เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 8 นาที

คนในบ้านมักสังเกตว่าพ่อแม่ไม่ค่อยคุยเหมือนเดิม นั่งอยู่วงเดียวกันแต่เหมือนอยู่คนละห้อง แล้วเราก็เริ่มพูดเสียงดังขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นตะโกน ซึ่งไม่ได้ช่วยให้ท่านเข้าใจมากขึ้น บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ สัญญาณที่บอกว่าท่านไม่ได้ยิน · ทำไมไม่ควรปล่อยไว้ · วิธีคุยที่ได้ผลจริง · เรื่องตาที่มาคู่กัน · และการตรวจที่ควรทำ
สัญญาณที่บอกว่าท่านไม่ได้ยิน ไม่ใช่ไม่สนใจ
คำตอบสั้น: เปิดทีวีเสียงดังขึ้น พูดว่าหะหรืออะไรนะบ่อย ตอบไม่ตรงคำถาม ฟังในที่คนเยอะไม่รู้เรื่อง และเริ่มเลี่ยงงานสังคม ห้าข้อนี้คือภาพของการได้ยินที่ถดถอย ไม่ใช่นิสัยหรือความดื้อ จุดสังเกตที่ชัดที่สุดคือท่านฟังตัวต่อตัวในห้องเงียบได้ดี แต่ในวงหลายคนจะหลุดทันที
- ต้องให้พูดซ้ำบ่อย ๆ โดยเฉพาะเสียงผู้หญิงและเด็ก เพราะการได้ยินเสียงความถี่สูงมักเสียก่อน
- เปิดทีวีหรือวิทยุดังกว่าที่คนอื่นในบ้านรับได้ แต่ท่านบอกว่าปกติ
- ตอบไม่ตรงคำถาม หรือตอบคลุมเครือ เพราะเดาจากบริบทแทนการได้ยินจริง
- เลี่ยงงานเลี้ยง วงสวดมนต์ หรือร้านอาหาร ที่ซึ่งเสียงรบกวนทำให้ฟังไม่รู้เรื่อง
- เงียบลงในวงสนทนาที่เคยคุยเก่ง อาการนี้ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นอารมณ์หรือภาวะซึมเศร้า ได้ง่ายที่สุด
ทำไมไม่ควรปล่อยให้หูตึงและตาฝ้าไปตามวัย
คำตอบสั้น: เพราะมันไม่ได้อยู่แค่เรื่องการสื่อสาร รายงานของคณะกรรมการ Lancet ฉบับปี 2567 รวบรวมหลักฐานแล้วระบุว่า ถ้าจัดการปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนได้ทั้ง 14 ข้อ อาจป้องกันหรือชะลอภาวะสมองเสื่อมได้ราว 45 เปอร์เซ็นต์ของผู้ป่วยทั่วโลก โดยการได้ยินบกพร่องเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สัมพันธ์กับสัดส่วนผู้ป่วยมากที่สุด และการมองเห็นบกพร่องที่ไม่ได้รับการแก้ไขถูกเพิ่มเข้ามาใหม่ในฉบับนี้
ข้อควรระวังในการอ่านตัวเลขนี้ ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณจากแบบจำลองระดับประชากร ที่สมมติว่าความสัมพันธ์เป็นเหตุเป็นผลและกำจัดปัจจัยเสี่ยงได้ครบทั้ง 14 ข้อ จึงไม่ใช่คำรับประกันว่าการแก้เรื่องหูหรือตาของคนคนหนึ่งจะกันสมองเสื่อมได้ แต่เพียงพอจะบอกว่าเรื่องหูและตาเป็นเรื่องที่ควรตรวจ ไม่ใช่เรื่องรอได้
- ฟังไม่ได้ ก็ใช้สมองน้อยลง วงสนทนาคือการบริหารสมองที่ดีที่สุดในชีวิตประจำวัน ดูกิจกรรมกระตุ้นสมองผู้สูงอายุ
- ถอยห่างจากคน นำไปสู่ความเหงา ซึ่งกระทบทั้งอารมณ์และการกิน ดูเพื่อนใหม่วัย 80 มิตรภาพในบ้านอ้อมกอด
- มองไม่ชัดเพิ่มโอกาสหกล้ม พื้นต่างระดับและขั้นบันไดกลายเป็นอันตรายทันที ดูจุดเสี่ยงหกล้มในบ้าน
- ได้ยินไม่ชัดทำให้เข้าใจผิดและหวาดระแวงง่ายขึ้น เป็นจุดเริ่มของความขัดแย้งในบ้านหลายครั้ง
อยากให้คุณพ่อคุณแม่อยู่ในที่ที่มีคนคุยด้วยทุกวัน คุยกับเราก่อนได้
