ฟันปลอมหลวม เหงือกอักเสบ ปากแห้ง ในผู้สูงอายุ ดูแลยังไงให้ยังเคี้ยวได้

สรุปสั้น: ฟันปลอมที่หลวมและปากที่แห้ง ทำให้ผู้สูงอายุเคี้ยวได้น้อยลง เลี่ยงอาหารแข็ง และผอมลงเงียบ ๆ การดูแลที่ได้ผลมีสามเรื่องคือ ล้างฟันปลอมทุกวันและถอดตอนนอน แปรงเหงือกและลิ้นแม้ไม่มีฟันเหลือ และจัดการปากแห้งที่มักมาจากยา แผลในปากที่ไม่หายใน 2 สัปดาห์ ต้องให้ทันตแพทย์ดู อย่าคิดว่าเป็นเพราะฟันปลอมกดเท่านั้น

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดวางแปรงขนนุ่มและกล่องแช่ฟันปลอมบนอ่างล้างหน้าที่สะอาด ข้างคุณยายที่นั่งอยู่บนเก้าอี้

เวลาผู้สูงอายุกินได้น้อยลง ครอบครัวมักมองหาสาเหตุที่ท้องหรือที่ความอยากอาหาร แต่หลายครั้งต้นเหตุอยู่ในปาก ฟันปลอมที่หลวมหรือเหงือกที่เจ็บทำให้การกินกลายเป็นเรื่องทรมาน และท่านจะเลี่ยงอาหารที่ต้องเคี้ยวไปเอง บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมช่องปากสำคัญกว่าที่คิด · ดูแลฟันปลอมทุกวัน · ฟันปลอมหลวมทำยังไง · ปากแห้งจากยา · และอาการที่ต้องพบทันตแพทย์

ทำไมช่องปากของผู้สูงอายุสำคัญกว่าที่คิด

คำตอบสั้น: เพราะปากเป็นประตูของทั้งการกินและการติดเชื้อ องค์การอนามัยโลกระบุว่าโรคในช่องปากส่งผลกระทบต่อคนเกือบ 3,700 ล้านคนทั่วโลก และฟันผุที่ไม่ได้รับการรักษาในฟันแท้เป็นภาวะสุขภาพที่พบมากที่สุด ในผู้สูงอายุ ปัญหาในปากยังพาไปสู่การกินได้น้อย น้ำหนักลด และปอดติดเชื้อจากการสำลัก

  • เคี้ยวไม่ได้ ก็กินไม่ครบ ท่านจะเลี่ยงเนื้อสัตว์และผักที่ต้องเคี้ยว ซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนและกากใย ดูโภชนาการผู้สูงอายุ
  • เหงือกอักเสบเรื้อรังทำให้ฟันโยกและหลุด องค์การอนามัยโลกประเมินว่าโรคเหงือกรุนแรงมีมากกว่า 1,000 ล้านราย ทั่วโลก
  • ช่องปากที่ไม่สะอาดเพิ่มความเสี่ยงปอดติดเชื้อ โดยเฉพาะในท่านที่สำลักง่าย อ่านเรื่องผู้สูงอายุปอดติดเชื้อ
  • เจ็บในปากแต่ไม่บอก ท่านที่มีภาวะสมองเสื่อมมักแสดงออกเป็นการปฏิเสธอาหารหรือหงุดหงิดแทน ดูเรื่องสมองเสื่อมที่ไม่ยอมให้ช่วย
  • ของเดิมที่ทำไว้ก็ต้องตรวจซ้ำ ฟันปลอมไม่ใช่ของที่ทำครั้งเดียวใช้ตลอดชีวิต เพราะสันเหงือกยุบลงเรื่อย ๆ ตามเวลา

ดูแลฟันปลอมทุกวัน ทำแค่ไหนถึงพอ

คำตอบสั้น: ถอดล้างหลังอาหารทุกมื้อ แปรงด้วยแปรงขนนุ่มกับน้ำสะอาด และถอดตอนนอนทุกคืน การใส่ฟันปลอมนอนทำให้เหงือกไม่ได้พัก เชื้อราขึ้นง่าย และเสี่ยงหลุดลงคอ กลางคืนแช่ในน้ำสะอาดในภาชนะที่มีฝา ห้ามแช่น้ำร้อนเพราะฟันปลอมจะบิดเสียรูป

  1. ถอดล้างหลังมื้ออาหาร ล้างน้ำให้เศษอาหารออก ล้างเหนือกะละมังหรืออ่างที่มีผ้ารอง กันตกแตก
  2. แปรงด้วยแปรงขนนุ่มทุกวัน ใช้สบู่อ่อนหรือน้ำยาสำหรับฟันปลอม ไม่ใช้ยาสีฟันที่มีผงขัดเพราะจะครูดให้เป็นรอยและเก็บคราบมากขึ้น
  3. ถอดตอนนอนทุกคืน ให้เหงือกได้พักอย่างน้อยหลายชั่วโมงต่อวัน
  4. แช่ในน้ำสะอาดในภาชนะปิด ห้ามแช่น้ำร้อนหรือน้ำยาฟอกขาว ห้ามปล่อยให้แห้ง
  5. แปรงเหงือก เพดาน และลิ้นด้วยแปรงนุ่มทุกวัน แม้ไม่มีฟันเหลือเลยก็ยังต้องทำ
  6. จดชื่อท่านไว้ที่กล่องฟันปลอม เรื่องเล็กที่กันของสลับกันเวลาอยู่ร่วมกับคนอื่นหรือตอนไปโรงพยาบาล

