ผู้สูงอายุเวียนหัวบ้านหมุน ต่างจากหน้ามืดอย่างไร และเมื่อไหร่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

สรุปสั้น: คำว่าเวียนหัวมีสองแบบที่ต่างกันมาก แบบแรกคือบ้านหมุน รู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุนหรือตัวเองหมุน มักมาจากระบบการทรงตัวในหูชั้นใน อีกแบบคือหน้ามืดจะเป็นลม รู้สึกโหวง ตาลาย ซึ่งมักเกี่ยวกับความดันหรือหัวใจ การบอกหมอให้ตรงแบบช่วยให้หาสาเหตุได้เร็วขึ้นมาก แต่ถ้าเวียนหัวพร้อมกับพูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงครึ่งซีก เห็นภาพซ้อน หรือเดินไม่ได้เลย ให้โทร 1669 ทันที

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งประคองคุณยายที่นั่งพักนิ่ง ๆ บนเก้าอี้ในห้องที่แสงนุ่มและเงียบ

เวลาพ่อแม่บอกว่าเวียนหัว เรามักถามต่อว่าเป็นอะไร แล้วก็จบลงที่ให้นอนพัก ปัญหาคือคำเดียวกันนี้ใช้เรียกอาการที่สาเหตุต่างกันคนละเรื่อง และบางสาเหตุรอไม่ได้ บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ แยกสองแบบให้ออก · สาเหตุที่พบบ่อย · ช่วยอย่างไรตอนกำลังเวียน · เตรียมข้อมูลไปพบแพทย์ · และสัญญาณที่ต้องโทร 1669

บ้านหมุน กับ หน้ามืด ต่างกันตรงไหน

คำตอบสั้น: ถามคำถามเดียวคือ รู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุน หรือรู้สึกจะเป็นลม บ้านหมุนคือเห็นหรือรู้สึกว่าของรอบตัวเคลื่อนไหวทั้งที่ทุกอย่างอยู่นิ่ง มักเป็นวูบ ๆ สัมพันธ์กับการขยับศีรษะ และมักมีคลื่นไส้ร่วมด้วย ส่วนหน้ามืดคือรู้สึกโหวง ตาลาย เหมือนจะหมดสติ มักเกิดตอนลุกยืนหรือยืนนาน

  • บ้านหมุน ของรอบตัวหมุน แย่ลงเมื่อพลิกตัวบนเตียงหรือเงยหน้า มักคลื่นไส้ อาเจียน และยังรู้สึกแม้นั่งนิ่ง
  • หน้ามืดจะเป็นลม โหวง ตาลาย ตาพร่า ดีขึ้นเมื่อนั่งหรือนอนลง มักเกิดตอนเปลี่ยนท่า ดูเรื่องความดันตกเวลาเปลี่ยนท่า
  • เสียการทรงตัวแต่ไม่หมุน รู้สึกเซ เดินไม่มั่นคง มักเกี่ยวกับการมองเห็น ปลายประสาท หรือกล้ามเนื้อขา
  • มึนงงไม่ชัดเจน พบในภาวะขาดน้ำ ยาหลายชนิด นอนไม่พอ หรือภาวะสับสนเฉียบพลัน
  • จดให้แม่นว่าเป็นตอนไหน นานเท่าไร ข้อมูลนี้มีค่ากับแพทย์มากกว่าคำว่าเวียนหัวเฉย ๆ

สาเหตุที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ

คำตอบสั้น: หูชั้นใน ยา ความดัน และสายตา คือสี่กลุ่มที่พบบ่อยที่สุด สถาบันแห่งชาติด้านหู การได้ยิน และการสื่อสารของสหรัฐ (NIDCD) ระบุว่าอาการเวียนและเสียการทรงตัว มาจากความผิดปกติของระบบการทรงตัวได้หลายแบบ ส่วนในผู้สูงอายุมักไม่ได้มีสาเหตุเดียว แต่หลายอย่างซ้อนกัน จึงต้องให้แพทย์ประเมิน

  • ตะกอนหินปูนในหูชั้นในเคลื่อนที่ เป็นสาเหตุบ้านหมุนที่พบบ่อยที่สุด อาการเป็นวูบสั้น ๆ เมื่อพลิกตัวหรือเงยหน้า และมีวิธีจัดการเฉพาะที่ต้องให้แพทย์ประเมินก่อน
  • ยาที่กินอยู่ ยาลดความดัน ยาขับปัสสาวะ ยานอนหลับ ยาคลายเครียด และยาบางชนิดมีผลต่อหูชั้นใน ดูการจัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด
  • ความดันตกเวลาเปลี่ยนท่าและภาวะขาดน้ำ ดูเรื่องผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อย
  • การมองเห็นที่แย่ลง ทำให้สมองได้ข้อมูลการทรงตัวไม่ครบ ดูเรื่องหูตึงและตาฝ้าในผู้สูงอายุ
  • หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือภาวะซีด ทำให้โหวงและจะเป็นลม ต้องให้แพทย์ตรวจ
  • หูชั้นในอักเสบหรือโรคอื่นของหูชั้นใน มักเวียนรุนแรงต่อเนื่องเป็นชั่วโมงถึงเป็นวัน

