เบาหวานในผู้สูงอายุ ภาวะน้ำตาลต่ำที่ครอบครัวมักมองข้าม และผู้ดูแลต้องรู้อะไร

สรุปสั้น: ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำทรุดเร็วในเวลาไม่กี่สิบนาที แต่ครอบครัวมักเฝ้าระวังน้อยกว่าน้ำตาลสูง เพราะทำให้ล้ม สับสน หมดสติ หรือชักได้ ส่วนน้ำตาลสูงก็มีภาวะฉุกเฉินของตัวเองที่อันตรายถึงชีวิตเช่นกัน สถาบันแห่งชาติด้านเบาหวานของสหรัฐ (NIDDK) ระบุว่าในผู้ที่เป็นเบาหวาน กลุ่มอายุ 65 ปีขึ้นไปเป็นกลุ่มที่เสี่ยงเกิดภาวะน้ำตาลต่ำมากกว่า และบางท่านไม่มีอาการเตือนเลย ถ้าท่านรู้ตัวดี ให้คาร์โบไฮเดรตที่ดูดซึมเร็วทันที แต่ถ้าซึมหรือหมดสติ ห้ามป้อนอะไรทางปาก ให้โทร 1669

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 8 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งคุยกับคุณตาที่โต๊ะอาหาร พร้อมแก้วน้ำผลไม้และมื้ออาหารที่จัดไว้ตรงเวลา

ครอบครัวส่วนใหญ่กังวลเรื่องน้ำตาลสูง เพราะเป็นตัวเลขที่เห็นในใบตรวจและเป็นเรื่องที่หมอย้ำ จนบางครั้งมองข้ามอีกด้านหนึ่งที่เกิดเร็วกว่า คือภาวะน้ำตาลต่ำ บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงกว่า · อาการที่ต้องจับให้ได้ · น้ำตาลต่ำตอนหลับ · วิธีแก้เบื้องต้นและกรณีที่ต้องโทร 1669 · และวิธีป้องกันในชีวิตประจำวัน

ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงน้ำตาลต่ำมากกว่าวัยอื่น

คำตอบสั้น: เพราะปัจจัยหลายอย่างมาซ้อนกัน NIDDK ระบุกลุ่มที่เสี่ยงกว่าในผู้ที่เป็นเบาหวานไว้ชัดว่ารวมถึงผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป ผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานบางชนิด ผู้ที่เคยน้ำตาลต่ำมาก่อน และผู้ที่มีโรคไต โรคหัวใจ หรือมีความถดถอยของความคิดความจำ ซึ่งเป็นรายการที่ตรงกับผู้สูงอายุไทยจำนวนมาก

  • ยาที่ทำให้น้ำตาลต่ำได้โดยตรง อินซูลิน และยาเม็ดกลุ่มซัลโฟนิลยูเรียกับเมกลิทิไนด์ ซึ่งกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งอินซูลิน
  • กินได้น้อยลงหรือข้ามมื้อ ยาเท่าเดิมแต่อาหารน้อยลง คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในบ้าน ดูโภชนาการผู้สูงอายุ
  • งดอาหารเพื่อไปตรวจหรือทำหัตถการ แต่ยังกินยาเบาหวานตามปกติ เป็นกับดักที่เกิดซ้ำบ่อย
  • ดื่มสุราโดยไม่มีอาหาร ทำให้ร่างกายคุมระดับน้ำตาลได้ยากขึ้น และยังกลบอาการเตือนช่วงแรก
  • ออกแรงมากกว่าปกติ หรือช่วงที่ไม่สบาย การออกแรงลดระดับน้ำตาลได้ยาวถึง 24 ชั่วโมงหลังจากนั้น ส่วนวันที่กินไม่ลงหรืออาเจียนทำให้น้ำตาลตกได้เร็ว

อาการน้ำตาลต่ำ ที่ผู้ดูแลต้องจับให้ได้

คำตอบสั้น: มือสั่น หิวผิดปกติ เหนื่อย เวียนหัว สับสน หงุดหงิด ใจสั่น ปวดหัว มองไม่ชัด หรือพูดไม่ชัด ถ้าหนักขึ้นจะหมดสติหรือชัก ซึ่ง NIDDK ระบุว่าเป็นภาวะอันตรายที่ต้องแก้ทันที ในผู้สูงอายุอาการมักมาในรูปสับสนหรือเดินเซ จึงถูกเข้าใจผิดว่าเป็นสมองเสื่อมหรือแค่อ่อนเพลีย

