เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 · อ่าน 7 นาที

คุณแม่ชี้มุมห้องว่ามีเด็กยืนอยู่ หรือคุณพ่อตื่นมาคุยกับคุณย่าที่เสียไปแล้ว บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ สาเหตุ · แบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล · เห็นคนที่เสียไปแล้วหรือคุยคนเดียว · สายตาและการได้ยิน · วิธีพูดกับท่าน
ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน เกิดจากอะไรได้บ้าง
คำตอบสั้น: ภาพหลอนเป็นอาการ ไม่ใช่ชื่อโรค สาเหตุในผู้สูงอายุมีหลายกลุ่ม ได้แก่ ร่างกายไม่สบายขึ้นมาทันที เช่น ติดเชื้อหรือขาดน้ำ · ยาบางชนิด · สายตาหรือการได้ยินแย่ลง · สมองเสื่อมบางชนิด โดยเฉพาะชนิด Lewy body และสมองเสื่อมจากพาร์กินสัน · โรคทางจิตเวช ซึ่งแพทย์ต้องตรวจแยกหลังหาสาเหตุทางกายแล้ว
- ร่างกายไม่สบาย: ปอดอักเสบ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ ขาดน้ำ เกลือแร่ผิดปกติ ปวด อดนอน อาการมักเกิดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน และแย่ลงตอนกลางคืน
- ยา: ภาพหลอนเป็นผลข้างเคียงที่พบไม่บ่อยของยาหลายชนิด แต่ยาพาร์กินสันพบได้บ่อยกว่า อย่าเพิ่มหรือหยุดยาเอง นำยาทั้งหมดไปให้แพทย์ดู
- สมองเสื่อม: ภาพหลอนเป็นอาการเด่นของสมองเสื่อมชนิด Lewy body อัลไซเมอร์ก็พบได้ โดยเฉพาะเมื่อโรคดำเนินไปมากขึ้น (คู่มือการพยาบาลของศิริราช)
บางครั้งเป็นการมองผิด เช่น เห็นเงาตัวเองในกระจกเป็นคนแปลกหน้า เห็นม่านไหวเป็นคนแอบมอง หรือได้ยินเสียงพัดลมเป็นเสียงคนคุย
ภาพหลอนเกิดขึ้นทันที กับค่อย ๆ เป็น ต่างกันยังไง เมื่อไหร่ต้องรีบไปโรงพยาบาล
คำตอบสั้น: ดูที่ความเร็ว ถ้าเมื่อวานยังปกติ แต่วันนี้เห็นภาพหลอน ถือเป็นเรื่องด่วน ควรพาพบแพทย์ภายในวันนั้น แม้ยังไม่มีไข้หรือสับสนชัด ยิ่งถ้าพูดไม่รู้เรื่อง ซึมลง มีไข้ หรือกินดื่มน้อยลง เพราะมักมีโรคทางกายซ่อนอยู่ ถ้าเป็นมาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนและค่อย ๆ มากขึ้น ให้นัดแพทย์ตรวจโดยไม่ต้องรอให้หนัก
ศิริราชพยาบาลระบุว่าผู้สูงอายุที่นอนโรงพยาบาลราว ร้อยละ 10–20 เกิดอาการสับสนที่มาเร็วแบบนี้ บางรายไม่วุ่นวายแต่กลับซึมลง ซึ่งครอบครัวมักมองข้าม ถ้าท่านมีสมองเสื่อมอยู่แล้ว อาการที่เปลี่ยนเร็วกว่าเดิมก็ต้องรีบแจ้งแพทย์ อ่านต่อที่ผู้สูงอายุสับสนขึ้นมาทันทีหลังผ่าตัดหรือนอนโรงพยาบาล
ก่อนไปพบแพทย์ จดไว้ เห็นอะไร เริ่มเมื่อไหร่ ช่วงไหนของวัน ท่านกลัวไหม มีไข้ ปัสสาวะแสบ หรือกินดื่มน้อยลงไหม และนำยาทุกตัวรวมยาที่ซื้อเองไปด้วย
ดูแลกลางคืนไม่ไหวแล้ว คุยกับเราก่อนได้
อ้อมกอด บางบัวทอง เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด · อ้อมกอด พระราม 3 สอบถามวันเข้าชมทาง LINE
ผู้สูงอายุเห็นคนที่ตายไปแล้ว หรือคุยคนเดียว ผิดปกติไหม
คำตอบสั้น: ไม่เสมอไป หลังสูญเสียคู่ชีวิต การรู้สึกว่าคนรักยังอยู่ใกล้ ๆ ได้ยินเสียง หรือเห็นภาพชั่วครู่ พบได้บ่อยและไม่จำเป็นต้องหมายถึงโรค หลายท่านรู้สึกอุ่นใจด้วยซ้ำ แต่ถ้าเกิดร่วมกับสับสนขึ้นมาใหม่ มีไข้ หวาดกลัว หรือเห็นคนแปลกหน้าแทบทุกคืน ควรพาพบแพทย์
