หูตึง ตาฝ้า ทำให้พ่อแม่เงียบและถอยห่าง คุยยังไงไม่ต้องตะโกน

สรุปสั้น: เวลาพ่อแม่เงียบลง ไม่ร่วมวงคุย หรือดูเหมือนไม่สนใจใคร หลายครั้งไม่ใช่เพราะอารมณ์หรือความจำ แต่เพราะท่านได้ยินไม่ชัดและมองไม่ชัด รายงานของคณะกรรมการ Lancet ปี 2567 จัดให้การได้ยินบกพร่องและการมองเห็นบกพร่องที่ไม่ได้รับการแก้ไข อยู่ในปัจจัยเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อม ที่ยังปรับเปลี่ยนได้ 14 ข้อ ทางแก้คือพาไปตรวจ ไม่ใช่พูดเสียงดังขึ้น

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 8 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งหันหน้าเข้าหาคุณยายในห้องที่สว่าง พูดคุยตัวต่อตัวโดยไม่มีเสียงรบกวน

คนในบ้านมักสังเกตว่าพ่อแม่ไม่ค่อยคุยเหมือนเดิม นั่งอยู่วงเดียวกันแต่เหมือนอยู่คนละห้อง แล้วเราก็เริ่มพูดเสียงดังขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นตะโกน ซึ่งไม่ได้ช่วยให้ท่านเข้าใจมากขึ้น บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ สัญญาณที่บอกว่าท่านไม่ได้ยิน · ทำไมไม่ควรปล่อยไว้ · วิธีคุยที่ได้ผลจริง · เรื่องตาที่มาคู่กัน · และการตรวจที่ควรทำ

สัญญาณที่บอกว่าท่านไม่ได้ยิน ไม่ใช่ไม่สนใจ

คำตอบสั้น: เปิดทีวีเสียงดังขึ้น พูดว่าหะหรืออะไรนะบ่อย ตอบไม่ตรงคำถาม ฟังในที่คนเยอะไม่รู้เรื่อง และเริ่มเลี่ยงงานสังคม ห้าข้อนี้คือภาพของการได้ยินที่ถดถอย ไม่ใช่นิสัยหรือความดื้อ จุดสังเกตที่ชัดที่สุดคือท่านฟังตัวต่อตัวในห้องเงียบได้ดี แต่ในวงหลายคนจะหลุดทันที

  • ต้องให้พูดซ้ำบ่อย ๆ โดยเฉพาะเสียงผู้หญิงและเด็ก เพราะการได้ยินเสียงความถี่สูงมักเสียก่อน
  • เปิดทีวีหรือวิทยุดังกว่าที่คนอื่นในบ้านรับได้ แต่ท่านบอกว่าปกติ
  • ตอบไม่ตรงคำถาม หรือตอบคลุมเครือ เพราะเดาจากบริบทแทนการได้ยินจริง
  • เลี่ยงงานเลี้ยง วงสวดมนต์ หรือร้านอาหาร ที่ซึ่งเสียงรบกวนทำให้ฟังไม่รู้เรื่อง
  • เงียบลงในวงสนทนาที่เคยคุยเก่ง อาการนี้ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นอารมณ์หรือภาวะซึมเศร้า ได้ง่ายที่สุด

ทำไมไม่ควรปล่อยให้หูตึงและตาฝ้าไปตามวัย

คำตอบสั้น: เพราะมันไม่ได้อยู่แค่เรื่องการสื่อสาร รายงานของคณะกรรมการ Lancet ฉบับปี 2567 รวบรวมหลักฐานแล้วระบุว่า ถ้าจัดการปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนได้ทั้ง 14 ข้อ อาจป้องกันหรือชะลอภาวะสมองเสื่อมได้ราว 45 เปอร์เซ็นต์ของผู้ป่วยทั่วโลก โดยการได้ยินบกพร่องเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สัมพันธ์กับสัดส่วนผู้ป่วยมากที่สุด และการมองเห็นบกพร่องที่ไม่ได้รับการแก้ไขถูกเพิ่มเข้ามาใหม่ในฉบับนี้

