ผู้สูงอายุผิวแห้งคัน เกาทั้งคืน อาบน้ำยังไงไม่ให้ยิ่งแห้ง

สรุปสั้น: ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุพบบ่อยจากผิวที่บางลงและต่อมไขมันทำงานน้อยลงตามวัย แต่ยาและโรคประจำตัวก็เป็นสาเหตุได้ สิ่งที่ทำให้แย่ลงคือการอาบน้ำอุ่นจัดนาน ๆ และสบู่ที่ล้างไขมันออกหมด ทางแก้คืออาบสั้นลง ใช้น้ำอุ่นพออุ่น และทาครีมบำรุงทันทีหลังซับตัวตอนผิวยังหมาด แต่ถ้าคันทั้งตัวจนนอนไม่หลับ มีผื่นเป็นปื้นแดงลาม ตาเหลือง หรือน้ำหนักลด ต้องพบแพทย์เพราะอาจไม่ใช่แค่ผิวแห้ง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 6 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดทาครีมบำรุงที่ท้องแขนให้คุณยายหลังอาบน้ำ ท่านนั่งสบายในห้องที่สว่าง

อาการคันเป็นเรื่องที่ลูกหลานมักมองว่าเล็ก แต่สำหรับผู้สูงอายุ การคันตลอดคืนทำให้นอนไม่พอ หงุดหงิดในวันรุ่งขึ้น และการเกาบนผิวที่บางก็กลายเป็นแผลติดเชื้อได้ง่าย บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมผิวผู้สูงอายุแห้งกว่าเดิม · อาบน้ำอย่างไรไม่ให้แย่ลง · ทาครีมตอนไหนได้ผล · จัดบ้านและเสื้อผ้า · และคันแบบไหนต้องพบแพทย์

ทำไมผิวผู้สูงอายุแห้งและคันกว่าเดิม

คำตอบสั้น: เพราะผิวเปลี่ยนไปตามวัยจริง สถาบันแห่งชาติด้านผู้สูงอายุของสหรัฐ (NIA) ระบุว่าผิวชั้นนอกบางลง ซีดลง และยืดหยุ่นน้อยลง ต่อมเหงื่อและต่อมไขมันผลิตน้อยลง ผิวจึงเก็บความชุ่มชื้นได้น้อยกว่าเดิม จุดที่แห้งบ่อยคือหน้าแข้ง ข้อศอก และท้องแขน และเพราะหลอดเลือดเปราะขึ้นตามวัย ผู้สูงอายุจึงฟกช้ำง่ายเวลาเกา

  • การเปลี่ยนแปลงตามวัย ผิวบางลง ต่อมไขมันทำงานน้อยลง ความชุ่มชื้นระเหยออกเร็วกว่าเดิม
  • ดื่มน้ำน้อย NIA ระบุการดื่มน้ำน้อยเป็นหนึ่งในสาเหตุของผิวแห้ง อ่านเรื่องการกินและดื่มให้พอในผู้สูงอายุประกอบ
  • อากาศแห้งและแอร์เย็นจัด ห้องที่เปิดแอร์ทั้งวันดึงความชื้นออกจากผิวตลอดเวลา
  • แดดสะสมและการสูบบุหรี่ ทั้งสองอย่างทำให้ผิวเสื่อมเร็วกว่าอายุจริง
  • ยาบางกลุ่มและโรคประจำตัว เบาหวาน โรคไต โรคตับ และไทรอยด์ ทำให้คันได้ ถ้าท่านกินยาหลายชนิด ให้ทบทวนกับแพทย์ ดูการจัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด

อาบน้ำอย่างไรไม่ให้ผิวยิ่งแห้ง

คำตอบสั้น: สั้นลง เย็นลง อ่อนโยนลง ใช้น้ำอุ่นพออุ่นไม่ใช่ร้อนจัด อาบไม่เกินราว 10 นาที ใช้สบู่อ่อนเฉพาะจุดที่จำเป็นอย่างรักแร้ ขาหนีบ และเท้า ไม่ถูสบู่ทั้งตัวทุกวัน ซับตัวด้วยการแตะ ไม่ถู แล้วทาครีมทันทีตอนผิวยังหมาด

  1. น้ำอุ่นพออุ่น ไม่ร้อนจัด น้ำร้อนให้ความรู้สึกสบายตอนอาบ แต่ล้างไขมันผิวออกไปมากที่สุด
  2. อาบสั้นลง ราว 5 ถึง 10 นาที และวันที่อากาศไม่ร้อน ไม่จำเป็นต้องฟอกสบู่ทั้งตัวทุกครั้ง
  3. ใช้สบู่อ่อนไม่มีน้ำหอม เฉพาะจุดที่จำเป็น หลีกเลี่ยงสบู่ที่ทำให้ผิวรู้สึกฝืดหรือตึงหลังอาบ
  4. เลิกใยขัดตัวและแปรงถูตัว บนผิวที่บางลง การขัดคือการทำร้ายผิวโดยไม่รู้ตัว
  5. ซับตัวด้วยการแตะ ใช้ผ้าขนหนูนุ่มซับเบา ๆ เหลือความชื้นบนผิวไว้เล็กน้อย
  6. ให้ท่านนั่งอาบบนเก้าอี้ จะได้อาบได้นานพอโดยไม่ต้องยืนทรงตัว และลดโอกาสล้มในห้องน้ำ ดูจุดเสี่ยงหกล้มในบ้าน