ไม่มีเวลาดูแลเรื่องฟันและการกินของคุณพ่อคุณแม่ทุกวัน คุยกับเราก่อนได้

เล่าเรื่องการเคี้ยวและการกินของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

ฟันปลอมหลวม กัดไม่อยู่ ควรทำอย่างไร

คำตอบสั้น: ฟันปลอมหลวมคือสัญญาณว่าสันเหงือกเปลี่ยนไป ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนหรือแก้ด้วยกาว สาเหตุที่พบบ่อยคือน้ำหนักลดและสันเหงือกยุบตามเวลา ทางแก้ที่ถูกคือให้ทันตแพทย์ปรับหรือเสริมฐานฟันปลอม การใช้กาวติดฟันปลอมเองนาน ๆ ทำให้แผลกดทับในปากโดยไม่รู้ตัว

  • น้ำหนักลดทำให้ฟันปลอมหลวม ถ้าท่านผอมลงในช่วงไม่กี่เดือน ให้ตรวจทั้งเรื่องฟันและเรื่องการกิน
  • สันเหงือกยุบตามเวลาเป็นเรื่องปกติ ฟันปลอมที่เคยพอดีเมื่อ 5 ปีก่อนจึงหลวมได้โดยไม่มีใครทำอะไรผิด
  • อย่าดัดหรือแต่งฟันปลอมเอง การขัดหรือดัดด้วยตัวเองทำให้ฐานไม่แนบและเกิดจุดกดใหม่
  • กาวติดฟันปลอมเป็นทางชั่วคราวเท่านั้น ใช้ระหว่างรอพบทันตแพทย์ได้ แต่ไม่ใช่การแก้สาเหตุ
  • เคี้ยวให้ง่ายขึ้นในระหว่างรอ หั่นเล็ก ต้มให้นุ่ม และเคี้ยวทั้งสองข้างพร้อมกัน ดูการปรับเนื้ออาหารให้เคี้ยวและกลืนง่ายขึ้น
  • ตรวจช่องปากกับทันตแพทย์เป็นประจำ แม้ไม่มีฟันเหลือและไม่เจ็บ ก็ยังควรให้ตรวจสันเหงือกและฟันปลอม
ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดอาหารชิ้นเล็กนุ่มและน้ำดื่มให้คุณตา ซึ่งถือช้อนกินเองได้สบาย

ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดอาหารชิ้นเล็กนุ่มและน้ำดื่มให้คุณตา ซึ่งถือช้อนกินเองได้สบาย

ปากแห้งในผู้สูงอายุ มักมาจากยา ไม่ใช่แค่ดื่มน้ำน้อย

คำตอบสั้น: ยาหลายกลุ่มที่ผู้สูงอายุกินประจำทำให้น้ำลายน้อยลง เช่น ยาลดความดันบางชนิด ยาขับปัสสาวะ ยาแก้แพ้ ยาคลายเครียด และยากลุ่มที่ใช้กับกระเพาะปัสสาวะ น้ำลายน้อยทำให้ฟันผุเร็ว ฟันปลอมเจ็บ และกลืนยากขึ้น ห้ามหยุดหรือลดยาเอง ให้ทบทวนรายการยากับแพทย์หรือเภสัชกร

  • จิบน้ำทีละน้อยบ่อย ๆ ได้ผลกว่าการดื่มทีละมาก ดูแนวทางในเรื่องอาหารและกิจวัตรของผู้สูงอายุ
  • เลี่ยงน้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์ เพราะยิ่งทำให้ปากแห้ง
  • ลดกาแฟและของหวานเหนียวติดฟัน ทั้งสองอย่างเร่งให้ฟันผุเร็วขึ้นเมื่อน้ำลายน้อย
  • เอารายการยาทั้งหมดไปให้แพทย์ดูในนัดเดียว รวมทั้งยาที่ซื้อเองและอาหารเสริม ดูการจัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด
  • ถ้าปากแห้งมากจนพูดและกลืนลำบาก ให้แจ้งแพทย์ เพราะมีวิธีช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นในปาก

อาการในปากที่ต้องพบทันตแพทย์ ไม่ใช่รอให้หายเอง

คำตอบสั้น: แผลหรือจุดขาวจุดแดงในปากที่ไม่หายใน 2 สัปดาห์ ต้องให้ทันตแพทย์ดูทุกกรณี อย่าสรุปเองว่าเป็นเพราะฟันปลอมกด ส่วนเหงือกบวมเป็นหนอง ปวดจนนอนไม่ได้ หรือกลืนเจ็บร่วมกับมีไข้ ควรพบแพทย์โดยเร็วเพราะการติดเชื้อในช่องปากลุกลามเร็วในผู้สูงอายุ