เล่าเรื่องการได้ยินและการมองเห็นของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
คุยกับผู้สูงอายุหูตึง ยังไงไม่ต้องตะโกน
คำตอบสั้น: หันหน้าเข้าหาท่าน พูดชัดและช้าลงเล็กน้อย ลดเสียงรบกวน และพูดทีละคน ตะโกนทำให้เสียงบิดเบี้ยวและฟังยากขึ้น ไม่ใช่ชัดขึ้น ถ้าท่านไม่เข้าใจ ให้เปลี่ยนคำพูดใหม่ ไม่ใช่พูดประโยคเดิมซ้ำให้ดังกว่าเดิม
- เรียกชื่อให้ท่านหันมาก่อนเริ่มพูด สมองจะได้เตรียมรับเสียงตั้งแต่คำแรก
- ให้แสงส่องหน้าเรา ไม่ใช่ส่องหลัง ท่านอ่านริมฝีปากและสีหน้าไปด้วยโดยไม่รู้ตัว
- ปิดทีวี ปิดพัดลมแรง ย้ายออกจากที่เสียงดัง เสียงรบกวนคือศัตรูตัวจริง ไม่ใช่ระดับเสียงของเรา
- พูดชัดและช้าลงเล็กน้อย ด้วยเสียงปกติ ถ้าจะเพิ่มให้เพิ่มความชัด ไม่ใช่ความดัง
- ถ้าไม่เข้าใจ ให้เปลี่ยนคำใหม่ เช่นเปลี่ยนจากทานยาแล้วหรือยัง เป็นกินยาเช้านี้แล้วใช่ไหม
- พูดทีละคน และบอกหัวเรื่องก่อน เช่นจะคุยเรื่องหมอนัดพรุ่งนี้นะ ท่านจะตามทันขึ้นมาก
- ใช้ตัวช่วยอย่างการเขียนหรือพิมพ์ตัวโต สำหรับเรื่องสำคัญอย่างเวลาและชื่อยา

ผู้ดูแลอ้อมกอดส่งแว่นอ่านหนังสือให้คุณตาในมุมอ่านหนังสือที่แสงสว่างเพียงพอ
เรื่องตาที่มักมาคู่กัน และแก้ได้มากกว่าที่คิด
คำตอบสั้น: ต้อกระจกเป็นสาเหตุที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุที่แก้ไขได้ สัญญาณคือมองเหมือนมีฝ้าหรือหมอกบัง สู้แสงไม่ได้ เห็นแสงแตกฟุ้งตอนกลางคืน และสีซีดลง ถ้าท่านเริ่มเดินชนของ กะระยะบันไดพลาด หรือไม่กล้าออกจากบ้าน ให้พาไปตรวจตา ส่วนเรื่องที่ทำได้ทันทีคือเพิ่มแสงและเพิ่มความต่างของสีในบ้าน
- พาไปตรวจตาตามนัดและเมื่อมีอาการเปลี่ยน ไม่รอให้มองไม่เห็นก่อน
- เพิ่มแสงในบ้าน โดยเฉพาะทางเดิน บันได และห้องน้ำ แสงสว่างสม่ำเสมอดีกว่าสว่างจัดเป็นจุด
- เพิ่มความต่างของสี ขอบขั้นบันไดสีตัด ฝารองนั่งสีต่างจากพื้น จานสีตัดกับอาหาร
- ทำตัวหนังสือให้ใหญ่ขึ้น ซองยา ปฏิทิน และเบอร์โทรฉุกเฉิน ใช้ตัวโตและพื้นหลังเรียบ
- ถ้าเป็นเบาหวาน ต้องตรวจตาตามกำหนด เพราะเบาหวานกระทบจอประสาทตา ดูการดูแลโรคประจำตัวในผู้สูงอายุ
- มองเห็นเปลี่ยนฉับพลัน เห็นเงาดำบังเป็นม่าน หรือปวดตารุนแรง ให้พบแพทย์โดยเร็ว ไม่ใช่รอนัด
ตรวจอะไร และถ้าได้เครื่องช่วยฟังมาแล้วไม่ใช้
คำตอบสั้น: เริ่มจากตรวจขี้หูอุดตัน แล้วตรวจการได้ยินกับผู้ประกอบวิชาชีพ ถ้าได้เครื่องช่วยฟังมา ปัญหาที่เจอจริงคือท่านไม่ใช้ เพราะเสียงดังผิดธรรมชาติในช่วงแรก ทางแก้คือเริ่มใส่วันละสั้น ๆ ในห้องเงียบก่อน แล้วค่อยเพิ่มเวลา และต้องกลับไปให้ปรับตั้งค่า ไม่ใช่เลิกใช้
- ตรวจขี้หูก่อนเสมอ เป็นสาเหตุที่แก้ได้เร็วและคนมองข้ามบ่อยที่สุด
- ตรวจการได้ยินกับผู้ประกอบวิชาชีพ ไม่ใช้แอปวัดเสียงเป็นข้อสรุป
- เริ่มจากวันละ 1 ถึง 2 ชั่วโมงในห้องเงียบ เสียงรอบตัวที่ไม่ได้ยินมานานจะกลับมาพร้อมกันทั้งหมด ให้คุยตัวต่อตัวกับคนในบ้านก่อน แล้วค่อยเพิ่มสถานที่
- กลับไปให้ปรับตั้งค่าอย่าทนใช้แบบเดิม เครื่องที่ตั้งค่าไม่พอดีคือเหตุผลหลักที่คนเลิกใช้