ดูแลผิวและอาบน้ำให้คุณพ่อคุณแม่ทุกวันไม่ไหว คุยกับเราก่อนได้

เล่าอาการผิวและการช่วยเหลือที่ท่านต้องการให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

ทาครีมบำรุงตอนไหนและแบบไหนได้ผลที่สุด

คำตอบสั้น: ทาภายใน 3 นาทีหลังซับตัว ตอนผิวยังหมาด เป็นจังหวะที่ครีมเก็บความชื้นไว้ได้มากที่สุด เลือกชนิดที่เนื้อหนักกว่าโลชั่นใส ไม่มีน้ำหอมและไม่มีแอลกอฮอล์ ทาซ้ำวันละ 2 ครั้งที่หน้าแข้งและท้องแขน ถ้าคันไม่ลดลงใน 2 สัปดาห์ ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ซื้อยาทาที่มีสเตียรอยด์ใช้เองยาว ๆ

  • จังหวะสำคัญกว่าชนิด ครีมธรรมดาที่ทาตอนผิวหมาด ได้ผลกว่าครีมแพงที่ทาตอนผิวแห้งสนิท
  • เนื้อหนักกว่าดีกว่าสำหรับผิวแห้ง ครีมหรือขี้ผึ้งเก็บความชื้นได้ดีกว่าโลชั่นเนื้อใส
  • เลี่ยงน้ำหอม แอลกอฮอล์ และของที่ทำให้แสบ ถ้าทาแล้วแสบหรือแดง ให้หยุดและเปลี่ยน
  • เน้นจุดที่แห้งจริง หน้าแข้ง ข้อศอก ท้องแขน และหลังมือ คือจุดที่ต้องทาซ้ำ
  • อย่าเชื่อคำโฆษณาชะลอวัย NIA เตือนว่าผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้หลายตัวจัดเป็นเครื่องสำอาง ไม่ต้องผ่านการทดสอบในคนก่อนวางขาย และบางชนิดอาจมีโลหะหนักอย่างปรอทหรือตะกั่ว
ห้ามใช้ยาทาของคนอื่นหรือยาสเตียรอยด์ที่เหลือจากครั้งก่อน บนผิวที่บางลงตามวัย สเตียรอยด์แรงเกินไปทำให้ผิวบางลงอีกและเกิดรอยแตก ถ้าจำเป็นต้องใช้ยา ให้แพทย์หรือเภสัชกรเป็นผู้เลือกและกำหนดระยะเวลา
ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดเสื้อผ้าฝ้ายหลวมสบายให้คุณตา ซึ่งนั่งคุยอยู่ข้าง ๆ ในห้องพักที่โปร่ง

ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดเสื้อผ้าฝ้ายหลวมสบายให้คุณตา ซึ่งนั่งคุยอยู่ข้าง ๆ ในห้องพักที่โปร่ง

จัดห้องและเสื้อผ้า ช่วยลดการคันได้จริง

คำตอบสั้น: ลดสิ่งที่ดึงความชื้นออกและสิ่งที่ครูดผิว ตั้งแอร์ไม่เย็นจัด เลือกเสื้อผ้าฝ้ายหลวม ๆ เลี่ยงผ้าขนสัตว์และตะเข็บแข็ง ซักด้วยน้ำยาที่ไม่มีน้ำหอมและล้างให้หมด ตัดเล็บท่านให้สั้นและเรียบ เพื่อให้การเกาตอนหลับไม่กลายเป็นแผล

  • เสื้อผ้าฝ้ายหลวม ระบายอากาศ เลี่ยงผ้าขนสัตว์ ผ้าใยสังเคราะห์หนา และตะเข็บที่ครูดผิว
  • ซักผ้าด้วยน้ำยาไม่มีน้ำหอม และล้างสองรอบ ผงซักฟอกที่ตกค้างบนผ้าปูที่นอนทำให้คันได้ทั้งคืน
  • ไม่ตั้งแอร์เย็นจัดและไม่ให้ลมเป่าตรงตัว ถ้าห้องแห้งมาก ใช้ภาชนะใส่น้ำวางไว้ในห้องช่วยได้
  • ตัดเล็บสั้นและเรียบ ลดการเกิดแผลจากการเกาตอนกลางคืน
  • ถ้าท่านคันมากตอนกลางคืน ให้ทาครีมอีกรอบก่อนนอน และดูแนวทางเมื่อผู้สูงอายุนอนไม่หลับ ประกอบ

