ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน คุยกับคนที่ไม่มีอยู่จริง เกิดจากอะไร ต้องรีบไปโรงพยาบาลไหม

สรุปสั้น: ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอนเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ร่างกายไม่สบาย เช่น ติดเชื้อ ขาดน้ำ หรือผลจากยา สายตาและการได้ยินที่แย่ลง ไปจนถึงสมองเสื่อมบางชนิด สิ่งแรกที่ต้องแยกคือความเร็ว ถ้าเพิ่งเกิดภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน ให้พาพบแพทย์วันนั้น ยิ่งถ้าสับสน ซึมลง หรือมีไข้ ถ้าค่อย ๆ เป็นมานาน นัดแพทย์ตรวจหาสาเหตุ ระหว่างนั้นไม่เถียง ดูว่าท่านกลัวไหม และช่วยให้ท่านรู้สึกปลอดภัย

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 · อ่าน 7 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งข้างคุณยายบนเตียงในห้องที่เปิดไฟสว่าง จับมือท่านไว้และพูดปลอบให้ท่านรู้สึกปลอดภัย

คุณแม่ชี้มุมห้องว่ามีเด็กยืนอยู่ หรือคุณพ่อตื่นมาคุยกับคุณย่าที่เสียไปแล้ว บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ สาเหตุ · แบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล · เห็นคนที่เสียไปแล้วหรือคุยคนเดียว · สายตาและการได้ยิน · วิธีพูดกับท่าน

ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน เกิดจากอะไรได้บ้าง

คำตอบสั้น: ภาพหลอนเป็นอาการ ไม่ใช่ชื่อโรค สาเหตุในผู้สูงอายุมีหลายกลุ่ม ได้แก่ ร่างกายไม่สบายขึ้นมาทันที เช่น ติดเชื้อหรือขาดน้ำ · ยาบางชนิด · สายตาหรือการได้ยินแย่ลง · สมองเสื่อมบางชนิด โดยเฉพาะชนิด Lewy body และสมองเสื่อมจากพาร์กินสัน · โรคทางจิตเวช ซึ่งแพทย์ต้องตรวจแยกหลังหาสาเหตุทางกายแล้ว

  • ร่างกายไม่สบาย: ปอดอักเสบ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ ขาดน้ำ เกลือแร่ผิดปกติ ปวด อดนอน อาการมักเกิดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน และแย่ลงตอนกลางคืน
  • ยา: ภาพหลอนเป็นผลข้างเคียงที่พบไม่บ่อยของยาหลายชนิด แต่ยาพาร์กินสันพบได้บ่อยกว่า อย่าเพิ่มหรือหยุดยาเอง นำยาทั้งหมดไปให้แพทย์ดู
  • สมองเสื่อม: ภาพหลอนเป็นอาการเด่นของสมองเสื่อมชนิด Lewy body อัลไซเมอร์ก็พบได้ โดยเฉพาะเมื่อโรคดำเนินไปมากขึ้น (คู่มือการพยาบาลของศิริราช)

บางครั้งเป็นการมองผิด เช่น เห็นเงาตัวเองในกระจกเป็นคนแปลกหน้า เห็นม่านไหวเป็นคนแอบมอง หรือได้ยินเสียงพัดลมเป็นเสียงคนคุย

ภาพหลอนเกิดขึ้นทันที กับค่อย ๆ เป็น ต่างกันยังไง เมื่อไหร่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

คำตอบสั้น: ดูที่ความเร็ว ถ้าเมื่อวานยังปกติ แต่วันนี้เห็นภาพหลอน ถือเป็นเรื่องด่วน ควรพาพบแพทย์ภายในวันนั้น แม้ยังไม่มีไข้หรือสับสนชัด ยิ่งถ้าพูดไม่รู้เรื่อง ซึมลง มีไข้ หรือกินดื่มน้อยลง เพราะมักมีโรคทางกายซ่อนอยู่ ถ้าเป็นมาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนและค่อย ๆ มากขึ้น ให้นัดแพทย์ตรวจโดยไม่ต้องรอให้หนัก

