ดูแลเท้าผู้สูงอายุ ตัดเล็บ ตาปลา และแผลที่เท้าที่ไม่ควรรอดู

สรุปสั้น: เท้าเป็นอวัยวะที่ผู้สูงอายุมองไม่เห็นและเอื้อมไม่ถึงที่สุด แต่เป็นจุดที่ปัญหาเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่เร็วที่สุด โดยเฉพาะผู้ที่เป็นเบาหวาน ซึ่งปลายประสาทเสื่อมทำให้ไม่รู้สึกเจ็บ จึงอาจมีก้อนกรวดในถุงเท้าหรือแผลพองโดยไม่รู้ตัว จนกลายเป็นแผลติดเชื้อ ทางแก้คือดูเท้าทุกวัน ตัดเล็บให้ถูกวิธี และใส่รองเท้าที่พอดี แผลที่เท้าของผู้เป็นเบาหวาน ห้ามรอดูเอง ต้องพบแพทย์

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งบนเก้าอี้เตี้ยตรวจดูเท้าของคุณตาอย่างระมัดระวังในห้องที่สว่าง

เวลาพ่อแม่เริ่มเดินช้าลงหรือไม่อยากออกจากบ้าน คนในบ้านมักนึกถึงเข่าหรือกำลังขา แต่บ่อยครั้งคำตอบอยู่ที่เท้า เล็บที่ยาวจนกดนิ้ว ตาปลาที่เจ็บทุกก้าว หรือแผลเล็ก ๆ ที่ไม่มีใครเห็น บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมเท้าผู้สูงอายุเปลี่ยนไป · ตรวจเท้าทุกวันยังไง · ตัดเล็บให้ปลอดภัย · เลือกรองเท้า · และแผลแบบไหนที่ห้ามรอ

ทำไมเท้าผู้สูงอายุต้องดูแลต่างจากเดิม

คำตอบสั้น: เพราะเปลี่ยนไปหลายอย่างพร้อมกัน ผิวบางและแห้งขึ้น ไขมันใต้ฝ่าเท้าบางลง เล็บหนาและแข็ง สายตาสั้นลงจนมองไม่เห็นใต้ฝ่าเท้า และก้มลงไปดูเองไม่ไหว ถ้ามีเบาหวานร่วมด้วย สถาบันแห่งชาติด้านเบาหวานของสหรัฐ (NIDDK) ระบุว่าปลายประสาทที่เสื่อมทำให้ไม่รู้สึกก้อนกรวดในถุงเท้าหรือแผลพอง จนกลายเป็นแผลและติดเชื้อ และเบาหวานยังทำให้เลือดไปเลี้ยงเท้าน้อยลง แผลจึงหายช้า

  • ผิวแห้งและแตกง่าย โดยเฉพาะส้นเท้า รอยแตกลึกเป็นทางเข้าของเชื้อ ดูเรื่องผิวแห้งคันในผู้สูงอายุ
  • ไขมันรองฝ่าเท้าบางลง ทำให้เจ็บฝ่าเท้าเวลายืนนานและเกิดตาปลาง่ายขึ้น
  • เล็บหนา แข็ง และเหลือง ตัดเองยากขึ้น หลายท่านจึงปล่อยไว้จนยาวกดนิ้วข้างเคียง
  • มองไม่เห็นและเอื้อมไม่ถึง ท่านจึงไม่รู้ว่ามีแผล ใช้กระจกส่องหรือให้คนอื่นช่วยดู
  • เบาหวานทำให้ไม่รู้สึกเจ็บและแผลหายช้า เป็นสาเหตุที่แผลเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ ดูเรื่องเบาหวานในผู้สูงอายุ