- ดูแลความสะอาดและแบตเตอรี่เป็นกิจวัตร ใส่ไว้ในที่เดียวทุกคืน จะได้ไม่หายและไม่ลืมใช้
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: เรื่องการได้ยินและการมองเห็นเป็นเรื่องที่กระทบชีวิตประจำวันทั้งวัน จึงอยู่ในการดูแลประจำ ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน
- 1. คุยกับท่านด้วยวิธีที่ท่านได้ยิน ผู้ดูแลเรียกชื่อก่อนพูด หันหน้าเข้าหาท่าน และพูดชัดด้วยเสียงปกติ ไม่ใช้การตะโกน ดูมาตรฐานการดูแล
- 2. มีคนคุยด้วยทุกวัน ไม่ใช่อยู่เงียบ ๆ คนเดียว กิจกรรมและวงคุยประจำวันคือส่วนหนึ่งของการดูแล ดูชีวิตจริงที่หนึ่งวันในบ้านอ้อมกอด และเพื่อนใหม่วัย 80
- 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่มีบริการตรวจการได้ยินหรือตรวจตาในศูนย์ และไม่เลือกเครื่องช่วยฟังให้ท่าน แต่เราแจ้งครอบครัวเมื่อสังเกตว่าท่านได้ยินหรือมองเห็นเปลี่ยนไป และประสานการพาไปพบแพทย์
อยากดูบรรยากาศวงคุยจริง มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 เยี่ยมชมทุกวัน 08:00–18:00 น. หรือนัดเข้าชมสถานที่
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
พูดเสียงดังขึ้นช่วยให้ท่านเข้าใจมากขึ้นไหม
ไม่ช่วย และมักทำให้แย่ลง เพราะการตะโกนทำให้เสียงบิดเบี้ยวและสีหน้าเราดูเหมือนกำลังโมโห สิ่งที่ช่วยจริงคือหันหน้าเข้าหาท่าน ลดเสียงรบกวน พูดชัดและช้าลงเล็กน้อยด้วยเสียงปกติ และถ้าท่านไม่เข้าใจให้เปลี่ยนคำพูดใหม่
ท่านเงียบลงและไม่ร่วมวงคุย เป็นสมองเสื่อมหรือหูตึง
แยกได้ด้วยการลองคุยตัวต่อตัวในห้องเงียบ ถ้าท่านคุยได้ปกติแต่หลุดเฉพาะในวงหลายคนหรือที่เสียงดัง มักเป็นเรื่องการได้ยิน ถ้าท่านมีปัญหาการจำเหตุการณ์และการใช้ชีวิตร่วมด้วย ควรให้แพทย์ประเมินทั้งสองเรื่อง
หูตึงเกี่ยวกับสมองเสื่อมจริงไหม
รายงานของคณะกรรมการ Lancet ปี 2567 จัดการได้ยินบกพร่องเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนได้ 14 ข้อ แต่เป็นค่าประมาณระดับประชากร ไม่ใช่คำรับประกันรายบุคคล ข้อสรุปที่ใช้ได้คือควรตรวจและแก้ไข ไม่ควรปล่อยไว้
ซื้อเครื่องช่วยฟังทางออนไลน์มาใส่เองได้ไหม
ไม่แนะนำให้เริ่มแบบนั้น เพราะต้องตรวจหาสาเหตุก่อนว่าเป็นขี้หูอุดตันหรือการได้ยินเสื่อม และเครื่องที่ตั้งค่าไม่พอดีคือเหตุผลหลักที่คนเลิกใช้
ที่อ้อมกอดตรวจการได้ยินและตรวจตาให้ไหม
ไม่มีบริการตรวจการได้ยินหรือตรวจตาในศูนย์ เพราะเราไม่ใช่สถานพยาบาล แต่ผู้ดูแลใช้วิธีพูดคุยที่เหมาะกับท่าน มีวงคุยและกิจกรรมทุกวัน และถ้าสังเกตว่าการได้ยินหรือการมองเห็นของท่านเปลี่ยนไป เราแจ้งครอบครัวและประสานการพาไปพบแพทย์
แหล่งอ้างอิง
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ
เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป การตรวจการได้ยินและการเลือกเครื่องช่วยฟัง ควรทำกับผู้ประกอบวิชาชีพ และอาการมองเห็นที่เปลี่ยนฉับพลันควรพบแพทย์โดยเร็ว
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
▶︎▶︎ แตะดูคลิป 72 วินาที