ข้อควรระวังในการอ่านตัวเลขนี้ ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณจากแบบจำลองระดับประชากร ที่สมมติว่าความสัมพันธ์เป็นเหตุเป็นผลและกำจัดปัจจัยเสี่ยงได้ครบทั้ง 14 ข้อ จึงไม่ใช่คำรับประกันว่าการแก้เรื่องหูหรือตาของคนคนหนึ่งจะกันสมองเสื่อมได้ แต่เพียงพอจะบอกว่าเรื่องหูและตาเป็นเรื่องที่ควรตรวจ ไม่ใช่เรื่องรอได้

อยากให้คุณพ่อคุณแม่อยู่ในที่ที่มีคนคุยด้วยทุกวัน คุยกับเราก่อนได้

เล่าเรื่องการได้ยินและการมองเห็นของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

คุยกับผู้สูงอายุหูตึง ยังไงไม่ต้องตะโกน

คำตอบสั้น: หันหน้าเข้าหาท่าน พูดชัดและช้าลงเล็กน้อย ลดเสียงรบกวน และพูดทีละคน ตะโกนทำให้เสียงบิดเบี้ยวและฟังยากขึ้น ไม่ใช่ชัดขึ้น ถ้าท่านไม่เข้าใจ ให้เปลี่ยนคำพูดใหม่ ไม่ใช่พูดประโยคเดิมซ้ำให้ดังกว่าเดิม

  1. เรียกชื่อให้ท่านหันมาก่อนเริ่มพูด สมองจะได้เตรียมรับเสียงตั้งแต่คำแรก
  2. ให้แสงส่องหน้าเรา ไม่ใช่ส่องหลัง ท่านอ่านริมฝีปากและสีหน้าไปด้วยโดยไม่รู้ตัว
  3. ปิดทีวี ปิดพัดลมแรง ย้ายออกจากที่เสียงดัง เสียงรบกวนคือศัตรูตัวจริง ไม่ใช่ระดับเสียงของเรา
  4. พูดชัดและช้าลงเล็กน้อย ด้วยเสียงปกติ ถ้าจะเพิ่มให้เพิ่มความชัด ไม่ใช่ความดัง
  5. ถ้าไม่เข้าใจ ให้เปลี่ยนคำใหม่ เช่นเปลี่ยนจากทานยาแล้วหรือยัง เป็นกินยาเช้านี้แล้วใช่ไหม
  6. พูดทีละคน และบอกหัวเรื่องก่อน เช่นจะคุยเรื่องหมอนัดพรุ่งนี้นะ ท่านจะตามทันขึ้นมาก
  7. ใช้ตัวช่วยอย่างการเขียนหรือพิมพ์ตัวโต สำหรับเรื่องสำคัญอย่างเวลาและชื่อยา
สิ่งที่ไม่ควรทำ ตะโกน · พูดใส่หูข้างเดียวจากด้านหลัง · พูดแทนท่านตอนมีคนอื่นอยู่ · หรือบอกคนอื่นว่าไม่ต้องคุยกับท่านหรอกเดี๋ยวไม่เข้าใจ ประโยคสุดท้ายคือสิ่งที่ทำให้ท่านถอยห่างจากทุกคนเร็วที่สุด
ผู้ดูแลอ้อมกอดส่งแว่นอ่านหนังสือให้คุณตาในมุมอ่านหนังสือที่แสงสว่างเพียงพอ