จุดที่พลาดกันมากที่สุด คือภาวะไม่รู้ตัวว่าน้ำตาลต่ำ ซึ่ง NIDDK เรียกว่า hypoglycemia unawareness คือร่างกายไม่ส่งสัญญาณเตือนจนกว่าน้ำตาลจะตกลงไปมากแล้ว พบได้ในคนที่น้ำตาลต่ำซ้ำ ๆ

  • อาการระดับเบาถึงกลาง มือสั่น หิว เหนื่อย เวียนหัว มึน สับสน หงุดหงิด ใจสั่น ปวดหัว มองไม่ชัด หรือพูดไม่ชัด
  • อาการระดับรุนแรง หมดสติ หรือชัก ต้องได้รับการช่วยเหลือทันที
  • ในผู้สูงอายุมักดูเหมือนเรื่องอื่น เดินเซ ซึมลง พูดวกวน หรือหงุดหงิดผิดปกติ ให้นึกถึงน้ำตาลต่ำไว้ก่อน พร้อมกับภาวะสับสนเฉียบพลัน
  • ถ้าเคยน้ำตาลต่ำซ้ำ ๆ อาการเตือนจะเบาลง ท่านกลุ่มนี้ต้องวัดระดับน้ำตาลตามที่แพทย์กำหนด ไม่รอให้รู้สึกก่อน

กังวลว่ากลางคืนคุณพ่อคุณแม่น้ำตาลตกแล้วไม่มีใครรู้ คุยกับเราก่อนได้

เล่าแผนการรักษาและยาของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

น้ำตาลต่ำตอนหลับ สัญญาณที่ไม่มีใครเห็น

คำตอบสั้น: NIDDK ระบุว่าระดับน้ำตาลตกได้ขณะหลับและต่ำอยู่หลายชั่วโมง อาการที่พบคือร้องออกมาหรือฝันร้าย เหงื่อออกจนชุดนอนหรือผ้าปูที่นอนเปียกชื้น และตื่นมาแล้วเพลีย หงุดหงิด หรือสับสน บางคนไม่ตื่นและไม่รู้สึกอะไรเลย ซึ่งยังทำให้รู้สึกอาการตอนกลางวันได้น้อยลงอีก

  • ตรวจผ้าปูที่นอนตอนเช้า ถ้าชื้นเหงื่อบ่อย ๆ โดยห้องไม่ร้อน ให้แจ้งแพทย์
  • ฝันร้ายหรือร้องกลางดึกเป็นประจำ ไม่ใช่แค่เรื่องการนอน ให้นึกถึงน้ำตาลต่ำร่วมด้วย ดูแนวทางเมื่อผู้สูงอายุนอนไม่หลับ
  • ตื่นมาสับสนหรือเพลียมากผิดปกติ เป็นสัญญาณที่ควรเล่าให้แพทย์ฟังพร้อมเวลาที่เกิด
  • ห้ามปรับยาหรือเลื่อนเวลายาเอง ให้แพทย์ผู้รักษาเป็นผู้ปรับ และดูการจัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด ประกอบ
ผู้ดูแลอ้อมกอดวางน้ำผลไม้ไว้ใกล้มือคุณยายก่อนเข้านอน และนั่งคุยกับท่านอย่างใจเย็น

ผู้ดูแลอ้อมกอดวางน้ำผลไม้ไว้ใกล้มือคุณยายก่อนเข้านอน และนั่งคุยกับท่านอย่างใจเย็น

น้ำตาลต่ำแล้วทำอะไรก่อน และเมื่อไหร่ต้องโทร 1669

คำตอบสั้น: ถ้าท่านยังรู้ตัวดีและกลืนได้ NIDDK แนะนำให้กินกลูโคสหรือคาร์โบไฮเดรต 15 ถึง 20 กรัมทันที เช่น น้ำผลไม้แท้ครึ่งแก้ว หรือน้ำตาลหนึ่งช้อนโต๊ะ แล้วรอ 15 นาที วัดซ้ำ ถ้ายังต่ำให้กินซ้ำอีกชุด แต่ถ้าท่านซึม ไม่รู้ตัว หรือชัก ห้ามป้อนน้ำหรืออาหารทางปากเด็ดขาด ให้โทร 1669 ทันที