ตรวจเท้าทุกวัน ใช้เวลาไม่ถึงหนึ่งนาที

คำตอบสั้น: ดูทุกวันในเวลาเดิม เช่น ตอนอาบน้ำหรือก่อนนอน ดูทั้งหลังเท้า ฝ่าเท้า ส้น ซอกนิ้ว และรอบเล็บ มองหารอยแดง แผล ตุ่มพอง ผิวแตก เล็บขบ และสีผิวที่เปลี่ยนไป ใช้กระจกส่องใต้ฝ่าเท้า หรือให้คนอื่นช่วยดูถ้าท่านก้มไม่ไหว ล้างเท้าด้วยน้ำอุ่นพออุ่น เช็ดให้แห้งโดยเฉพาะซอกนิ้ว แล้วทาครีมเว้นซอกนิ้ว

  1. ล้างเท้าทุกวันด้วยน้ำอุ่นพออุ่น ทดสอบอุณหภูมิด้วยข้อศอกหรือเทอร์โมมิเตอร์ ไม่ใช่ด้วยเท้า เพราะท่านอาจไม่รู้สึกร้อน
  2. ซับให้แห้งสนิท โดยเฉพาะซอกนิ้ว ความอับชื้นระหว่างนิ้วเป็นที่เกิดเชื้อรา
  3. ทาครีมบำรุงที่หลังเท้าและฝ่าเท้า แต่เว้นซอกนิ้ว กันผิวแตกโดยไม่ทำให้ซอกนิ้วอับชื้น
  4. ดูให้ครบทุกด้านรวมส้นและซอกนิ้ว ถ้าก้มไม่ไหวให้ใช้กระจกหรือให้คนช่วย
  5. คลำดูว่าเท้าอุ่นเท่ากันสองข้างไหม ข้างที่เย็นกว่าหรือซีดกว่าอย่างชัดเจน ให้แจ้งแพทย์
  6. เขย่ารองเท้าก่อนใส่ทุกครั้ง กันก้อนกรวดหรือของแข็งที่ท่านอาจไม่รู้สึก

ไม่มีเวลาดูเท้าและตัดเล็บให้คุณพ่อคุณแม่ทุกสัปดาห์ คุยกับเราก่อนได้

เล่าเรื่องเท้าและโรคประจำตัวของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

ตัดเล็บเท้าให้ปลอดภัย และสิ่งที่ห้ามทำเอง

คำตอบสั้น: ตัดตรง ไม่ตัดโค้งลึกที่มุมเล็บ และไม่ตัดสั้นจนชิดเนื้อ ตัดหลังอาบน้ำตอนเล็บนิ่ม ใช้กรรไกรตัดเล็บเท้าโดยเฉพาะ แล้วตะไบมุมให้มน ถ้าท่านเป็นเบาหวาน ตาไม่ดี เล็บหนามาก หรือมีเล็บขบ ห้ามตัดเองหรือให้คนในบ้านแกะ ให้แพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพเป็นผู้ดูแล

  • ตัดตรงตามแนวปลายนิ้ว การตัดโค้งลึกที่มุมคือสาเหตุหลักของเล็บขบ
  • ไม่ตัดสั้นจนเห็นเนื้อใต้เล็บ เหลือขอบเล็บไว้เล็กน้อยแล้วตะไบให้มน
  • ตัดหลังอาบน้ำ เล็บนิ่มกว่าและแตกน้อยกว่า
  • ห้ามใช้ของมีคมแกะตาปลาหรือหนังแข็งเอง และห้ามใช้ยากัดตาปลาเองในผู้ที่เป็นเบาหวาน
  • ห้ามแช่เท้านาน ๆ ทำให้ผิวเปื่อยและแตกง่ายขึ้น
  • เบาหวาน ตาไม่ดี หรือเล็บหนาผิดปกติ ให้ผู้ประกอบวิชาชีพตัดให้ ความเสี่ยงไม่คุ้มกับการประหยัด
ผู้ดูแลอ้อมกอดช่วยคุณยายใส่รองเท้าหุ้มส้นพื้นยาง โดยมีถุงเท้าเนื้อนุ่มวางอยู่บนโต๊ะข้าง ๆ