ผู้ดูแลอ้อมกอดส่งแว่นอ่านหนังสือให้คุณตาในมุมอ่านหนังสือที่แสงสว่างเพียงพอ

เรื่องตาที่มักมาคู่กัน และแก้ได้มากกว่าที่คิด

คำตอบสั้น: ต้อกระจกเป็นสาเหตุที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุที่แก้ไขได้ สัญญาณคือมองเหมือนมีฝ้าหรือหมอกบัง สู้แสงไม่ได้ เห็นแสงแตกฟุ้งตอนกลางคืน และสีซีดลง ถ้าท่านเริ่มเดินชนของ กะระยะบันไดพลาด หรือไม่กล้าออกจากบ้าน ให้พาไปตรวจตา ส่วนเรื่องที่ทำได้ทันทีคือเพิ่มแสงและเพิ่มความต่างของสีในบ้าน

  • พาไปตรวจตาตามนัดและเมื่อมีอาการเปลี่ยน ไม่รอให้มองไม่เห็นก่อน
  • เพิ่มแสงในบ้าน โดยเฉพาะทางเดิน บันได และห้องน้ำ แสงสว่างสม่ำเสมอดีกว่าสว่างจัดเป็นจุด
  • เพิ่มความต่างของสี ขอบขั้นบันไดสีตัด ฝารองนั่งสีต่างจากพื้น จานสีตัดกับอาหาร
  • ทำตัวหนังสือให้ใหญ่ขึ้น ซองยา ปฏิทิน และเบอร์โทรฉุกเฉิน ใช้ตัวโตและพื้นหลังเรียบ
  • ถ้าเป็นเบาหวาน ต้องตรวจตาตามกำหนด เพราะเบาหวานกระทบจอประสาทตา ดูการดูแลโรคประจำตัวในผู้สูงอายุ
  • มองเห็นเปลี่ยนฉับพลัน เห็นเงาดำบังเป็นม่าน หรือปวดตารุนแรง ให้พบแพทย์โดยเร็ว ไม่ใช่รอนัด

ตรวจอะไร และถ้าได้เครื่องช่วยฟังมาแล้วไม่ใช้

คำตอบสั้น: เริ่มจากตรวจขี้หูอุดตัน แล้วตรวจการได้ยินกับผู้ประกอบวิชาชีพ ถ้าได้เครื่องช่วยฟังมา ปัญหาที่เจอจริงคือท่านไม่ใช้ เพราะเสียงดังผิดธรรมชาติในช่วงแรก ทางแก้คือเริ่มใส่วันละสั้น ๆ ในห้องเงียบก่อน แล้วค่อยเพิ่มเวลา และต้องกลับไปให้ปรับตั้งค่า ไม่ใช่เลิกใช้

  • ตรวจขี้หูก่อนเสมอ เป็นสาเหตุที่แก้ได้เร็วและคนมองข้ามบ่อยที่สุด
  • ตรวจการได้ยินกับผู้ประกอบวิชาชีพ ไม่ใช้แอปวัดเสียงเป็นข้อสรุป
  • เริ่มจากวันละ 1 ถึง 2 ชั่วโมงในห้องเงียบ เสียงรอบตัวที่ไม่ได้ยินมานานจะกลับมาพร้อมกันทั้งหมด ให้คุยตัวต่อตัวกับคนในบ้านก่อน แล้วค่อยเพิ่มสถานที่
  • กลับไปให้ปรับตั้งค่าอย่าทนใช้แบบเดิม เครื่องที่ตั้งค่าไม่พอดีคือเหตุผลหลักที่คนเลิกใช้
  • ดูแลความสะอาดและแบตเตอรี่เป็นกิจวัตร ใส่ไว้ในที่เดียวทุกคืน จะได้ไม่หายและไม่ลืมใช้

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: เรื่องการได้ยินและการมองเห็นเป็นเรื่องที่กระทบชีวิตประจำวันทั้งวัน จึงอยู่ในการดูแลประจำ ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