  1. ถ้าวัดได้ ให้วัดก่อน ค่าที่ NIDDK ใช้เป็นเกณฑ์สำหรับคนส่วนใหญ่ที่เป็นเบาหวานคือต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร แต่ระบุไว้ชัดว่าค่าของแต่ละคนอาจต่างกัน ให้ถามแพทย์ว่าค่าของท่านคือเท่าไร
  2. ให้คาร์โบไฮเดรตที่ดูดซึมเร็ว 15 ถึง 20 กรัม น้ำผลไม้แท้ครึ่งแก้ว น้ำอัดลมปกติครึ่งกระป๋อง หรือน้ำตาล น้ำผึ้ง 1 ช้อนโต๊ะ ต้องเป็นชนิดปกติ ไม่ใช่สูตรลดน้ำตาล ข้อยกเว้นที่ต้องถามแพทย์ไว้ก่อน ผู้ที่ใช้ยาชะลอการย่อยคาร์โบไฮเดรตควรใช้กลูโคสเม็ดหรือเจล และ NIDDK แนะนำให้ผู้มีโรคไตเลี่ยงน้ำส้มเพราะโพแทสเซียมสูง
  3. รอ 15 นาทีแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังต่ำ ให้ซ้ำอีกชุด และวัดซ้ำอีกครั้งใน 15 นาที
  4. ถ้ามื้อถัดไปยังห่างกว่า 1 ชั่วโมง ให้ของว่าง เพื่อไม่ให้ตกซ้ำ
  5. ถ้าซึม ไม่รู้ตัว หรือชัก ห้ามป้อนทางปาก เพราะจะสำลักลงปอด ให้จัดท่านอนตะแคง ดูว่าหายใจปกติไหม แล้วโทร 1669 ทันที ถ้าแพทย์เคยสั่งกลูคากอนไว้และผู้ดูแลได้รับการสอนแล้ว ให้ใช้ตามแผนที่แพทย์วางไว้
  6. หลังเหตุการณ์ ต้องแจ้งแพทย์ทุกครั้ง ไม่ใช่แก้แล้วจบ เพราะอาจต้องทบทวนยาและแผนการรักษา
เรื่องที่ต้องเตรียมไว้ล่วงหน้า วางน้ำผลไม้หรือน้ำตาลไว้ในจุดที่หยิบถึงเสมอ ติดรายการยาและเบอร์แพทย์ไว้ที่ตู้เย็น และบอกทุกคนในบ้านว่าถ้าท่านมีอาการต้องทำอะไรเป็นข้อแรก

ป้องกันในชีวิตประจำวัน สิ่งที่ครอบครัวทำได้

คำตอบสั้น: กินให้ตรงเวลาและสม่ำเสมอ ไม่ข้ามมื้อ และไม่งดอาหารเองตอนกินยาเบาหวาน วัดระดับน้ำตาลตามที่แพทย์กำหนด พาไปตามนัดพร้อมรายการยาทั้งหมด และทุกครั้งที่ต้องงดอาหารไปตรวจ ต้องถามแพทย์ก่อนว่ายามื้อนั้นให้กินหรือหยุด

  • มื้ออาหารตรงเวลาและมีคาร์โบไฮเดรตพอ ถ้าท่านกินได้น้อยลงเรื่อย ๆ ต้องบอกแพทย์ เพราะยาอาจต้องปรับ
  • ก่อนไปตรวจที่ต้องงดน้ำงดอาหาร ให้ถามเรื่องยาทุกครั้ง นี่เป็นจุดที่เกิดน้ำตาลต่ำซ้ำบ่อยที่สุด
  • พาไปตามนัดและเอายาทั้งหมดไปด้วย รวมยาที่ซื้อเองและอาหารเสริม
  • ไม่ปรับยาเองแม้น้ำตาลจะดูสูง การเพิ่มยาเองคือทางที่นำไปสู่น้ำตาลต่ำรุนแรง
  • ดูแลเท้าและสายตาควบคู่กันไป เบาหวานกระทบทั้งสองอย่าง และทั้งสองอย่างเพิ่มโอกาสหกล้ม วันที่ท่านไม่สบายให้วัดบ่อยขึ้นตามที่แพทย์แนะนำ