ผู้ดูแลอ้อมกอดช่วยคุณยายใส่รองเท้าหุ้มส้นพื้นยาง โดยมีถุงเท้าเนื้อนุ่มวางอยู่บนโต๊ะข้าง ๆ

เลือกรองเท้าและถุงเท้าให้เท้าอยู่รอด

คำตอบสั้น: รองเท้าหุ้มส้น พื้นไม่ลื่น หน้ากว้างพอให้นิ้วขยับได้ และปรับความแน่นได้ ซื้อรองเท้าตอนบ่ายซึ่งเท้าบวมที่สุด และลองใส่เดินในร้านก่อน ห้ามเดินเท้าเปล่าในบ้าน และห้ามใส่รองเท้าแตะหูหนีบเป็นรองเท้าประจำ ถุงเท้าให้ใช้แบบไร้ตะเข็บหนาและไม่รัดข้อเท้า

  • หุ้มส้นและมีสายรัดหรือเมจิกเทป รองเท้าที่หลุดง่ายคือสาเหตุของการล้ม ดูจุดเสี่ยงหกล้มในบ้าน
  • หน้ากว้างพอ นิ้วขยับได้ วัดความยาวให้เหลือช่องว่างปลายนิ้วประมาณหนึ่งนิ้วหัวแม่มือ
  • ซื้อตอนบ่ายและลองใส่ทั้งสองข้าง เท้าสองข้างมักไม่เท่ากัน ให้ยึดข้างที่ใหญ่กว่า
  • ไม่เดินเท้าเปล่าในบ้าน แม้ในห้องนอน เพราะของเล็ก ๆ บนพื้นทำให้เกิดแผลได้
  • ถุงเท้าไร้ตะเข็บหนาและไม่รัด ตะเข็บที่กดและขอบที่รัดทำให้เกิดรอยกดและบวม
  • เปลี่ยนรองเท้าเมื่อพื้นสึกหรือส้นเอียง รองเท้าที่เสียรูปเปลี่ยนการลงน้ำหนักและทำให้ปวด

แผลและอาการที่ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่รอดู

คำตอบสั้น: แผลที่เท้าของผู้เป็นเบาหวาน ต้องพบแพทย์ทุกกรณี ไม่ต้องรอว่ามันจะหายเอง นอกจากนั้นคือ แผลที่บวมแดงร้อน มีหนองหรือกลิ่น มีไข้ เท้าเย็นและซีดผิดปกติ นิ้วเท้าดำคล้ำ หรือปวดน่องเวลาเดินแล้วหายเมื่อหยุด ทั้งหมดนี้บ่งถึงการติดเชื้อหรือเลือดไปเลี้ยงไม่พอ ซึ่งยิ่งช้ายิ่งเสียเนื้อเยื่อมาก

  • แผล ตุ่มพอง หรือรอยแดงที่กดแล้วไม่จาง ในผู้เป็นเบาหวาน พบแพทย์ทุกกรณี
  • แผลบวม แดง ร้อน มีหนอง หรือมีกลิ่น เป็นสัญญาณติดเชื้อ
  • มีไข้ร่วมกับแผลที่เท้า ต้องพบแพทย์โดยเร็ว
  • เท้าหรือนิ้วเท้าเย็น ซีด เขียวคล้ำ หรือดำ เป็นภาวะเลือดไปเลี้ยงไม่พอ ถือเป็นเรื่องด่วน
  • ปวดน่องเวลาเดินและหายเมื่อหยุดพัก ควรให้แพทย์ตรวจหลอดเลือดที่ขา
  • ชา แสบร้อน หรือรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มที่เท้า เป็นอาการปลายประสาทเสื่อม ควรให้แพทย์ประเมิน

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: การดูแลเท้าเป็นส่วนหนึ่งของงานประจำวัน เพราะเห็นเท้าทุกวันตอนอาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อผ้า ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

