เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

เวลาพ่อแม่บอกว่าเวียนหัว เรามักถามต่อว่าเป็นอะไร แล้วก็จบลงที่ให้นอนพัก ปัญหาคือคำเดียวกันนี้ใช้เรียกอาการที่สาเหตุต่างกันคนละเรื่อง และบางสาเหตุรอไม่ได้ บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ แยกสองแบบให้ออก · สาเหตุที่พบบ่อย · ช่วยอย่างไรตอนกำลังเวียน · เตรียมข้อมูลไปพบแพทย์ · และสัญญาณที่ต้องโทร 1669
บ้านหมุน กับ หน้ามืด ต่างกันตรงไหน
คำตอบสั้น: ถามคำถามเดียวคือ รู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุน หรือรู้สึกจะเป็นลม บ้านหมุนคือเห็นหรือรู้สึกว่าของรอบตัวเคลื่อนไหวทั้งที่ทุกอย่างอยู่นิ่ง มักเป็นวูบ ๆ สัมพันธ์กับการขยับศีรษะ และมักมีคลื่นไส้ร่วมด้วย ส่วนหน้ามืดคือรู้สึกโหวง ตาลาย เหมือนจะหมดสติ มักเกิดตอนลุกยืนหรือยืนนาน
- บ้านหมุน ของรอบตัวหมุน แย่ลงเมื่อพลิกตัวบนเตียงหรือเงยหน้า มักคลื่นไส้ อาเจียน และยังรู้สึกแม้นั่งนิ่ง
- หน้ามืดจะเป็นลม โหวง ตาลาย ตาพร่า ดีขึ้นเมื่อนั่งหรือนอนลง มักเกิดตอนเปลี่ยนท่า ดูเรื่องความดันตกเวลาเปลี่ยนท่า
- เสียการทรงตัวแต่ไม่หมุน รู้สึกเซ เดินไม่มั่นคง มักเกี่ยวกับการมองเห็น ปลายประสาท หรือกล้ามเนื้อขา
- มึนงงไม่ชัดเจน พบในภาวะขาดน้ำ ยาหลายชนิด นอนไม่พอ หรือภาวะสับสนเฉียบพลัน
- จดให้แม่นว่าเป็นตอนไหน นานเท่าไร ข้อมูลนี้มีค่ากับแพทย์มากกว่าคำว่าเวียนหัวเฉย ๆ
สาเหตุที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ
คำตอบสั้น: หูชั้นใน ยา ความดัน และสายตา คือสี่กลุ่มที่พบบ่อยที่สุด สถาบันแห่งชาติด้านหู การได้ยิน และการสื่อสารของสหรัฐ (NIDCD) ระบุว่าอาการเวียนและเสียการทรงตัว มาจากความผิดปกติของระบบการทรงตัวได้หลายแบบ ส่วนในผู้สูงอายุมักไม่ได้มีสาเหตุเดียว แต่หลายอย่างซ้อนกัน จึงต้องให้แพทย์ประเมิน
- ตะกอนหินปูนในหูชั้นในเคลื่อนที่ เป็นสาเหตุบ้านหมุนที่พบบ่อยที่สุด อาการเป็นวูบสั้น ๆ เมื่อพลิกตัวหรือเงยหน้า และมีวิธีจัดการเฉพาะที่ต้องให้แพทย์ประเมินก่อน
- ยาที่กินอยู่ ยาลดความดัน ยาขับปัสสาวะ ยานอนหลับ ยาคลายเครียด และยาบางชนิดมีผลต่อหูชั้นใน ดูการจัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด
- ความดันตกเวลาเปลี่ยนท่าและภาวะขาดน้ำ ดูเรื่องผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อย
- การมองเห็นที่แย่ลง ทำให้สมองได้ข้อมูลการทรงตัวไม่ครบ ดูเรื่องหูตึงและตาฝ้าในผู้สูงอายุ
- หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือภาวะซีด ทำให้โหวงและจะเป็นลม ต้องให้แพทย์ตรวจ
- หูชั้นในอักเสบหรือโรคอื่นของหูชั้นใน มักเวียนรุนแรงต่อเนื่องเป็นชั่วโมงถึงเป็นวัน
ท่านเวียนหัวบ่อยจนไม่กล้าอยู่บ้านคนเดียว คุยกับเราก่อนได้
เล่าอาการและยาที่ท่านใช้ให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
