เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

เวลาพ่อแม่เริ่มเดินช้าลงหรือไม่อยากออกจากบ้าน คนในบ้านมักนึกถึงเข่าหรือกำลังขา แต่บ่อยครั้งคำตอบอยู่ที่เท้า เล็บที่ยาวจนกดนิ้ว ตาปลาที่เจ็บทุกก้าว หรือแผลเล็ก ๆ ที่ไม่มีใครเห็น บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมเท้าผู้สูงอายุเปลี่ยนไป · ตรวจเท้าทุกวันยังไง · ตัดเล็บให้ปลอดภัย · เลือกรองเท้า · และแผลแบบไหนที่ห้ามรอ
ทำไมเท้าผู้สูงอายุต้องดูแลต่างจากเดิม
คำตอบสั้น: เพราะเปลี่ยนไปหลายอย่างพร้อมกัน ผิวบางและแห้งขึ้น ไขมันใต้ฝ่าเท้าบางลง เล็บหนาและแข็ง สายตาสั้นลงจนมองไม่เห็นใต้ฝ่าเท้า และก้มลงไปดูเองไม่ไหว ถ้ามีเบาหวานร่วมด้วย สถาบันแห่งชาติด้านเบาหวานของสหรัฐ (NIDDK) ระบุว่าปลายประสาทที่เสื่อมทำให้ไม่รู้สึกก้อนกรวดในถุงเท้าหรือแผลพอง จนกลายเป็นแผลและติดเชื้อ และเบาหวานยังทำให้เลือดไปเลี้ยงเท้าน้อยลง แผลจึงหายช้า
- ผิวแห้งและแตกง่าย โดยเฉพาะส้นเท้า รอยแตกลึกเป็นทางเข้าของเชื้อ ดูเรื่องผิวแห้งคันในผู้สูงอายุ
- ไขมันรองฝ่าเท้าบางลง ทำให้เจ็บฝ่าเท้าเวลายืนนานและเกิดตาปลาง่ายขึ้น
- เล็บหนา แข็ง และเหลือง ตัดเองยากขึ้น หลายท่านจึงปล่อยไว้จนยาวกดนิ้วข้างเคียง
- มองไม่เห็นและเอื้อมไม่ถึง ท่านจึงไม่รู้ว่ามีแผล ใช้กระจกส่องหรือให้คนอื่นช่วยดู
- เบาหวานทำให้ไม่รู้สึกเจ็บและแผลหายช้า เป็นสาเหตุที่แผลเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ ดูเรื่องเบาหวานในผู้สูงอายุ
ตรวจเท้าทุกวัน ใช้เวลาไม่ถึงหนึ่งนาที
คำตอบสั้น: ดูทุกวันในเวลาเดิม เช่น ตอนอาบน้ำหรือก่อนนอน ดูทั้งหลังเท้า ฝ่าเท้า ส้น ซอกนิ้ว และรอบเล็บ มองหารอยแดง แผล ตุ่มพอง ผิวแตก เล็บขบ และสีผิวที่เปลี่ยนไป ใช้กระจกส่องใต้ฝ่าเท้า หรือให้คนอื่นช่วยดูถ้าท่านก้มไม่ไหว ล้างเท้าด้วยน้ำอุ่นพออุ่น เช็ดให้แห้งโดยเฉพาะซอกนิ้ว แล้วทาครีมเว้นซอกนิ้ว
- ล้างเท้าทุกวันด้วยน้ำอุ่นพออุ่น ทดสอบอุณหภูมิด้วยข้อศอกหรือเทอร์โมมิเตอร์ ไม่ใช่ด้วยเท้า เพราะท่านอาจไม่รู้สึกร้อน
- ซับให้แห้งสนิท โดยเฉพาะซอกนิ้ว ความอับชื้นระหว่างนิ้วเป็นที่เกิดเชื้อรา
- ทาครีมบำรุงที่หลังเท้าและฝ่าเท้า แต่เว้นซอกนิ้ว กันผิวแตกโดยไม่ทำให้ซอกนิ้วอับชื้น
- ดูให้ครบทุกด้านรวมส้นและซอกนิ้ว ถ้าก้มไม่ไหวให้ใช้กระจกหรือให้คนช่วย
- คลำดูว่าเท้าอุ่นเท่ากันสองข้างไหม ข้างที่เย็นกว่าหรือซีดกว่าอย่างชัดเจน ให้แจ้งแพทย์
- เขย่ารองเท้าก่อนใส่ทุกครั้ง กันก้อนกรวดหรือของแข็งที่ท่านอาจไม่รู้สึก
ไม่มีเวลาดูเท้าและตัดเล็บให้คุณพ่อคุณแม่ทุกสัปดาห์ คุยกับเราก่อนได้
เล่าเรื่องเท้าและโรคประจำตัวของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
ตัดเล็บเท้าให้ปลอดภัย และสิ่งที่ห้ามทำเอง