  1. 1. ดูเท้าทุกวันเป็นงานประจำ ล้าง เช็ดซอกนิ้วให้แห้ง ทาครีม และสังเกตรอยแดงหรือแผล ผิดปกติแล้วแจ้งพยาบาลและแจ้งครอบครัว ดูมาตรฐานการดูแล
  2. 2. รองเท้าและการเดินเป็นเรื่องเดียวกับการกันล้ม เราให้ท่านใส่รองเท้าหุ้มส้นพื้นไม่ลื่นในศูนย์ และดูแลจังหวะลุกเดินตามระดับที่ท่านต้องการ
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่ทำแผลที่ต้องการการรักษา ไม่แกะตาปลา และไม่ตัดเล็บให้ท่านที่เป็นเบาหวานหรือเล็บผิดปกติเอง เราแจ้งครอบครัวและประสานการพาไปพบแพทย์

อยากคุยเรื่องการดูแลประจำวันของท่าน ดูบริการ หรือมาดูสถานที่จริงที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 หรือนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ตัดเล็บเท้าผู้สูงอายุควรตัดแบบไหน

ตัดตรงตามแนวปลายนิ้ว ไม่ตัดโค้งลึกที่มุมเล็บเพราะเป็นสาเหตุหลักของเล็บขบ ไม่ตัดสั้นจนชิดเนื้อ และตะไบมุมให้มน ควรตัดหลังอาบน้ำตอนเล็บนิ่ม

ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวาน ตัดเล็บเองได้ไหม

ไม่ควรตัดเองหรือให้คนในบ้านแกะ โดยเฉพาะถ้าตาไม่ดี เล็บหนามาก หรือมีเล็บขบ เพราะปลายประสาทที่เสื่อมทำให้ไม่รู้สึกเจ็บ แผลเล็กจึงกลายเป็นแผลติดเชื้อได้ ควรให้แพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพดูแล

แผลเล็ก ๆ ที่เท้า รอดูก่อนได้ไหม

ถ้าท่านเป็นเบาหวาน ไม่ควรรอ ให้พบแพทย์ทุกกรณี เพราะเลือดไปเลี้ยงเท้าน้อยลงทำให้แผลหายช้าและติดเชื้อง่าย ส่วนกรณีทั่วไป ถ้าแผลบวมแดงร้อน มีหนอง มีกลิ่น หรือมีไข้ร่วมด้วย ต้องพบแพทย์โดยเร็ว

ควรแช่เท้าให้ผู้สูงอายุไหม

ไม่ควรแช่นาน ๆ เพราะทำให้ผิวเปื่อยและแตกง่ายขึ้น และควรทดสอบอุณหภูมิน้ำด้วยข้อศอกหรือเทอร์โมมิเตอร์ ไม่ใช่ด้วยเท้า เพราะผู้สูงอายุบางท่านไม่รู้สึกร้อน

ที่อ้อมกอดดูแลเท้าให้ด้วยไหม

การล้างเท้า เช็ดซอกนิ้วให้แห้ง ทาครีม และสังเกตรอยแดงหรือแผล เป็นงานประจำวันของผู้ดูแล ผิดปกติแล้วแจ้งพยาบาลและแจ้งครอบครัว แต่เราไม่ทำแผลที่ต้องการการรักษา ไม่แกะตาปลา และไม่ตัดเล็บให้ท่านที่เป็นเบาหวานเอง

แหล่งอ้างอิง

  1. NIDDK (NIH): Diabetes & Foot Problems — ปลายประสาทเสื่อมทำให้ไม่รู้สึกก้อนกรวดหรือแผลพอง และเลือดไปเลี้ยงเท้าน้อยลง · 2569
  2. National Institute on Aging (NIH): Falls and Fractures in Older Adults · 2569
  3. WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย แผลที่เท้าของผู้ที่เป็นเบาหวาน ควรพบแพทย์ทุกกรณีโดยไม่รอดูอาการ

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