ตอนกำลังเวียน ทำอะไรก่อน
คำตอบสั้น: ให้ท่านอยู่นิ่งในที่ปลอดภัยก่อน อย่าให้เดิน นั่งหรือนอนลงช้า ๆ จ้องจุดนิ่งจุดหนึ่ง ลดแสงจ้าและเสียงดัง หายใจช้า ๆ รอให้อาการสงบแล้วจึงลุกตามสามจังหวะ คือ นอน นั่ง ยืน โดยมีคนอยู่ด้วย ห้ามให้ท่านพยายามเดินไปเองตอนกำลังหมุน เพราะนี่คือจังหวะที่ล้มกันมากที่สุด
- หยุดก่อน อย่าฝืนเดิน ให้ท่านนั่งลงกับที่ หรือนอนลงบนพื้นที่ปลอดภัย
- ขยับศีรษะให้น้อยที่สุด ถ้าท่าไหนทำให้แย่ลง ให้เลี่ยงท่านั้นไว้ก่อน
- จ้องจุดนิ่งและหายใจช้า ๆ ลดแสงจ้า ปิดทีวี ลดเสียงรบกวน
- มีอ่างหรือถุงไว้ใกล้มือถ้าคลื่นไส้ และจิบน้ำทีละน้อยเมื่ออาการเริ่มดีขึ้น
- ลุกตามสามจังหวะเมื่อสงบแล้ว นอน แล้วนั่งขอบเตียงสักครู่ แล้วจึงยืนโดยมีคนประคอง ดูวิธีพยุงลุกจากเตียง
- จดไว้ทันที เวลาที่เป็น ท่าที่ทำอยู่ นานแค่ไหน และมีอาการอื่นร่วมไหม

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งคุยกับลูกสาวและคุณพ่อที่มุมรับรอง ทบทวนอาการและบันทึกความดันร่วมกัน
เตรียมอะไรไปให้แพทย์ จะได้หาสาเหตุเร็วขึ้น
คำตอบสั้น: บันทึกอาการ รายการยาทั้งหมด และความดันท่านอนกับท่ายืน คือสามอย่างที่ช่วยแพทย์มากที่สุด ระบุให้ชัดว่าเป็นแบบหมุนหรือแบบจะเป็นลม เป็นนานแค่ไหน อะไรกระตุ้น และมีอาการอื่นร่วมไหม อย่าสรุปเองว่าเป็นน้ำในหูไม่เท่ากัน เพราะเป็นคำที่คนใช้เรียกรวม ๆ หลายโรค
- จดเป็นเหตุการณ์ ไม่ใช่ความรู้สึกรวม ๆ วันเวลา ท่าที่ทำอยู่ ระยะเวลา และสิ่งที่ทำให้ดีขึ้น
- เอายาทั้งหมดไปด้วย รวมที่ซื้อเองและอาหารเสริม หลายครั้งคำตอบอยู่ในถุงยา
- วัดความดันท่านอนและหลังยืน 1 และ 3 นาที จดไปให้แพทย์ดู ดูวิธีวัดในเรื่องความดันตกเวลาเปลี่ยนท่า
- บอกด้วยว่าหูอื้อ การได้ยินลดลง หรือมีเสียงในหูไหม ช่วยแยกกลุ่มโรคหูชั้นใน
- บอกประวัติล้มด้วยทุกครั้ง แม้จะคิดว่าไม่เกี่ยวกัน ดูแนวทางป้องกันการหกล้ม
สัญญาณที่ต้องโทร 1669 ไม่ใช่รอนัด
คำตอบสั้น: เวียนหัวพร้อมกับพูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก เห็นภาพซ้อน กลืนลำบากเฉียบพลัน เดินไม่ได้เลย หรือปวดหัวรุนแรงทันทีทันใด กลุ่มนี้อาจเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งยิ่งถึงโรงพยาบาลเร็วยิ่งดี ให้โทร 1669 ทันที ไม่ต้องรอดูว่าจะดีขึ้นเอง
- พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก โทร 1669 ทันที
- เห็นภาพซ้อน มองไม่เห็นบางส่วน หรือกลืนลำบากเฉียบพลัน อย่ารอดูที่บ้าน
- เดินหรือยืนไม่ได้เลยทั้งที่พยายามแล้ว ต้องให้แพทย์ตรวจทันที
- ปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน โดยเฉพาะถ้าเกิดทันทีทันใด
- เวียนหัวหลังศีรษะกระแทก แม้จะผ่านมาหลายชั่วโมงแล้วก็ตาม
- เจ็บแน่นหน้าอก ใจสั่นรุนแรง หรือหมดสติร่วมด้วย โทร 1669
