เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 7 นาที

หลายครอบครัวเล่าเหมือนกันว่า เรื่องที่ยากที่สุดในการดูแลพ่อแม่ไม่ใช่การป้อนข้าวหรือการให้ยา แต่เป็นการช่วยท่านเข้าห้องน้ำ เพราะเป็นเรื่องที่ทั้งสองฝ่ายอึดอัด และเป็นจังหวะที่อุบัติเหตุเกิดง่ายที่สุด บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมห้องน้ำอันตราย · จัดห้องน้ำใหม่ · ช่วยลุกนั่งโถทีละขั้น · พาไปเป็นเวลา · กลางคืนทำยังไง · และวิธีช่วยที่ท่านยังรู้สึกเป็นคนเดิม
ทำไมห้องน้ำเป็นจุดที่ผู้สูงอายุล้มบ่อย
คำตอบสั้น: เพราะมี พื้นเปียก ที่ว่างแคบ ไม่มีที่จับ และท่านต้องเปลี่ยนท่าหลายครั้งในพื้นที่เล็ก ซ้ำยังมักเกิดตอนท่านรีบหรือตอนกลางคืนที่ไฟมืดและยังงัวเงีย บวกกับภาวะความดันตกเวลาลุกที่ทำให้หน้ามืดพอดีจังหวะยืนขึ้น
- พื้นเปียกและลื่น น้ำหนึ่งหยดบนกระเบื้องมันก็พอ โดยเฉพาะตอนท่านใส่ถุงเท้าหรือเท้าเปล่าเปียก
- ต้องลุกนั่งซ้ำหลายรอบ ลุกจากเตียง นั่งโถ ลุกจากโถ แต่ละจังหวะคือโอกาสล้ม
- ไม่มีอะไรให้จับที่มั่นคง ท่านจะไปจับที่ราวแขวนผ้า อ่างล้างหน้า หรือประตู ซึ่งไม่ได้ทำมารับน้ำหนัก
- ความรีบ ยิ่งปวดมาก ยิ่งเดินเร็ว ยิ่งล้ม การพาไปเป็นเวลาจึงช่วยได้มากกว่าการเตือนให้เดินช้า ๆ
- กลางคืนไฟมืดและยังงัวเงีย ดูจุดเสี่ยงอื่นในเรื่องป้องกันผู้สูงอายุหกล้ม
จัดห้องน้ำใหม่ ลงทุนน้อยแต่ได้ผลจริง
คำตอบสั้น: สี่อย่างที่คุ้มที่สุดคือ ราวจับยึดผนัง ที่นั่งสูงขึ้น พื้นกันลื่น และไฟที่สว่างพอ ทั้งสี่อย่างทำได้ในวันเดียวและราคาไม่สูง สิ่งที่ห้ามคือพึ่งที่จับชั่วคราวแบบติดสุญญากาศ หรือให้ท่านยึดอ่างล้างหน้าเป็นที่จับ
- ราวจับยึดผนังข้างโถและในที่อาบน้ำ ต้องยึดกับโครงผนังจริง ไม่ใช่แบบดูดติดกระเบื้อง
- ยกที่นั่งให้สูงขึ้น โถที่เตี้ยทำให้ท่านลุกไม่ขึ้น ใช้ที่รองนั่งเสริมความสูง หรือเก้าอี้นั่งถ่ายคร่อมโถ
- พื้นกันลื่นและผ้าเช็ดเท้าที่ไม่เลื่อน ผ้าเช็ดเท้าบาง ๆ ที่ไถลได้คืออันตรายกว่าไม่มีเลย
- ไฟสว่างและมีไฟนำทางกลางคืน ติดไฟเซ็นเซอร์ตามทางเดินจากเตียงถึงห้องน้ำ และย้ายถังขยะ ตะกร้าผ้า และสายชาร์จออกจากทางเดิน
- เก้าอี้นั่งอาบน้ำและฝักบัวสายอ่อน ให้ท่านนั่งอาบได้ ไม่ต้องยืนทรงตัวตลอดเวลา
กลางคืนไม่มีใครพาคุณพ่อคุณแม่เข้าห้องน้ำ คุยกับเราก่อนได้
เล่าเรื่องการเข้าห้องน้ำของท่านให้ทีมฟัง ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งครอบครัวทุกกรณี
ช่วยท่านนั่งและลุกจากโถ ทีละขั้น
คำตอบสั้น: ให้ท่าน เดินถึงหน้าโถ หันหลัง ถอยจนขาพับชนขอบโถ จับราวสองข้าง แล้วค่อยย่อตัวลง ตอนลุกให้โน้มตัวมาข้างหน้า ดันขาตัวเองขึ้น เราช่วยคุมทิศที่เอว ห้ามดึงท่านขึ้นที่ใต้วงแขนหรือที่แขนข้างเดียว
- เตรียมของให้อยู่ในระยะมือเอื้อม กระดาษชำระ สายฉีด และผ้าเช็ด วางให้ถึงโดยไม่ต้องเอี้ยวตัว
- เดินถึงหน้าโถแล้วหันหลังให้โถ ถอยทีละก้าวจนขาพับรู้สึกชนขอบโถ แล้วจับราวสองข้างก่อนค่อย ๆ ย่อตัวลง
- จัดเสื้อผ้าให้พอดีกับความสามารถของท่าน กางเกงเอวยางยืดช่วยได้มาก ถ้าท่านทำเองได้ ให้ท่านทำ
- ให้ความเป็นส่วนตัวเท่าที่ปลอดภัย ถ้าท่านนั่งทรงตัวได้ ให้ออกไปรออยู่หน้าประตูที่เรียกถึงกันได้