คันแบบไหนที่ไม่ใช่แค่ผิวแห้ง และต้องพบแพทย์

คำตอบสั้น: คันทั้งตัวจนนอนไม่หลับ คันโดยไม่มีผื่น ตาเหลืองหรือตัวเหลือง น้ำหนักลด หรือผื่นลามเร็ว ห้าอย่างนี้ต้องให้แพทย์ตรวจ เพราะอาการคันเป็นสัญญาณของโรคภายในได้ และถ้ามีผื่นเป็นตุ่มน้ำเรียงเป็นแถบข้างเดียวพร้อมปวดแสบ ให้พบแพทย์โดยเร็วเพราะอาจเป็นงูสวัด ซึ่งยิ่งรักษาเร็วยิ่งดี

  • คันทั้งตัวต่อเนื่องจนรบกวนการนอน ไม่ควรปล่อยไว้ให้เกินสองสัปดาห์โดยไม่ตรวจ
  • คันโดยไม่มีผื่นให้เห็น อาจเกี่ยวกับตับ ไต ไทรอยด์ หรือยาที่กินอยู่
  • ตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะเข้ม น้ำหนักลด ต้องตรวจเลือดหาสาเหตุ
  • ผื่นเป็นตุ่มน้ำเรียงเป็นแถบข้างเดียวและปวดแสบ ให้พบแพทย์โดยเร็ว
  • แผลจากการเกาที่บวม แดงร้อน มีหนอง หรือมีไข้ เป็นสัญญาณติดเชื้อ ต้องพบแพทย์
  • แผลที่ไม่หายใน 1 เดือน หรือไฝที่เปลี่ยนรูปและสี ควรให้แพทย์ผิวหนังดู

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: การอาบน้ำและดูแลผิวเป็นงานประจำวันที่มีคนช่วยทุกวัน ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์ และแพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

  1. 1. ช่วยอาบน้ำตามความสามารถของท่าน ท่านที่ทำเองได้ เราช่วยเฉพาะจุดที่เอื้อมไม่ถึงและคอยกันล้ม ท่านที่ต้องช่วยทั้งหมด เราทำโดยรักษาความเป็นส่วนตัว ดูมาตรฐานการดูแล
  2. 2. สังเกตผิวทุกวันเป็นงานประจำ จังหวะอาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อผ้าคือจังหวะที่เห็นรอยแดง ผื่น หรือแผลก่อนที่จะลุกลาม ผิดปกติแล้วแจ้งพยาบาลและแจ้งครอบครัว
  3. 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาลและไม่จ่ายยา เราไม่เลือกยาทาให้ท่านเอง ถ้าอาการต้องได้รับการตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี

อยากดูห้องพักและห้องน้ำจริง มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 เยี่ยมชมทุกวัน 08:00–18:00 น. หรือนัดเข้าชมสถานที่

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ผู้สูงอายุควรอาบน้ำวันละกี่ครั้ง

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน แต่ถ้าผิวแห้งคัน การฟอกสบู่ทั้งตัวทุกวันมักทำให้แย่ลง แนวทางที่ใช้ได้คืออาบน้ำได้ตามปกติแต่ฟอกสบู่เฉพาะจุดที่จำเป็น อาบสั้นลง ใช้น้ำอุ่นพออุ่น และทาครีมทุกครั้งหลังอาบ

ทาครีมตอนไหนได้ผลที่สุด

ภายในราว 3 นาทีหลังซับตัว ตอนผิวยังหมาด เพราะเป็นจังหวะที่ครีมช่วยเก็บความชื้นไว้ได้มากที่สุด ถ้าปล่อยให้ผิวแห้งสนิทก่อนแล้วจึงทา จะได้ผลน้อยกว่า

คันแต่ไม่มีผื่นเลย ต้องไปหาหมอไหม

ควรไป เพราะอาการคันที่ไม่มีผื่นให้เห็นอาจเกี่ยวกับตับ ไต ไทรอยด์ หรือยาที่กินอยู่ โดยเฉพาะถ้าคันทั้งตัว คันจนนอนไม่หลับ หรือมีตาเหลืองและน้ำหนักลดร่วมด้วย

ใช้ยาทาสเตียรอยด์ที่เหลือจากครั้งก่อนได้ไหม

ไม่ควร เพราะผิวผู้สูงอายุบางลงตามวัย ยาที่แรงเกินไปทำให้ผิวบางลงอีกและเกิดรอยแตก ควรให้แพทย์หรือเภสัชกรเป็นผู้เลือกชนิดและกำหนดระยะเวลาใช้

ที่อ้อมกอดมีคนช่วยอาบน้ำและทาครีมให้ไหม

มี การอาบน้ำและดูแลผิวเป็นงานประจำวันของผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล และเป็นจังหวะที่ทีมสังเกตผิวของท่านทุกวัน ผิดปกติแล้วแจ้งพยาบาลและแจ้งครอบครัว

แหล่งอ้างอิง

  1. National Institute on Aging (NIH): Skin Care and Aging · ทบทวน 11 ก.พ. 2568
  2. American Academy of Dermatology: Skin care in your 60s and 70s · 2569
  3. WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ

เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่การแนะนำยาหรือผลิตภัณฑ์เฉพาะราย ถ้าคันทั้งตัวจนนอนไม่หลับ คันโดยไม่มีผื่น ตาเหลือง น้ำหนักลด หรือผื่นลามเร็ว ควรพบแพทย์

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