พ่อกลัวเป็นภาระ ความวิตกที่ผู้สูงอายุไม่พูด ลูกหลานคุยกับท่านยังไง

สรุปสั้น: ความกลัวเป็นภาระเป็นความวิตกที่ผู้สูงอายุพูดออกมาน้อยที่สุด แต่แสดงออกมากที่สุด ผ่านการปฏิเสธความช่วยเหลือ บอกว่าไม่เป็นไรทั้งที่เจ็บ ไม่ยอมไปหาหมอเพราะเสียดายเงิน หรือพูดว่าอยู่ไปก็เปลืองเปล่า ๆ สิ่งที่ช่วยไม่ใช่การปลอบว่าไม่เป็นภาระหรอก แต่คือการทำให้อนาคตมีแผนที่ชัดเจนและให้ท่านร่วมตัดสินใจ ถ้าท่านพูดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ ต้องรับไว้อย่างจริงจังและพาไปพบแพทย์

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 8 นาที

ลูกสาววัยกลางคนนั่งจับมือคุณพ่อที่โต๊ะริมหน้าต่าง คุยกันอย่างไม่รีบร้อน

หลายบ้านเคยเจอประโยคเดียวกัน ตายไปเสียก็ดี หรือ อยู่ไปก็เป็นภาระลูก แล้วเราก็ตอบกลับไปทันทีว่าพูดอะไรอย่างนั้น ไม่เป็นภาระหรอก ซึ่งเป็นคำตอบที่ออกมาจากความรัก แต่ปิดบทสนทนาลงพอดี บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ความวิตกของท่านมาจากอะไร · สัญญาณที่แสดงออกแทนคำพูด · วิธีคุยที่ไม่ปฏิเสธความรู้สึก · สิ่งที่ลดความกังวลได้จริง · และสัญญาณที่ต้องพบแพทย์

ความวิตกของผู้สูงอายุมาจากอะไร และพบบ่อยแค่ไหน

คำตอบสั้น: องค์การอนามัยโลกระบุว่า ในปี 2566 ประมาณ 15 เปอร์เซ็นต์ของผู้ที่อายุ 70 ปีขึ้นไป มีภาวะทางสุขภาพจิต โดยความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าเป็นสองภาวะที่พบมากที่สุด ความกังวลของท่านมักไม่ลอย ๆ แต่ผูกกับเรื่องจริง คือเงิน สุขภาพ การพึ่งพาคนอื่น และความไม่รู้ว่าวันข้างหน้าจะเป็นอย่างไร

  • เรื่องเงินและค่าใช้จ่าย กลัวว่าการดูแลตัวเองจะกินเงินของลูก ดูค่าใช้จ่ายของบ้านพักผู้สูงอายุ
  • กลัวสูญเสียความสามารถ กลัวเดินไม่ได้ กลัวต้องให้คนอื่นพาเข้าห้องน้ำ
  • กลัวถูกทิ้ง เป็นความกลัวที่ลึกที่สุดและพูดออกมายากที่สุด
  • ไม่รู้ว่าข้างหน้าจะเป็นอย่างไร ความไม่รู้สร้างความกังวลมากกว่าความจริงที่ไม่ดีแต่ชัดเจน
  • สูญเสียบทบาทและความเหงา จากคนที่ดูแลคนอื่นมาตลอด กลายเป็นคนที่ถูกดูแล ดูเพื่อนใหม่วัย 80 มิตรภาพในบ้านอ้อมกอด

สัญญาณที่ท่านแสดงออกแทนคำว่ากังวล

คำตอบสั้น: ปฏิเสธความช่วยเหลือ บอกว่าไม่เป็นไรทั้งที่เจ็บ ไม่ยอมไปหาหมอเพราะเสียดายเงิน กินน้อยลง นอนไม่หลับ หรือพูดเรื่องความตายบ่อยขึ้น ผู้สูงอายุไทยจำนวนมากถูกสอนมาว่าไม่ควรทำให้ลูกลำบาก จึงเปลี่ยนความกังวลเป็นการถอยออกไปเงียบ ๆ แทนการบอก

  • ปฏิเสธความช่วยเหลือซ้ำ ๆ ทั้งที่เห็นชัดว่าลำบาก คือการพยายามไม่เป็นภาระ ไม่ใช่ความดื้อ
  • ไม่ยอมไปหาหมอ ไม่ยอมซื้อของที่จำเป็น เพราะคิดว่าเป็นการใช้เงินของลูก
  • กินน้อยลงหรือนอนไม่หลับ ความกังวลแสดงออกทางร่างกายก่อนทางคำพูด ดูแนวทางเมื่อผู้สูงอายุนอนไม่หลับ
  • พูดเรื่องความตายบ่อยขึ้น หรือขอโทษซ้ำ ๆ ประโยคว่าขอโทษที่ต้องให้ลำบากคือสัญญาณที่ตรงที่สุด บางครั้งเป็นการสั่งเสียตามวัย แต่บางครั้งเป็นสัญญาณของภาวะซึมเศร้า