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: ที่อ้อมกอดเรื่องเบาหวานเดินตามแผนของแพทย์ผู้รักษา ไม่ใช่เราเป็นคนกำหนด ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน และมีสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง

  1. 1. มื้ออาหารและเวลายาเป็นเวลาเดียวกันทุกวัน ความสม่ำเสมอคือเครื่องมือป้องกันน้ำตาลต่ำที่ดีที่สุด ดูตารางจริงที่หนึ่งวันในบ้านอ้อมกอด และเมนูที่อาหารในบ้านพักผู้สูงอายุ
  2. 2. กลางคืนมีคนตื่นเฝ้า ผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง ซึ่งสำคัญกับท่านที่เคยน้ำตาลตกตอนหลับ
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่ปรับขนาดยาและไม่ให้น้ำเกลือ ถ้าท่านซึม ไม่รู้ตัว หรือมีอาการที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี ท่านที่มีเคสซับซ้อน ประเมินก่อนรับทุกเคส ดูเหมาะกับใคร

อยากคุยเรื่องแผนการดูแลของท่าน ดูบริการ หรือมาดูสถานที่จริงที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 และนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

น้ำตาลต่ำกว่าเท่าไรถือว่าอันตราย

NIDDK ระบุว่าสำหรับผู้ที่เป็นเบาหวานจำนวนมาก ค่าที่ถือว่าต่ำคือต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร แต่ย้ำว่าค่าของแต่ละคนอาจต่างกัน ให้ถามแพทย์ผู้รักษาว่าค่าของท่านคือเท่าไร และท่านควรวัดบ่อยแค่ไหน

ท่านหมดสติจากน้ำตาลต่ำ ป้อนน้ำหวานได้ไหม

ไม่ได้ ห้ามป้อนน้ำหรืออาหารทางปากเมื่อท่านซึม ไม่รู้ตัว หรือชัก เพราะจะสำลักลงปอด ให้จัดท่านอนตะแคง ไม่ปล่อยให้อยู่ลำพัง และโทร 1669 ทันที

ทำไมผู้สูงอายุบางท่านน้ำตาลต่ำแล้วไม่มีอาการเตือน

เรียกว่าภาวะไม่รู้ตัวว่าน้ำตาลต่ำ พบในผู้ที่มีภาวะน้ำตาลต่ำซ้ำ ๆ ร่างกายจะไม่ส่งสัญญาณเตือนจนกว่าระดับจะตกลงไปมากแล้ว ท่านกลุ่มนี้ต้องวัดระดับน้ำตาลตามที่แพทย์กำหนด ไม่รอให้รู้สึกก่อน

ท่านกินได้น้อยลงเรื่อย ๆ ควรลดยาเบาหวานเองไหม

ไม่ควรปรับยาเอง แต่ต้องรีบบอกแพทย์ เพราะยาเท่าเดิมกับอาหารที่น้อยลงคือสาเหตุน้ำตาลต่ำที่พบบ่อยที่สุด

ที่อ้อมกอดดูแลผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานได้ไหม

ดูแลตามแผนของแพทย์ผู้รักษา โดยคุมเวลามื้ออาหารและเวลายาให้สม่ำเสมอ และมีผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน แต่เราไม่ใช่สถานพยาบาล ไม่ปรับขนาดยาเอง และประเมินก่อนรับทุกเคส ถ้ามีอาการที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลและแจ้งครอบครัว

แหล่งอ้างอิง

  1. NIDDK (NIH): Low Blood Glucose (Hypoglycemia) — เกณฑ์ 70 mg/dL · กลุ่มเสี่ยงอายุ 65 ปีขึ้นไป · อาการ · น้ำตาลต่ำตอนหลับ · การแก้ไข 15 ถึง 20 กรัม · 2569
  2. National Institute on Aging: Diabetes in Older People · 2569
  3. WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการปรับยาเฉพาะราย การวัดระดับน้ำตาล ค่าเป้าหมาย และการปรับยาทุกอย่าง ต้องยึดคำสั่งของแพทย์ผู้รักษา

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