ศิริราชพยาบาลระบุว่าผู้สูงอายุที่นอนโรงพยาบาลราว ร้อยละ 10–20 เกิดอาการสับสนที่มาเร็วแบบนี้ บางรายไม่วุ่นวายแต่กลับซึมลง ซึ่งครอบครัวมักมองข้าม ถ้าท่านมีสมองเสื่อมอยู่แล้ว อาการที่เปลี่ยนเร็วกว่าเดิมก็ต้องรีบแจ้งแพทย์ อ่านต่อที่ผู้สูงอายุสับสนขึ้นมาทันทีหลังผ่าตัดหรือนอนโรงพยาบาล

โทร 1669 ทันทีถ้า ปลุกไม่ตื่น หายใจลำบาก ชัก แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดขึ้นมาทันที อาการแย่ลงเร็ว อาละวาดรุนแรง ได้ยินเสียงสั่งให้ทำร้าย หรือมีท่าทีจะทำร้ายตัวเองหรือคนอื่น ระหว่างรออย่าปล่อยท่านอยู่ลำพังและเก็บของมีคมออก พบแพทย์ภายในวันนั้นถ้า ทั้งเห็น ได้ยิน และรู้สึกถูกสัมผัสพร้อมกัน หรือท่านกลัวมาก

ก่อนไปพบแพทย์ จดไว้ เห็นอะไร เริ่มเมื่อไหร่ ช่วงไหนของวัน ท่านกลัวไหม มีไข้ ปัสสาวะแสบ หรือกินดื่มน้อยลงไหม และนำยาทุกตัวรวมยาที่ซื้อเองไปด้วย

ดูแลกลางคืนไม่ไหวแล้ว คุยกับเราก่อนได้

อ้อมกอด บางบัวทอง เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด · อ้อมกอด พระราม 3 สอบถามวันเข้าชมทาง LINE

ผู้สูงอายุเห็นคนที่ตายไปแล้ว หรือคุยคนเดียว ผิดปกติไหม

คำตอบสั้น: ไม่เสมอไป หลังสูญเสียคู่ชีวิต การรู้สึกว่าคนรักยังอยู่ใกล้ ๆ ได้ยินเสียง หรือเห็นภาพชั่วครู่ พบได้บ่อยและไม่จำเป็นต้องหมายถึงโรค หลายท่านรู้สึกอุ่นใจด้วยซ้ำ แต่ถ้าเกิดร่วมกับสับสนขึ้นมาใหม่ มีไข้ หวาดกลัว หรือเห็นคนแปลกหน้าแทบทุกคืน ควรพาพบแพทย์

นักจิตวิทยาจาก Trinity College Dublin รวบรวมงานวิจัยไว้ว่า ผู้สูงอายุที่เป็นหม้ายราว ร้อยละ 30–60 เคยมีประสบการณ์แบบนี้ มากกว่า 2 ใน 3 รู้สึกว่าช่วยปลอบใจ แต่มีเพียงร้อยละ 28 ที่เคยเล่าให้ใครฟัง

  • ถามอย่างเปิดใจ เช่น “พ่อเห็นแม่บ่อยไหม เห็นแล้วรู้สึกยังไง” ท่านจะกล้าเล่ามากกว่าถูกหาว่าเพ้อ ถ้าท่านเศร้าต่อเนื่อง อ่านผู้สูงอายุซึมเศร้า เหงา ไม่อยากทำอะไร หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323
  • คุยคนเดียวไม่ได้ผิดปกติเสมอ บางท่านพูดทบทวนเรื่องที่ต้องทำ สวดมนต์ หรือคุยกับรูปถ่าย ที่ควรสังเกตคือการโต้ตอบกับเสียงที่ไม่มีอยู่ ความหวาดกลัว หรือนิสัยที่เปลี่ยนไปชัดเจน
  • ถ้าเกิดตอนกลางคืนร่วมกับหลงลืมมากขึ้น ควรให้แพทย์ประเมินหาสาเหตุ ถ้าสับสนช่วงเย็นทุกวัน อ่านผู้สูงอายุสับสนตอนเย็น