คำตอบสั้น: ตัดตรง ไม่ตัดโค้งลึกที่มุมเล็บ และไม่ตัดสั้นจนชิดเนื้อ ตัดหลังอาบน้ำตอนเล็บนิ่ม ใช้กรรไกรตัดเล็บเท้าโดยเฉพาะ แล้วตะไบมุมให้มน ถ้าท่านเป็นเบาหวาน ตาไม่ดี เล็บหนามาก หรือมีเล็บขบ ห้ามตัดเองหรือให้คนในบ้านแกะ ให้แพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพเป็นผู้ดูแล
- ตัดตรงตามแนวปลายนิ้ว การตัดโค้งลึกที่มุมคือสาเหตุหลักของเล็บขบ
- ไม่ตัดสั้นจนเห็นเนื้อใต้เล็บ เหลือขอบเล็บไว้เล็กน้อยแล้วตะไบให้มน
- ตัดหลังอาบน้ำ เล็บนิ่มกว่าและแตกน้อยกว่า
- ห้ามใช้ของมีคมแกะตาปลาหรือหนังแข็งเอง และห้ามใช้ยากัดตาปลาเองในผู้ที่เป็นเบาหวาน
- ห้ามแช่เท้านาน ๆ ทำให้ผิวเปื่อยและแตกง่ายขึ้น
- เบาหวาน ตาไม่ดี หรือเล็บหนาผิดปกติ ให้ผู้ประกอบวิชาชีพตัดให้ ความเสี่ยงไม่คุ้มกับการประหยัด

ผู้ดูแลอ้อมกอดช่วยคุณยายใส่รองเท้าหุ้มส้นพื้นยาง โดยมีถุงเท้าเนื้อนุ่มวางอยู่บนโต๊ะข้าง ๆ
เลือกรองเท้าและถุงเท้าให้เท้าอยู่รอด
คำตอบสั้น: รองเท้าหุ้มส้น พื้นไม่ลื่น หน้ากว้างพอให้นิ้วขยับได้ และปรับความแน่นได้ ซื้อรองเท้าตอนบ่ายซึ่งเท้าบวมที่สุด และลองใส่เดินในร้านก่อน ห้ามเดินเท้าเปล่าในบ้าน และห้ามใส่รองเท้าแตะหูหนีบเป็นรองเท้าประจำ ถุงเท้าให้ใช้แบบไร้ตะเข็บหนาและไม่รัดข้อเท้า
- หุ้มส้นและมีสายรัดหรือเมจิกเทป รองเท้าที่หลุดง่ายคือสาเหตุของการล้ม ดูจุดเสี่ยงหกล้มในบ้าน
- หน้ากว้างพอ นิ้วขยับได้ วัดความยาวให้เหลือช่องว่างปลายนิ้วประมาณหนึ่งนิ้วหัวแม่มือ
- ซื้อตอนบ่ายและลองใส่ทั้งสองข้าง เท้าสองข้างมักไม่เท่ากัน ให้ยึดข้างที่ใหญ่กว่า
- ไม่เดินเท้าเปล่าในบ้าน แม้ในห้องนอน เพราะของเล็ก ๆ บนพื้นทำให้เกิดแผลได้
- ถุงเท้าไร้ตะเข็บหนาและไม่รัด ตะเข็บที่กดและขอบที่รัดทำให้เกิดรอยกดและบวม
- เปลี่ยนรองเท้าเมื่อพื้นสึกหรือส้นเอียง รองเท้าที่เสียรูปเปลี่ยนการลงน้ำหนักและทำให้ปวด
แผลและอาการที่ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่รอดู
คำตอบสั้น: แผลที่เท้าของผู้เป็นเบาหวาน ต้องพบแพทย์ทุกกรณี ไม่ต้องรอว่ามันจะหายเอง นอกจากนั้นคือ แผลที่บวมแดงร้อน มีหนองหรือกลิ่น มีไข้ เท้าเย็นและซีดผิดปกติ นิ้วเท้าดำคล้ำ หรือปวดน่องเวลาเดินแล้วหายเมื่อหยุด ทั้งหมดนี้บ่งถึงการติดเชื้อหรือเลือดไปเลี้ยงไม่พอ ซึ่งยิ่งช้ายิ่งเสียเนื้อเยื่อมาก
- แผล ตุ่มพอง หรือรอยแดงที่กดแล้วไม่จาง ในผู้เป็นเบาหวาน พบแพทย์ทุกกรณี
- แผลบวม แดง ร้อน มีหนอง หรือมีกลิ่น เป็นสัญญาณติดเชื้อ
- มีไข้ร่วมกับแผลที่เท้า ต้องพบแพทย์โดยเร็ว
- เท้าหรือนิ้วเท้าเย็น ซีด เขียวคล้ำ หรือดำ เป็นภาวะเลือดไปเลี้ยงไม่พอ ถือเป็นเรื่องด่วน
- ปวดน่องเวลาเดินและหายเมื่อหยุดพัก ควรให้แพทย์ตรวจหลอดเลือดที่ขา