อยากให้คุณพ่อคุณแม่อยู่ในที่ที่ท่านไม่รู้สึกว่าเป็นภาระใคร คุยกับเราก่อนได้

มาดูสถานที่และคุยกับทีมพร้อมกับท่านได้ ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

คุยกับท่านยังไงไม่ให้ปิดบทสนทนา

คำตอบสั้น: รับความรู้สึกก่อน ไม่แก้ต่างทันที แทนที่จะบอกว่าไม่เป็นภาระหรอก ให้ถามว่าท่านกังวลเรื่องอะไรที่สุด แล้วฟังให้จบจริง ๆ คำถามปลายเปิดและความเงียบของเรา ได้ผลมากกว่าการให้เหตุผล แนวทางของ NICE สำหรับภาวะวิตกกังวลก็เริ่มจากการให้ข้อมูลและการรับฟัง ไม่ใช่เริ่มที่ยา

  1. เลือกเวลาที่ไม่มีใครรีบ ไม่คุยตอนกำลังจะออกจากบ้านหรือหน้าห้องตรวจ
  2. ถามแล้วรอ ลองใช้ประโยคว่าช่วงนี้พ่อคิดเรื่องอะไรอยู่บ่อย ๆ แล้วเงียบรอ ไม่ต้องรีบเติมคำ
  3. ทวนความรู้สึกที่ได้ยิน เช่น ฟังแล้วเหมือนพ่อกลัวว่าจะทำให้ลูกลำบากใช่ไหม การถูกเข้าใจคือสิ่งที่ลดความกังวลได้จริง
  4. เล่าความจริงเท่าที่รู้ อย่างตรงไปตรงมา รวมถึงเรื่องเงิน ความไม่รู้ที่ถูกปิดไว้ทำให้กังวลกว่าเดิม
  5. ปิดท้ายด้วยสิ่งที่จะทำร่วมกัน ไม่ใช่ปิดด้วยคำปลอบ เช่น สัปดาห์หน้าไปดูที่นั่นด้วยกันนะ
ประโยคที่ควรเลี่ยง ไม่เป็นภาระหรอก อย่าคิดมาก · เรื่องนี้ไม่ต้องห่วง เดี๋ยวลูกจัดการ · พูดอะไรอย่างนั้น ทั้งสามประโยคมาจากความรัก แต่สื่อว่าเรื่องของท่านไม่ต้องถูกคุย
คุณยายรดน้ำต้นไม้ด้วยตัวเองในมุมสวนของศูนย์ ผู้ดูแลอ้อมกอดยืนยิ้มอยู่ใกล้ ๆ ปล่อยให้ท่านทำเอง

คุณยายรดน้ำต้นไม้ด้วยตัวเองในมุมสวนของศูนย์ ผู้ดูแลอ้อมกอดยืนยิ้มอยู่ใกล้ ๆ ปล่อยให้ท่านทำเอง

สิ่งที่ลดความกังวลได้จริง คือแผนที่ชัดเจน

คำตอบสั้น: ความกังวลลดลงเมื่อสิ่งที่ไม่รู้กลายเป็นสิ่งที่ตกลงกันไว้แล้ว เรื่องที่ควรคุยและเขียนไว้คือ ใครดูแลเรื่องอะไร เงินมาจากไหน จะทำอย่างไรถ้าอาการเปลี่ยน และท่านต้องการแบบไหน สำคัญที่สุดคือให้ท่านเป็นคนร่วมตัดสินใจ ไม่ใช่ถูกแจ้งผลทีหลัง

สัญญาณที่ต้องพบแพทย์ และสายด่วนที่ใช้ได้

คำตอบสั้น: เศร้าหรือกังวลต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ เลิกสนใจสิ่งที่เคยชอบ กินหรือนอนเปลี่ยนไปชัดเจน น้ำหนักลด หรือพูดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ ข้อสุดท้ายต้องรับไว้อย่างจริงจังทุกครั้ง ห้ามตีความว่าพูดเล่นหรือเรียกร้องความสนใจ ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ และถ้าเสี่ยงทำร้ายตัวเองทันที อย่าปล่อยอยู่ลำพังและโทร 1669

  • อารมณ์เศร้าหรือกังวลต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ ควรให้แพทย์ประเมิน ไม่ใช่รอให้หายเอง
  • เลิกสนใจกิจกรรมที่เคยชอบ กินน้อยลงมาก หรือนอนเปลี่ยนไปชัดเจน ให้เล่าให้แพทย์ฟังพร้อมระยะเวลา
  • แยกตัว หรือเริ่มแจกของใช้ส่วนตัว ให้ถามท่านตรง ๆ ด้วยความนิ่ง
  • พูดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ หรืออยู่ไปก็ไม่มีประโยชน์ ให้พบแพทย์โดยเร็ว ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด
  • ถ้ามีความเสี่ยงทำร้ายตัวเองในขณะนั้น อย่าปล่อยให้อยู่ลำพัง เก็บของที่อันตรายออก และโทร 1669
อีกเรื่องที่ควรรู้ องค์การอนามัยโลกระบุว่าในช่วงปีที่ผ่านมา ผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไปในชุมชนราว 1 ใน 6 ถูกกระทำรุนแรงหรือถูกละเมิด หลายครั้งโดยผู้ดูแลของท่านเอง ดูสัญญาณการถูกละเลยและช่องทางร้องเรียน