  • แผล จุดขาว หรือจุดแดง ที่ไม่หายใน 2 สัปดาห์ ต้องตรวจทุกกรณี
  • ก้อนหรือตุ่มในปากหรือที่คอที่โตขึ้น ควรให้ตรวจโดยไม่รอดู
  • เหงือกบวม มีหนอง หรือมีกลิ่นผิดปกติมาก เป็นสัญญาณการติดเชื้อ
  • ปวดฟันจนนอนไม่หลับหรือหน้าบวม ควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์โดยเร็ว
  • กลืนเจ็บร่วมกับมีไข้ อย่ารอดูที่บ้าน
  • คราบขาวในปากที่เช็ดออกแล้วเป็นแผลแดง อาจเป็นเชื้อราในช่องปากซึ่งพบบ่อยในผู้ที่ใส่ฟันปลอมนอน

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: การดูแลช่องปากเป็นงานประจำวันเหมือนการอาบน้ำ ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

  1. 1. ทำความสะอาดช่องปากและฟันปลอมทุกวัน รวมถึงถอดฟันปลอมตอนนอนและแช่ในภาชนะของท่านเอง ส่วนท่านที่ทำเองได้ เราช่วยเฉพาะที่จำเป็น
  2. 2. เรื่องการเคี้ยวเชื่อมกับเรื่องอาหาร ท่านที่เคี้ยวลำบาก เราปรับลักษณะอาหารให้เหมาะ ดูเมนูจริงที่อาหารในบ้านพักผู้สูงอายุ และประเมินก่อนรับทุกเคส
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาลและไม่มีบริการทันตกรรมในศูนย์ เราไม่ปรับหรือแต่งฟันปลอมให้ ถ้าท่านมีแผลในปากที่ไม่หายหรือปวดฟัน เราแจ้งครอบครัวและประสานการพาไปพบทันตแพทย์หรือโรงพยาบาล

อยากคุยเรื่องการกินและการเคี้ยวของท่าน ดูบริการที่หน้าบริการ มาดูสถานที่จริงได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 หรือนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ควรถอดฟันปลอมตอนนอนไหม

ควรถอดทุกคืน เพื่อให้เหงือกได้พัก ลดโอกาสเกิดเชื้อราในช่องปาก และลดความเสี่ยงที่ฟันปลอมจะหลุดลงคอตอนหลับ กลางคืนให้แช่ในน้ำสะอาดในภาชนะที่มีฝาปิด ห้ามแช่น้ำร้อนเพราะฟันปลอมจะบิดเสียรูป

ฟันปลอมหลวม ใช้กาวติดฟันปลอมไปเรื่อย ๆ ได้ไหม

ใช้เป็นทางชั่วคราวระหว่างรอพบทันตแพทย์ได้ แต่ไม่ใช่การแก้สาเหตุ เพราะฟันปลอมหลวมมักมาจากน้ำหนักลดหรือสันเหงือกยุบตามเวลา การใส่ฟันปลอมที่ไม่แนบนาน ๆ ทำให้เกิดแผลกดทับในปากโดยไม่รู้ตัว

ไม่มีฟันเหลือเลย ยังต้องแปรงอะไรไหม

ยังต้องทำ ให้แปรงเหงือก เพดานปาก และลิ้นด้วยแปรงขนนุ่มทุกวัน เพราะคราบและเชื้อยังสะสมได้ และช่องปากที่ไม่สะอาดเพิ่มความเสี่ยงปอดติดเชื้อจากการสำลัก โดยเฉพาะในท่านที่กลืนลำบาก

แผลในปากของท่านน่าจะเกิดจากฟันปลอมกด รอดูได้ไหม

ถ้าไม่หายภายใน 2 สัปดาห์ ต้องให้ทันตแพทย์ดูทุกกรณี อย่าสรุปเองว่าเป็นเพราะฟันปลอมกดเท่านั้น และถ้ามีก้อนที่โตขึ้น เหงือกเป็นหนอง หรือกลืนเจ็บร่วมกับมีไข้ ควรพบแพทย์โดยเร็ว

ที่อ้อมกอดมีทันตแพทย์ดูแลไหม

ไม่มีบริการทันตกรรมในศูนย์ เราดูแลความสะอาดช่องปากและฟันปลอมเป็นงานประจำวัน และถ้าท่านมีแผลในปากที่ไม่หายหรือปวดฟัน เราแจ้งครอบครัวและประสานการพาไปพบทันตแพทย์หรือโรงพยาบาล

แหล่งอ้างอิง

  1. WHO Fact sheet: Oral health — โรคในช่องปากกระทบคนเกือบ 3,700 ล้านคน และฟันผุที่ไม่ได้รักษาเป็นภาวะที่พบมากที่สุด · 17 มี.ค. 2568
  2. WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
  3. ESPEN practical guideline: Clinical nutrition and hydration in geriatrics · 2565
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือแนะนำการรักษาเฉพาะราย แผลในปากที่ไม่หายใน 2 สัปดาห์ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจทุกกรณี

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