- ชา แสบร้อน หรือรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มที่เท้า เป็นอาการปลายประสาทเสื่อม ควรให้แพทย์ประเมิน
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: การดูแลเท้าเป็นส่วนหนึ่งของงานประจำวัน เพราะเห็นเท้าทุกวันตอนอาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อผ้า ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน
- 1. ดูเท้าทุกวันเป็นงานประจำ ล้าง เช็ดซอกนิ้วให้แห้ง ทาครีม และสังเกตรอยแดงหรือแผล ผิดปกติแล้วแจ้งพยาบาลและแจ้งครอบครัว ดูมาตรฐานการดูแล
- 2. รองเท้าและการเดินเป็นเรื่องเดียวกับการกันล้ม เราให้ท่านใส่รองเท้าหุ้มส้นพื้นไม่ลื่นในศูนย์ และดูแลจังหวะลุกเดินตามระดับที่ท่านต้องการ
- 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่ทำแผลที่ต้องการการรักษา ไม่แกะตาปลา และไม่ตัดเล็บให้ท่านที่เป็นเบาหวานหรือเล็บผิดปกติเอง เราแจ้งครอบครัวและประสานการพาไปพบแพทย์
อยากคุยเรื่องการดูแลประจำวันของท่าน ดูบริการ หรือมาดูสถานที่จริงที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 หรือนัดเข้าชมสถานที่
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ตัดเล็บเท้าผู้สูงอายุควรตัดแบบไหน
ตัดตรงตามแนวปลายนิ้ว ไม่ตัดโค้งลึกที่มุมเล็บเพราะเป็นสาเหตุหลักของเล็บขบ ไม่ตัดสั้นจนชิดเนื้อ และตะไบมุมให้มน ควรตัดหลังอาบน้ำตอนเล็บนิ่ม
ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวาน ตัดเล็บเองได้ไหม
ไม่ควรตัดเองหรือให้คนในบ้านแกะ โดยเฉพาะถ้าตาไม่ดี เล็บหนามาก หรือมีเล็บขบ เพราะปลายประสาทที่เสื่อมทำให้ไม่รู้สึกเจ็บ แผลเล็กจึงกลายเป็นแผลติดเชื้อได้ ควรให้แพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพดูแล
แผลเล็ก ๆ ที่เท้า รอดูก่อนได้ไหม
ถ้าท่านเป็นเบาหวาน ไม่ควรรอ ให้พบแพทย์ทุกกรณี เพราะเลือดไปเลี้ยงเท้าน้อยลงทำให้แผลหายช้าและติดเชื้อง่าย ส่วนกรณีทั่วไป ถ้าแผลบวมแดงร้อน มีหนอง มีกลิ่น หรือมีไข้ร่วมด้วย ต้องพบแพทย์โดยเร็ว
ควรแช่เท้าให้ผู้สูงอายุไหม
ไม่ควรแช่นาน ๆ เพราะทำให้ผิวเปื่อยและแตกง่ายขึ้น และควรทดสอบอุณหภูมิน้ำด้วยข้อศอกหรือเทอร์โมมิเตอร์ ไม่ใช่ด้วยเท้า เพราะผู้สูงอายุบางท่านไม่รู้สึกร้อน
ที่อ้อมกอดดูแลเท้าให้ด้วยไหม
การล้างเท้า เช็ดซอกนิ้วให้แห้ง ทาครีม และสังเกตรอยแดงหรือแผล เป็นงานประจำวันของผู้ดูแล ผิดปกติแล้วแจ้งพยาบาลและแจ้งครอบครัว แต่เราไม่ทำแผลที่ต้องการการรักษา ไม่แกะตาปลา และไม่ตัดเล็บให้ท่านที่เป็นเบาหวานเอง
แหล่งอ้างอิง
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ
เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย แผลที่เท้าของผู้ที่เป็นเบาหวาน ควรพบแพทย์ทุกกรณีโดยไม่รอดูอาการ
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
แตะดูคลิป 70 วินาที