ท่านเวียนหัวบ่อยจนไม่กล้าอยู่บ้านคนเดียว คุยกับเราก่อนได้

เล่าอาการและยาที่ท่านใช้ให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

ตอนกำลังเวียน ทำอะไรก่อน

คำตอบสั้น: ให้ท่านอยู่นิ่งในที่ปลอดภัยก่อน อย่าให้เดิน นั่งหรือนอนลงช้า ๆ จ้องจุดนิ่งจุดหนึ่ง ลดแสงจ้าและเสียงดัง หายใจช้า ๆ รอให้อาการสงบแล้วจึงลุกตามสามจังหวะ คือ นอน นั่ง ยืน โดยมีคนอยู่ด้วย ห้ามให้ท่านพยายามเดินไปเองตอนกำลังหมุน เพราะนี่คือจังหวะที่ล้มกันมากที่สุด

  1. หยุดก่อน อย่าฝืนเดิน ให้ท่านนั่งลงกับที่ หรือนอนลงบนพื้นที่ปลอดภัย
  2. ขยับศีรษะให้น้อยที่สุด ถ้าท่าไหนทำให้แย่ลง ให้เลี่ยงท่านั้นไว้ก่อน
  3. จ้องจุดนิ่งและหายใจช้า ๆ ลดแสงจ้า ปิดทีวี ลดเสียงรบกวน
  4. มีอ่างหรือถุงไว้ใกล้มือถ้าคลื่นไส้ และจิบน้ำทีละน้อยเมื่ออาการเริ่มดีขึ้น
  5. ลุกตามสามจังหวะเมื่อสงบแล้ว นอน แล้วนั่งขอบเตียงสักครู่ แล้วจึงยืนโดยมีคนประคอง ดูวิธีพยุงลุกจากเตียง
  6. จดไว้ทันที เวลาที่เป็น ท่าที่ทำอยู่ นานแค่ไหน และมีอาการอื่นร่วมไหม
ห้ามซื้อยาแก้เวียนศีรษะมาให้ท่านกินเอง ยาแก้เวียนบางชนิดทำให้ง่วงและเพิ่มโอกาสล้ม และการกลบอาการทำให้หาสาเหตุที่แท้จริงช้าลง ให้แพทย์เป็นผู้สั่ง
ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งคุยกับลูกสาวและคุณพ่อที่มุมรับรอง ทบทวนอาการและบันทึกความดันร่วมกัน

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งคุยกับลูกสาวและคุณพ่อที่มุมรับรอง ทบทวนอาการและบันทึกความดันร่วมกัน

เตรียมอะไรไปให้แพทย์ จะได้หาสาเหตุเร็วขึ้น

คำตอบสั้น: บันทึกอาการ รายการยาทั้งหมด และความดันท่านอนกับท่ายืน คือสามอย่างที่ช่วยแพทย์มากที่สุด ระบุให้ชัดว่าเป็นแบบหมุนหรือแบบจะเป็นลม เป็นนานแค่ไหน อะไรกระตุ้น และมีอาการอื่นร่วมไหม อย่าสรุปเองว่าเป็นน้ำในหูไม่เท่ากัน เพราะเป็นคำที่คนใช้เรียกรวม ๆ หลายโรค

  • จดเป็นเหตุการณ์ ไม่ใช่ความรู้สึกรวม ๆ วันเวลา ท่าที่ทำอยู่ ระยะเวลา และสิ่งที่ทำให้ดีขึ้น
  • เอายาทั้งหมดไปด้วย รวมที่ซื้อเองและอาหารเสริม หลายครั้งคำตอบอยู่ในถุงยา
  • วัดความดันท่านอนและหลังยืน 1 และ 3 นาที จดไปให้แพทย์ดู ดูวิธีวัดในเรื่องความดันตกเวลาเปลี่ยนท่า
  • บอกด้วยว่าหูอื้อ การได้ยินลดลง หรือมีเสียงในหูไหม ช่วยแยกกลุ่มโรคหูชั้นใน
  • บอกประวัติล้มด้วยทุกครั้ง แม้จะคิดว่าไม่เกี่ยวกัน ดูแนวทางป้องกันการหกล้ม

สัญญาณที่ต้องโทร 1669 ไม่ใช่รอนัด

คำตอบสั้น: เวียนหัวพร้อมกับพูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก เห็นภาพซ้อน กลืนลำบากเฉียบพลัน เดินไม่ได้เลย หรือปวดหัวรุนแรงทันทีทันใด กลุ่มนี้อาจเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งยิ่งถึงโรงพยาบาลเร็วยิ่งดี ให้โทร 1669 ทันที ไม่ต้องรอดูว่าจะดีขึ้นเอง

  • พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก โทร 1669 ทันที
  • เห็นภาพซ้อน มองไม่เห็นบางส่วน หรือกลืนลำบากเฉียบพลัน อย่ารอดูที่บ้าน
  • เดินหรือยืนไม่ได้เลยทั้งที่พยายามแล้ว ต้องให้แพทย์ตรวจทันที
  • ปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน โดยเฉพาะถ้าเกิดทันทีทันใด
  • เวียนหัวหลังศีรษะกระแทก แม้จะผ่านมาหลายชั่วโมงแล้วก็ตาม
  • เจ็บแน่นหน้าอก ใจสั่นรุนแรง หรือหมดสติร่วมด้วย โทร 1669

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: เรื่องเวียนหัวกระทบทั้งความปลอดภัยและความมั่นใจในการเดิน จึงอยู่ในการสังเกตประจำวัน ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

  1. 1. บันทึกทุกเหตุการณ์ ไม่ใช่จำเอา เวลาที่เป็น ท่าที่ทำอยู่ และอาการร่วม แล้วส่งต่อให้พยาบาล และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
  2. 2. ปรับการช่วยเหลือให้ตรงกับอาการ ช่วงที่ท่านเวียนบ่อย เราเพิ่มการอยู่ด้วยในจังหวะลุกนั่งและเข้าห้องน้ำ ดูแนวทางช่วยเข้าห้องน้ำ
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่วินิจฉัย ไม่จ่ายยาแก้เวียน และไม่ทำหัตถการจัดตะกอนหินปูนในหู ถ้ามีสัญญาณที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทันที

อยากคุยเรื่องความปลอดภัยของท่าน มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 หรือนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

บ้านหมุนกับหน้ามืด ต่างกันอย่างไร

บ้านหมุนคือรู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุนหรือตัวเองหมุนทั้งที่ทุกอย่างอยู่นิ่ง มักแย่ลงเมื่อขยับศีรษะและมีคลื่นไส้ร่วมด้วย ส่วนหน้ามืดคือรู้สึกโหวง ตาลาย เหมือนจะเป็นลม มักเกิดตอนลุกยืนและดีขึ้นเมื่อนั่งหรือนอนลง การบอกแพทย์ให้ตรงแบบช่วยหาสาเหตุได้เร็วขึ้น

ผู้สูงอายุเวียนหัว ควรให้นอนพักเฉย ๆ ได้ไหม

ให้หยุดอยู่นิ่งในที่ปลอดภัยก่อนได้ แต่ไม่ควรจบแค่นั้น ควรจดว่าเป็นตอนไหน ท่าอะไร นานแค่ไหน แล้วเล่าให้แพทย์ฟัง เพราะสาเหตุมีได้หลายอย่างและบางอย่างรักษาได้ ส่วนการปล่อยไว้ทำให้เสี่ยงล้มมากขึ้น

ซื้อยาแก้เวียนศีรษะมาให้ท่านกินเองได้ไหม

ไม่ควร เพราะยาบางชนิดทำให้ง่วงและเพิ่มโอกาสล้มในผู้สูงอายุ และการกลบอาการทำให้หาสาเหตุที่แท้จริงช้าลง ควรให้แพทย์เป็นผู้สั่ง

เวียนหัวแบบไหนที่ต้องโทร 1669 ทันที

เวียนหัวร่วมกับพูดไม่ชัด ปากเบี้ยว อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก เห็นภาพซ้อน กลืนลำบากเฉียบพลัน เดินหรือยืนไม่ได้เลย ปวดศีรษะรุนแรงทันทีทันใด หรือเวียนหลังศีรษะกระแทก กลุ่มนี้ให้โทร 1669 ทันที

ที่อ้อมกอดดูแลผู้สูงอายุที่เวียนหัวบ่อยได้ไหม

ประเมินก่อนรับทุกเคส สิ่งที่เราทำคือบันทึกทุกเหตุการณ์และส่งต่อให้พยาบาล เพิ่มการอยู่ด้วยในจังหวะลุกนั่งและเข้าห้องน้ำ แต่เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่วินิจฉัยและไม่จ่ายยาแก้เวียน ถ้ามีสัญญาณที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลและแจ้งครอบครัว

แหล่งอ้างอิง

  1. NIDCD (NIH): Balance Disorders — อาการเวียนและเสียการทรงตัว · 2569
  2. American Family Physician: Orthostatic Hypotension — A Practical Approach · ม.ค. 2565
  3. WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะราย อาการเวียนที่มาพร้อมอาการทางระบบประสาท ควรได้รับการตรวจโดยเร็วที่สุด

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