  1. 1. คุยกับท่านด้วยวิธีที่ท่านได้ยิน ผู้ดูแลเรียกชื่อก่อนพูด หันหน้าเข้าหาท่าน และพูดชัดด้วยเสียงปกติ ไม่ใช้การตะโกน ดูมาตรฐานการดูแล
  2. 2. มีคนคุยด้วยทุกวัน ไม่ใช่อยู่เงียบ ๆ คนเดียว กิจกรรมและวงคุยประจำวันคือส่วนหนึ่งของการดูแล ดูชีวิตจริงที่หนึ่งวันในบ้านอ้อมกอด และเพื่อนใหม่วัย 80
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่มีบริการตรวจการได้ยินหรือตรวจตาในศูนย์ และไม่เลือกเครื่องช่วยฟังให้ท่าน แต่เราแจ้งครอบครัวเมื่อสังเกตว่าท่านได้ยินหรือมองเห็นเปลี่ยนไป และประสานการพาไปพบแพทย์

อยากดูบรรยากาศวงคุยจริง มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 เยี่ยมชมทุกวัน 08:00–18:00 น. หรือนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

พูดเสียงดังขึ้นช่วยให้ท่านเข้าใจมากขึ้นไหม

ไม่ช่วย และมักทำให้แย่ลง เพราะการตะโกนทำให้เสียงบิดเบี้ยวและสีหน้าเราดูเหมือนกำลังโมโห สิ่งที่ช่วยจริงคือหันหน้าเข้าหาท่าน ลดเสียงรบกวน พูดชัดและช้าลงเล็กน้อยด้วยเสียงปกติ และถ้าท่านไม่เข้าใจให้เปลี่ยนคำพูดใหม่

ท่านเงียบลงและไม่ร่วมวงคุย เป็นสมองเสื่อมหรือหูตึง

แยกได้ด้วยการลองคุยตัวต่อตัวในห้องเงียบ ถ้าท่านคุยได้ปกติแต่หลุดเฉพาะในวงหลายคนหรือที่เสียงดัง มักเป็นเรื่องการได้ยิน ถ้าท่านมีปัญหาการจำเหตุการณ์และการใช้ชีวิตร่วมด้วย ควรให้แพทย์ประเมินทั้งสองเรื่อง

หูตึงเกี่ยวกับสมองเสื่อมจริงไหม

รายงานของคณะกรรมการ Lancet ปี 2567 จัดการได้ยินบกพร่องเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนได้ 14 ข้อ แต่เป็นค่าประมาณระดับประชากร ไม่ใช่คำรับประกันรายบุคคล ข้อสรุปที่ใช้ได้คือควรตรวจและแก้ไข ไม่ควรปล่อยไว้

ซื้อเครื่องช่วยฟังทางออนไลน์มาใส่เองได้ไหม

ไม่แนะนำให้เริ่มแบบนั้น เพราะต้องตรวจหาสาเหตุก่อนว่าเป็นขี้หูอุดตันหรือการได้ยินเสื่อม และเครื่องที่ตั้งค่าไม่พอดีคือเหตุผลหลักที่คนเลิกใช้

ที่อ้อมกอดตรวจการได้ยินและตรวจตาให้ไหม

ไม่มีบริการตรวจการได้ยินหรือตรวจตาในศูนย์ เพราะเราไม่ใช่สถานพยาบาล แต่ผู้ดูแลใช้วิธีพูดคุยที่เหมาะกับท่าน มีวงคุยและกิจกรรมทุกวัน และถ้าสังเกตว่าการได้ยินหรือการมองเห็นของท่านเปลี่ยนไป เราแจ้งครอบครัวและประสานการพาไปพบแพทย์

แหล่งอ้างอิง

  1. Livingston G และคณะ: Dementia prevention, intervention, and care — 2024 report of the Lancet standing Commission (The Lancet 2024;404(10452):572-628) · 10 ส.ค. 2567
  2. WHO: World Report on Hearing · 2564
  3. NICE Guideline NG98: Hearing loss in adults — assessment and management · 2561
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป การตรวจการได้ยินและการเลือกเครื่องช่วยฟัง ควรทำกับผู้ประกอบวิชาชีพ และอาการมองเห็นที่เปลี่ยนฉับพลันควรพบแพทย์โดยเร็ว

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