องที่เย็นที่สุดหนึ่งห้องเป็นที่พักกลางวัน ไม่จำเป็นต้องเย็นทั้งบ้าน
- เปิดให้ลมถ่ายเทช่วงเช้าและเย็น ปิดม่านกันแดดช่วงกลางวัน ลดความร้อนสะสมในห้อง
- ดื่มน้ำเป็นเวลา ไม่รอให้กระหาย ผูกไว้กับกิจวัตร เช่น ตื่นนอน มื้ออาหาร และเวลายา
- เลี่ยงออกแรงหรืออยู่กลางแจ้งช่วงสายถึงบ่าย ถ้าต้องออกไป ให้มีร่ม หมวก และน้ำติดตัว
- เสื้อผ้าฝ้ายบาง สีอ่อน ระบายอากาศ และอาบน้ำอุ่นพออุ่นให้สบายตัว ดูเรื่องผิวแห้งคันและการอาบน้ำ
- ตกลงกันว่าใครจะโทรเช็กหรือแวะดูท่านวันละครั้ง โดยเฉพาะท่านที่อยู่คนเดียว ดูแนวทางดูแลพ่อแม่ทางไกล
วันไหนและใครที่ต้องเฝ้าเป็นพิเศษ
คำตอบสั้น: วันที่ร้อนจัดต่อเนื่องหลายวัน และคืนที่ไม่เย็นลง เป็นช่วงที่อันตรายที่สุด เพราะร่างกายไม่ได้พักจากความร้อนเลย ท่านที่ต้องเฝ้าเป็นพิเศษคือ ผู้ที่อยู่คนเดียว มีภาวะสมองเสื่อม ติดเตียง มีโรคหัวใจ ไต หรือปอด และผู้ที่กินยาขับปัสสาวะ
- ช่วงที่ร้อนต่อเนื่องหลายวันติดกัน ให้เพิ่มความถี่ในการเช็กและเตือนดื่มน้ำ
- ท่านที่อยู่คนเดียว เป็นกลุ่มที่เสี่ยงที่สุด เพราะไม่มีใครสังเกตเห็นว่าเริ่มมีอาการ
- ท่านที่มีภาวะสมองเสื่อม มักไม่บอกว่าร้อน ไม่ถอดเสื้อผ้าหนา และไม่ลุกไปหาน้ำเอง
- ท่านติดเตียงและท่านที่ลุกเองไม่ได้ ต้องมีคนจัดน้ำให้ถึงมือและคอยเช็ดตัว ดูการดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน
- ท่านที่กินยาขับปัสสาวะหรือยาลดความดัน ให้ระวังหน้ามืดเวลาลุกเป็นพิเศษ ดูเรื่องความดันตกเวลาเปลี่ยนท่า
- ถ้าปัสสาวะน้อยลงมาก ซึมลง หรือสับสน อย่ารอดูที่บ้าน ให้พบแพทย์
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: หน้าร้อนเป็นช่วงที่การดูแลต้องถี่ขึ้น ไม่ใช่ทำเหมือนเดิม ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน
- 1. น้ำมาพร้อมกิจวัตรทุกช่วงของวัน ทั้งมื้ออาหาร เวลายา และของว่าง ซึ่งสำคัญเป็นพิเศษในวันที่ร้อน ดูตารางจริงที่หนึ่งวันในบ้านอ้อมกอด
- 2. ปรับกิจกรรมตามอากาศ เลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งช่วงที่ร้อนที่สุด และให้ท่านอยู่ในพื้นที่ส่วนกลางที่อากาศถ่ายเท ซึ่งมีคนเห็นท่านตลอดเวลา
- 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่ให้น้ำเกลือและไม่ปรับยาเอง ถ้าท่านซึม สับสน หรือตัวร้อนจัด เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงทันทีและแจ้งครอบครัวทุกกรณี
อยากดูห้องพักและพื้นที่ส่วนกลางจริง มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 เยี่ยมชมทุกวัน 08:00–18:00 น. หรือนัดเข้าชมสถานที่
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ทำไมผู้สูงอายุถึงทนร้อนได้น้อยกว่าคนวัยอื่น
เพราะต่อมเหงื่อทำงานน้อยลง ผิวบางลง และความรู้สึกกระหายน้ำลดลงตามวัย ทำให้ระบายความร้อนช้าและดื่มน้ำน้อยกว่าที่ควร ซ้ำด้วยยาประจำตัวหลายกลุ่มและโรคหัวใจ ไต หรือปอด ที่ทำให้ร่างกายรับภาระจากความร้อนได้น้อยลง
เพลียแดดกับลมแดดต่างกันอย่างไร
เพลียแดดคือร่างกายยังระบายความร้อนได้แต่เริ่มไม่ไหว มีเหงื่อออกมาก ผิวเย็นชื้น อ่อนแรง เวียนหัว คลื่นไส้ แต่ยังรู้ตัวดี ส่วนลมแดดคือระบบระบายความร้อนล้มเหลว ตัวร้อนจัด สับสน ชัก หรือหมดสติ เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องโทร 1669 ทันที
ท่านซึมและสับสนในวันที่ร้อนจัด ควรทำอย่างไร
ให้ถือเป็นเรื่องด่วน ย้ายเข้าที่เย็นทันที คลายเสื้อผ้า เช็ดตัวด้วยน้ำธรรมดา และโทร 1669 ห้ามป้อนน้ำหรืออาหารทางปากเมื่อท่านสับสนหรือซึม เพราะจะสำลัก ในผู้สูงอายุ ลมแดดมักแสดงออกเป็นความสับสนก่อนอย่างอื่น
ควรให้ท่านดื่มน้ำมากขึ้นแค่ไหนในหน้าร้อน
ให้ดื่มเป็นเวลาโดยไม่รอให้กระหาย และผูกไว้กับกิจวัตรประจำวัน แต่ปริมาณที่เหมาะสมต่างกันในแต่ละคน โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะหัวใจหรือไตซึ่งแพทย์อาจจำกัดน้ำ ให้ยึดคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเป็นเกณฑ์
ที่อ้อมกอดดูแลเรื่องความร้อนอย่างไร
น้ำมาพร้อมกิจวัตรทุกช่วงของวัน ปรับกิจกรรมตามอากาศโดยเลี่ยงกลางแจ้งช่วงที่ร้อนที่สุด และให้ท่านอยู่ในพื้นที่ส่วนกลางที่อากาศถ่ายเทและมีคนเห็นตลอดเวลา แต่เราไม่ใช่สถานพยาบาล ถ้าท่านซึมหรือตัวร้อนจัด เราประสานส่งโรงพยาบาลทันที
แหล่งอ้างอิง
- WHO Fact sheet: Heat and health — การเสียชีวิตที่เกี่ยวกับความร้อนในผู้อายุเกิน 65 ปี เพิ่มราว 85 เปอร์เซ็นต์ และโรคลมแดดเป็นภาวะฉุกเฉินที่มีอัตราเสียชีวิตสูง · 31 ก.ค. 2569
- American Geriatrics Society (HealthinAging): Hot Weather Safety Tips for Older Adults · 2569
- WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ
เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ปริมาณน้ำที่เหมาะสมต่างกันในแต่ละคน ผู้ที่มีภาวะหัวใจหรือไตต้องยึดคำสั่งของแพทย์ผู้รักษา และอาการสับสนหรือหมดสติในวันที่ร้อนจัด ให้โทร 1669 ทันที
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
แตะดูคลิป 79 วินาที