- ตอนลุก ให้โน้มตัวมาข้างหน้าแล้วดันขาขึ้น จับราวไว้ทั้งสองข้าง เรายืนด้านที่ท่านอ่อนแรงกว่า คุมที่เอว ลุกแล้วยืนนิ่งสักครู่ก่อนเดิน กันหน้ามืดจากการเปลี่ยนท่าเร็วเกินไป
พาไปเป็นเวลา ดีกว่ารอให้ท่านปวดจนต้องรีบ
คำตอบสั้น: การพาท่านเข้าห้องน้ำตามเวลาที่นัดกันไว้ เช่น ตื่นนอน ก่อนและหลังมื้ออาหาร และก่อนเข้านอน ช่วยลดความรีบที่ทำให้ล้ม การทบทวนงานวิจัยของ Cochrane เรื่องโปรแกรมชวนและเตือนให้เข้าห้องน้ำพร้อมคำชม พบสัญญาณว่าช่วยลดจำนวนครั้งที่ปัสสาวะเล็ดได้ในระยะสั้น แต่หลักฐานยังไม่หนักแน่นพอจะสรุป ไม่มีหลักฐานระยะยาว และงานนี้ไม่ได้ศึกษาเรื่องการล้ม
- เริ่มจากจดก่อน 3 วัน จดเวลาที่ท่านเข้าห้องน้ำและเวลาที่เล็ด จะเห็นจังหวะของท่านเอง
- ตั้งเวลาตามจังหวะจริง ไม่ใช่ทุก 2 ชั่วโมงแบบตายตัว แล้วค่อยปรับ
- ชวนด้วยคำถามที่ให้เกียรติ ถามว่าจะไปห้องน้ำก่อนไหม ไม่ใช่สั่งว่าไปฉี่
- ลดเครื่องดื่มคาเฟอีนช่วงเย็น ชา กาแฟ และน้ำอัดลม กระตุ้นกระเพาะปัสสาวะ แต่อย่าลดน้ำทั้งวันเพราะจะทำให้ท้องผูกและขาดน้ำ
- ถ้าท่านเล็ดบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ ให้แพทย์ประเมิน ภาวะกลั้นไม่อยู่ไม่ใช่เรื่องปกติของวัยที่ต้องทนเสมอ บางสาเหตุรักษาได้ และบางครั้งเป็นผลจากยาที่กินอยู่

ผู้ดูแลอ้อมกอดคอยอยู่ข้างเตียงให้คุณตานั่งขอบเตียงสักครู่ก่อนลุกเดินไปห้องน้ำกลางคืน
กลางคืน ทำยังไงให้ไม่ต้องลุกเดินคนเดียว
คำตอบสั้น: ลดระยะทางและเพิ่มแสง วางกระโถนหรือเก้าอี้นั่งถ่ายข้างเตียงถ้าห้องน้ำอยู่ไกล ติดไฟเซ็นเซอร์ตามทาง ให้ท่านนั่งขอบเตียงสักครู่ก่อนยืน และตกลงกันว่าจะเรียกใครยังไง เสียงกระดิ่งข้างเตียงดีกว่าให้ท่านตะโกน
- กระโถนหรือเก้าอี้นั่งถ่ายข้างเตียง ตัดระยะเดินกลางดึกออกไปเลย เป็นวิธีที่ได้ผลที่สุด
- ไฟเซ็นเซอร์จากเตียงถึงห้องน้ำ ไม่ต้องคลำหาสวิตช์ และตาไม่ต้องปรับจากมืดจัดเป็นสว่างจัด
- กระดิ่งเรียกข้างเตียง ให้ท่านเรียกได้ง่ายกว่าการพยายามไปเอง
- ถ้าท่านลุกกลางคืนหลายรอบทุกคืน ให้แจ้งแพทย์ เพราะอาจมาจากยาขับปัสสาวะ เบาหวาน ต่อมลูกหมาก หรือภาวะหัวใจ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนเฉย ๆ
ช่วยอย่างไรให้ท่านยังรู้สึกเป็นคนเดิม
คำตอบสั้น: ช่วยเท่าที่จำเป็น ไม่ทำแทนทั้งหมด บอกก่อนทุกครั้งที่จะแตะตัว ปิดประตู ใช้ผ้าคลุมหน้าตัก และไม่พูดถึงเรื่องนี้ต่อหน้าคนอื่น ความสามารถที่เหลืออยู่จะหายเร็วถ้าเราทำแทนทุกอย่าง และความอายคือสาเหตุที่ท่านไม่ยอมบอกว่าต้องการความช่วยเหลือ
- ถามก่อนทุกครั้ง ไม่จับก่อนบอก ประโยคสั้น ๆ ว่าเดี๋ยวช่วยจับเอวนะคะ ทำให้ท่านไม่สะดุ้ง
- ปิดประตู ใช้ผ้าคลุม และพูดเสียงปกติ ไม่ต้องตะโกนบอกคนในบ้านว่ากำลังทำอะไร
- ให้ท่านทำส่วนที่ทำได้เอง ถอดกางเกงเอง เช็ดเอง ล้างมือเอง แม้จะช้ากว่าที่เราทำให้
- ไม่ตำหนิเวลาเกิดอุบัติเหตุ คำว่าไม่เป็นไรเดี๋ยวจัดการให้ ทำให้ครั้งหน้าท่านยอมบอกเราก่อน
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: เรื่องห้องน้ำเป็นงานประจำวันที่มีคนช่วยอยู่แล้ว ไม่ใช่เรื่องที่ท่านต้องรอ ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมง ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง
- 1. ประเมินก่อนรับทุกเคส ว่าท่านเข้าห้องน้ำเองได้ ต้องมีคนพา หรือต้องใช้ผ้าอ้อม เพื่อวางแผนการช่วยเหลือให้ตรงกับท่าน ดูเหมาะกับใคร
- 2. ช่วยตามจังหวะของท่าน พาไปเป็นเวลาในแต่ละวันตามที่ท่านคุ้นเคย และช่วยเท่าที่จำเป็น เพื่อให้ท่านได้ใช้ความสามารถของตัวเองต่อ ดูชีวิตประจำวันที่หนึ่งวันในบ้านอ้อมกอด
- 3. สิ่งที่เราไม่ทำ เราไม่ใช่สถานพยาบาล ถ้าท่านปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะแสบขัด มีไข้ หรือล้มในห้องน้ำแล้วมีอาการที่ต้องตรวจ เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี
อยากดูห้องน้ำและห้องพักจริง มาดูได้ที่อ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3 เยี่ยมชมทุกวัน 08:00–18:00 น. หรือนัดเข้าชมสถานที่ ค่าใช้จ่ายดูที่หน้าราคา
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ควรให้ผู้สูงอายุใส่ผ้าอ้อมเลยไหม จะง่ายกว่า
ไม่ควรใช้เป็นทางแรกถ้าท่านยังเข้าห้องน้ำได้ เพราะความสามารถที่ไม่ได้ใช้จะหายเร็ว และผิวที่อับชื้นเสี่ยงเป็นผื่น ใช้เมื่อจำเป็นจริง และควรให้พยาบาลหรือแพทย์ช่วยประเมินก่อน
ท่านไม่ยอมให้ลูกช่วยในห้องน้ำ ควรทำอย่างไร
เป็นเรื่องความอายไม่ใช่การดื้อ ลองเปลี่ยนคนช่วยเป็นเพศเดียวกับท่าน เพิ่มอุปกรณ์อย่างราวจับและที่รองนั่งเสริมความสูงเพื่อให้ท่านทำเองได้นานขึ้น และรออยู่หน้าประตูที่เรียกถึงกันได้แทนการเข้าไปอยู่ด้วย
ควรพาท่านเข้าห้องน้ำทุกกี่ชั่วโมง
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ให้จดเวลาที่ท่านเข้าห้องน้ำจริง 3 วันก่อน แล้วตั้งเวลาตามจังหวะของท่าน จุดที่คนส่วนใหญ่ใช้ได้คือตอนตื่นนอน ก่อนและหลังมื้ออาหาร และก่อนเข้านอน
ผู้สูงอายุกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ เป็นเรื่องปกติของวัยไหม
พบบ่อยในวัยสูงอายุ แต่ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนเสมอ บางสาเหตุบรรเทาได้ และบางครั้งเป็นผลจากยาที่กินอยู่ ถ้าอาการเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ มีปัสสาวะแสบขัด มีไข้ หรือปัสสาวะไม่ออก ควรให้แพทย์ประเมิน
ที่อ้อมกอดมีคนพาเข้าห้องน้ำตอนกลางคืนไหม
มี ผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมดูแล 24 ชั่วโมงภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล กลางคืนอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
แหล่งอ้างอิง
- Eustice S และคณะ: Prompted voiding for the management of urinary incontinence in adults (Cochrane Review, CD002113) · 2543
- WHO: Integrated care for older people (ICOPE) · 2560
- American Family Physician: Orthostatic Hypotension — A Practical Approach · ม.ค. 2565
- NIOSH (CDC): About Safe Patient Handling and Mobility · ปรับปรุง 28 ต.ค. 2569
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา กรุงเทพฯ
เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไป ถ้าท่านปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะแสบขัด มีไข้ หรือกลั้นไม่อยู่มากขึ้นเรื่อย ๆ ควรให้แพทย์ประเมินหาสาเหตุ
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
▶︎▶︎ แตะดูคลิป 67 วินาที