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: ความรู้สึกว่าเป็นภาระลดลงได้เมื่อท่านมีชีวิตของตัวเองและมีคนคุยด้วยทุกวัน ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

  1. 1. ให้ท่านยังเลือกเองในเรื่องของตัวเอง เวลานอน กิจกรรมที่ร่วม และของใช้ในห้อง ดูชีวิตจริงที่หนึ่งวันในบ้านอ้อมกอด และชีวิตที่อ้อมกอด
  2. 2. มีคนและมีเพื่อนวัยเดียวกัน หลายท่านรู้สึกเบาขึ้นเมื่อไม่ได้เป็นคนเดียวในบ้านที่ต้องให้คนดูแล ดูเพื่อนใหม่วัย 80 และแนวทางการมาเยี่ยม
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาลและไม่มีบริการทางจิตเวชในศูนย์ ไม่จ่ายยาและไม่ปรับยาเอง เคสจิตเวชรับเฉพาะที่อาการคงที่และประเมินก่อนรับทุกเคส ดูเหมาะกับใคร ถ้าท่านมีอาการที่ต้องประเมิน เราประสานส่งโรงพยาบาลและแจ้งครอบครัวทุกกรณี

อยากพาท่านมาดูเองก่อนตัดสินใจ มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 เยี่ยมชมทุกวัน 08:00–18:00 น. หรือนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ท่านบอกว่าไม่อยากเป็นภาระ ควรตอบว่าอะไร

อย่ารีบปฏิเสธความรู้สึก ให้รับก่อนแล้วถามต่อ เช่น ฟังแล้วเหมือนพ่อกลัวจะทำให้ลูกลำบากใช่ไหม พ่อกังวลเรื่องอะไรที่สุด แล้วฟังให้จบ จากนั้นปิดท้ายด้วยสิ่งที่จะทำร่วมกัน ไม่ใช่ปิดด้วยคำปลอบว่าอย่าคิดมาก

ท่านพูดเรื่องความตายบ่อย เป็นเรื่องปกติของวัยไหม

การพูดถึงความตายและการสั่งเสียพบได้ตามวัย แต่ถ้าพูดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ หรืออยู่ไปก็ไม่มีประโยชน์ ต้องรับไว้อย่างจริงจังและพาไปพบแพทย์ ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ และถ้าเสี่ยงทำร้ายตัวเองทันที อย่าปล่อยอยู่ลำพังและโทร 1669

ควรบอกท่านเรื่องค่าใช้จ่ายการดูแลตรง ๆ ไหม

ควรบอก เพราะการปิดเรื่องเงินทำให้ท่านกังวลมากกว่าเดิมและคิดเอาเองว่าแพงเกินกว่าที่ลูกจะรับได้ ให้คุยบนตัวเลขจริง และให้ท่านมีส่วนร่วมในการเลือก ความไม่รู้สร้างความกังวลมากกว่าความจริงที่ไม่ดีแต่ชัดเจน

ท่านปฏิเสธความช่วยเหลือทุกอย่าง ควรทำอย่างไร

มองว่าเป็นความพยายามไม่เป็นภาระ ไม่ใช่ความดื้อ ให้ท่านทำส่วนที่ทำได้เองต่อไป เราช่วยเฉพาะที่จำเป็น และถามความยินยอมก่อนทุกครั้ง

ที่อ้อมกอดมีการดูแลเรื่องจิตใจไหม

เราไม่มีบริการรักษาทางจิตเวชในศูนย์และไม่ใช่สถานพยาบาล สิ่งที่เรามีคือกิจวัตร กิจกรรม และคนคุยด้วยทุกวัน ซึ่งช่วยเรื่องความเหงาและความรู้สึกไร้บทบาท เคสจิตเวชรับเฉพาะที่อาการคงที่และประเมินก่อนรับทุกเคส

แหล่งอ้างอิง

  1. WHO Fact sheet: Mental health of older adults — ราว 15 เปอร์เซ็นต์ของผู้ที่อายุ 70 ปีขึ้นไป มีภาวะทางสุขภาพจิต และผู้อายุ 60 ปีขึ้นไปราว 1 ใน 6 ถูกละเมิดในช่วงปีที่ผ่านมา · 20 ก.ค. 2569
  2. NICE Guideline CG113: Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults · 2563
  3. WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาทางจิตใจเฉพาะราย ถ้าท่านพูดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ ให้พบแพทย์โดยเร็ว ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 และถ้ามีความเสี่ยงทันที โทร 1669

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