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: เรื่องเวียนหัวกระทบทั้งความปลอดภัยและความมั่นใจในการเดิน จึงอยู่ในการสังเกตประจำวัน ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน
- 1. บันทึกทุกเหตุการณ์ ไม่ใช่จำเอา เวลาที่เป็น ท่าที่ทำอยู่ และอาการร่วม แล้วส่งต่อให้พยาบาล และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
- 2. ปรับการช่วยเหลือให้ตรงกับอาการ ช่วงที่ท่านเวียนบ่อย เราเพิ่มการอยู่ด้วยในจังหวะลุกนั่งและเข้าห้องน้ำ ดูแนวทางช่วยเข้าห้องน้ำ
- 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่วินิจฉัย ไม่จ่ายยาแก้เวียน และไม่ทำหัตถการจัดตะกอนหินปูนในหู ถ้ามีสัญญาณที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทันที
อยากคุยเรื่องความปลอดภัยของท่าน มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 หรือนัดเข้าชมสถานที่
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
บ้านหมุนกับหน้ามืด ต่างกันอย่างไร
บ้านหมุนคือรู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุนหรือตัวเองหมุนทั้งที่ทุกอย่างอยู่นิ่ง มักแย่ลงเมื่อขยับศีรษะและมีคลื่นไส้ร่วมด้วย ส่วนหน้ามืดคือรู้สึกโหวง ตาลาย เหมือนจะเป็นลม มักเกิดตอนลุกยืนและดีขึ้นเมื่อนั่งหรือนอนลง การบอกแพทย์ให้ตรงแบบช่วยหาสาเหตุได้เร็วขึ้น
ผู้สูงอายุเวียนหัว ควรให้นอนพักเฉย ๆ ได้ไหม
ให้หยุดอยู่นิ่งในที่ปลอดภัยก่อนได้ แต่ไม่ควรจบแค่นั้น ควรจดว่าเป็นตอนไหน ท่าอะไร นานแค่ไหน แล้วเล่าให้แพทย์ฟัง เพราะสาเหตุมีได้หลายอย่างและบางอย่างรักษาได้ ส่วนการปล่อยไว้ทำให้เสี่ยงล้มมากขึ้น
ซื้อยาแก้เวียนศีรษะมาให้ท่านกินเองได้ไหม
ไม่ควร เพราะยาบางชนิดทำให้ง่วงและเพิ่มโอกาสล้มในผู้สูงอายุ และการกลบอาการทำให้หาสาเหตุที่แท้จริงช้าลง ควรให้แพทย์เป็นผู้สั่ง
เวียนหัวแบบไหนที่ต้องโทร 1669 ทันที
เวียนหัวร่วมกับพูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก เห็นภาพซ้อน กลืนลำบากเฉียบพลัน เดินหรือยืนไม่ได้เลย ปวดศีรษะรุนแรงทันทีทันใด หรือเวียนหลังศีรษะกระแทก กลุ่มนี้ให้โทร 1669 ทันที
ที่อ้อมกอดดูแลผู้สูงอายุที่เวียนหัวบ่อยได้ไหม
ประเมินก่อนรับทุกเคส สิ่งที่เราทำคือบันทึกทุกเหตุการณ์และส่งต่อให้พยาบาล เพิ่มการอยู่ด้วยในจังหวะลุกนั่งและเข้าห้องน้ำ แต่เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่วินิจฉัยและไม่จ่ายยาแก้เวียน ถ้ามีสัญญาณที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลและแจ้งครอบครัว
แหล่งอ้างอิง
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ
เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะราย อาการเวียนที่มาพร้อมอาการทางระบบประสาท ควรได้รับการตรวจโดยเร็วที่สุด
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
แตะดูคลิป 76 วินาที