นักจิตวิทยาจาก Trinity College Dublin รวบรวมงานวิจัยไว้ว่า ผู้สูงอายุที่เป็นหม้ายราว ร้อยละ 30–60 เคยมีประสบการณ์แบบนี้ มากกว่า 2 ใน 3 รู้สึกว่าช่วยปลอบใจ แต่มีเพียงร้อยละ 28 ที่เคยเล่าให้ใครฟัง
- ถามอย่างเปิดใจ เช่น “พ่อเห็นแม่บ่อยไหม เห็นแล้วรู้สึกยังไง” ท่านจะกล้าเล่ามากกว่าถูกหาว่าเพ้อ ถ้าท่านเศร้าต่อเนื่อง อ่านผู้สูงอายุซึมเศร้า เหงา ไม่อยากทำอะไร หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323
- คุยคนเดียวไม่ได้ผิดปกติเสมอ บางท่านพูดทบทวนเรื่องที่ต้องทำ สวดมนต์ หรือคุยกับรูปถ่าย ที่ควรสังเกตคือการโต้ตอบกับเสียงที่ไม่มีอยู่ ความหวาดกลัว หรือนิสัยที่เปลี่ยนไปชัดเจน
- ถ้าเกิดตอนกลางคืนร่วมกับหลงลืมมากขึ้น ควรให้แพทย์ประเมินหาสาเหตุ ถ้าสับสนช่วงเย็นทุกวัน อ่านผู้สูงอายุสับสนตอนเย็น
สายตาไม่ดีแล้วเห็นภาพหลอน และผู้สูงอายุหูแว่ว เกี่ยวกันไหม
คำตอบสั้น: เกี่ยว ผู้ใหญ่ที่สูญเสียการมองเห็นราว 1 ใน 5 เห็นภาพที่ไม่มีอยู่จริง เรียกว่า Charles Bonnet syndrome ซึ่งเกิดจากการมองเห็นที่ลดลง ไม่ได้เกิดจากโรคจิตเวชหรือสมองเสื่อม ส่วนเสียงแว่ว บางครั้งเป็นปัญหาการได้ยิน ควรตรวจตาและหูด้วย แต่ต้องให้แพทย์ตัดสาเหตุอื่นก่อนเสมอ
NHS อธิบายว่าภาวะนี้พบบ่อยในผู้ที่มีจุดรับภาพเสื่อมหรือต้อกระจก ภาพอาจเป็นลวดลาย คน สัตว์ หรือสถานที่ เป็นภาพเงียบไม่มีเสียง นานไปมักเกิดน้อยลง และส่วนใหญ่รู้ว่าไม่ใช่ของจริง สิ่งที่อาจช่วยบางท่านคือเปลี่ยนแสง ถ้าเห็นในที่สลัวให้เปิดไฟ ถ้าสว่างจ้าลองลดแสง · กลอกตาไปซ้ายขวาช้า ๆ ราววินาทีละครั้ง 15–30 วินาทีโดยไม่หันศีรษะ · และพบจักษุแพทย์ตามนัด
เรื่องหูแว่ว ก่อนสรุปว่าได้ยินเสียงที่ไม่มีอยู่ ให้ตรวจการได้ยินและเครื่องช่วยฟังก่อน เพราะเสียงที่ได้ยินไม่ชัดอาจถูกแปลเป็นเสียงคนคุยกัน

ลูกชายนั่งคุยกับผู้ดูแลชายของอ้อมกอดในห้องนั่งเล่นที่มีแสงธรรมชาติ ผู้ดูแลเล่าอาการที่สังเกตและจดไว้ให้ครอบครัวฟัง
ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน ครอบครัวรับมือยังไง ควรเถียงหรือตามน้ำ
คำตอบสั้น: ไม่เถียงและไม่ต้องแกล้งเห็นด้วย ยอมรับว่าสิ่งที่ท่านเห็นเป็นเรื่องจริงสำหรับท่าน ถามว่ากลัวไหม บอกว่าเราอยู่ตรงนี้ แล้วค่อยพาเปลี่ยนที่หรือเปลี่ยนกิจกรรม ถ้าภาพนั้นไม่ทำให้ท่านกลัว เช่น เห็นเด็กเล่นในสวน บางครั้งไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม แค่สังเกตและจดไว้บอกแพทย์
- ดูความรู้สึกก่อนเนื้อหา การพยายามพิสูจน์ว่าท่านเห็นผิดมักทำให้ทุกข์ใจขึ้น พูดสั้น ๆ เช่น “ลูกไม่เห็น แต่ลูกอยู่ตรงนี้นะ ไม่มีใครทำอะไรแม่ได้”
- ไม่ตามน้ำจนท่านเชื่อหนักขึ้น เลี่ยงประโยคอย่าง “เดี๋ยวไล่ออกไปให้” เพราะยืนยันว่ามีจริงและอาจทำให้กลัวมากขึ้น
- จัดห้องให้มองชัด เปิดไฟให้สว่างช่วงพลบค่ำ ใช้ไฟดวงเล็กตอนกลางคืน ย้ายกระจก ผ้าม่านที่ปลิว เสื้อที่แขวนเป็นเงาคน และลดเสียงทีวีหรือพัดลม
- พาออกจากจุดนั้น มีคนอยู่ด้วย ชวนฟังเพลงที่ท่านชอบ การมีคนคุยด้วยอาจช่วยให้ได้ยินเสียงแว่วน้อยลง
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: การหาสาเหตุและการปรับยาเป็นงานของแพทย์ ภาพหลอนที่เพิ่งเกิดควรพบแพทย์ก่อน เมื่อแพทย์ตรวจแล้วและอาการคงที่ แต่ครอบครัวดูแลกลางคืนไม่ไหว อ้อมกอดรับดูแลระยะยาว โดยประเมินก่อนรับทุกเคส ผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง
ดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 · พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ เมื่ออาการเปลี่ยน ศูนย์ประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี อ่านศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ กลางคืนมีคนดูแลไหม · ผู้มีอาการทางจิตเวชรับเฉพาะอาการคงที่ ควบคุมด้วยยาได้ และไม่มีพฤติกรรมเสี่ยง อ่านที่พักระยะยาว ผู้สูงอายุจิตเวชอาการคงที่
สิ่งที่ทำไม่ได้ ผู้ดูแลไม่วินิจฉัยโรคและไม่ปรับยาเอง ผู้ที่ภาพหลอนเพิ่งเริ่มและยังไม่ได้ตรวจ หรือมีท่าทีทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น ต้องให้แพทย์ดูแลก่อน ตอนประเมิน เล่าให้ศูนย์ฟังว่าท่านเห็นอะไร ช่วงไหน อะไรช่วยให้สงบ ดูมาตรฐานการดูแลของอ้อมกอด และหน้าราคา
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน ต้องรีบไปโรงพยาบาลไหม
ถ้าเพิ่งเกิดภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน ควรพบแพทย์วันนั้น แม้ยังไม่มีไข้หรือสับสนชัด ถ้าปลุกไม่ตื่น หายใจลำบาก หรือชัก โทร 1669 ถ้าค่อย ๆ เป็นมานาน ให้นัดแพทย์ตรวจหาสาเหตุ
ผู้สูงอายุบอกว่าเห็นคนที่ตายไปแล้ว ผิดปกติไหม
ไม่เสมอไป หลังสูญเสียคู่ชีวิตพบได้บ่อย แต่ถ้าเกิดร่วมกับสับสนขึ้นมาใหม่ มีไข้ หรือหวาดกลัว ควรพาพบแพทย์
ผู้สูงอายุคุยคนเดียว หูแว่ว ต้องพบแพทย์ไหม
ถ้าแค่พูดทบทวนหรือคุยกับรูปถ่าย อาจไม่ผิดปกติ ถ้าโต้ตอบกับเสียงที่ไม่มีอยู่ หวาดกลัว หรือเป็นใหม่ ควรพบแพทย์ และตรวจการได้ยินด้วย
ควรบอกท่านไหมว่าสิ่งที่เห็นไม่มีอยู่จริง
ไม่ต้องเถียงหรือพิสูจน์ บอกอย่างสงบว่าเราไม่เห็นแต่อยู่ข้าง ๆ ท่าน แล้วพาเปลี่ยนที่หรือกิจกรรม
สายตาไม่ดีแล้วเห็นภาพหลอน เป็นสมองเสื่อมไหม
ไม่จำเป็น ผู้ใหญ่ที่สูญเสียการมองเห็นราว 1 ใน 5 เห็นภาพหลอนจากการมองเห็นที่ลดลง เรียกว่า Charles Bonnet syndrome แต่ต้องพบแพทย์เพื่อตัดสาเหตุอื่นก่อน
อ้อมกอดรับผู้สูงอายุที่มีภาพหลอนไหม
รับเมื่อแพทย์ตรวจแล้วและอาการคงที่ ผู้มีอาการทางจิตเวชต้องควบคุมด้วยยาได้และไม่มีพฤติกรรมเสี่ยง ประเมินก่อนรับทุกเคส
แหล่งอ้างอิง
- ศิริราชพยาบาล: กลุ่มอาการสูงอายุ อาการสับสนเฉียบพลัน (ศ.นพ.วีรศักดิ์ เมืองไพศาล) · 12 พ.ค. 2566
- ฝ่ายการพยาบาล รพ.ศิริราช: คู่มือการพยาบาลผู้ป่วยสมองเสื่อมที่มีปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์ · 2562
- NHS: Charles Bonnet syndrome · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- RNIB: Charles Bonnet syndrome · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- Alzheimer’s Society: Hallucinations and dementia · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- Trinity College Dublin: Sensing the dead is perfectly normal · 20 ก.ค. 2017
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย ถ้าผู้สูงอายุมีอาการทางกายหรือทางใจที่น่ากังวล ให้ปรึกษาแพทย์ผู้ดูแล
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
▶︎▶︎ แตะดูคลิป 53 วินาที