สายตาไม่ดีแล้วเห็นภาพหลอน และผู้สูงอายุหูแว่ว เกี่ยวกันไหม

คำตอบสั้น: เกี่ยว ผู้ใหญ่ที่สูญเสียการมองเห็นราว 1 ใน 5 เห็นภาพที่ไม่มีอยู่จริง เรียกว่า Charles Bonnet syndrome ซึ่งเกิดจากการมองเห็นที่ลดลง ไม่ได้เกิดจากโรคจิตเวชหรือสมองเสื่อม ส่วนเสียงแว่ว บางครั้งเป็นปัญหาการได้ยิน ควรตรวจตาและหูด้วย แต่ต้องให้แพทย์ตัดสาเหตุอื่นก่อนเสมอ

NHS อธิบายว่าภาวะนี้พบบ่อยในผู้ที่มีจุดรับภาพเสื่อมหรือต้อกระจก ภาพอาจเป็นลวดลาย คน สัตว์ หรือสถานที่ เป็นภาพเงียบไม่มีเสียง นานไปมักเกิดน้อยลง และส่วนใหญ่รู้ว่าไม่ใช่ของจริง สิ่งที่อาจช่วยบางท่านคือเปลี่ยนแสง ถ้าเห็นในที่สลัวให้เปิดไฟ ถ้าสว่างจ้าลองลดแสง · กลอกตาไปซ้ายขวาช้า ๆ ราววินาทีละครั้ง 15–30 วินาทีโดยไม่หันศีรษะ · และพบจักษุแพทย์ตามนัด

เรื่องหูแว่ว ก่อนสรุปว่าได้ยินเสียงที่ไม่มีอยู่ ให้ตรวจการได้ยินและเครื่องช่วยฟังก่อน เพราะเสียงที่ได้ยินไม่ชัดอาจถูกแปลเป็นเสียงคนคุยกัน

ลูกชายนั่งคุยกับผู้ดูแลชายของอ้อมกอดในห้องนั่งเล่นที่มีแสงธรรมชาติ ผู้ดูแลเล่าอาการที่สังเกตและจดไว้ให้ครอบครัวฟัง

ลูกชายนั่งคุยกับผู้ดูแลชายของอ้อมกอดในห้องนั่งเล่นที่มีแสงธรรมชาติ ผู้ดูแลเล่าอาการที่สังเกตและจดไว้ให้ครอบครัวฟัง

ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน ครอบครัวรับมือยังไง ควรเถียงหรือตามน้ำ

คำตอบสั้น: ไม่เถียงและไม่ต้องแกล้งเห็นด้วย ยอมรับว่าสิ่งที่ท่านเห็นเป็นเรื่องจริงสำหรับท่าน ถามว่ากลัวไหม บอกว่าเราอยู่ตรงนี้ แล้วค่อยพาเปลี่ยนที่หรือเปลี่ยนกิจกรรม ถ้าภาพนั้นไม่ทำให้ท่านกลัว เช่น เห็นเด็กเล่นในสวน บางครั้งไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม แค่สังเกตและจดไว้บอกแพทย์

  • ดูความรู้สึกก่อนเนื้อหา การพยายามพิสูจน์ว่าท่านเห็นผิดมักทำให้ทุกข์ใจขึ้น พูดสั้น ๆ เช่น “ลูกไม่เห็น แต่ลูกอยู่ตรงนี้นะ ไม่มีใครทำอะไรแม่ได้”
  • ไม่ตามน้ำจนท่านเชื่อหนักขึ้น เลี่ยงประโยคอย่าง “เดี๋ยวไล่ออกไปให้” เพราะยืนยันว่ามีจริงและอาจทำให้กลัวมากขึ้น
  • จัดห้องให้มองชัด เปิดไฟให้สว่างช่วงพลบค่ำ ใช้ไฟดวงเล็กตอนกลางคืน ย้ายกระจก ผ้าม่านที่ปลิว เสื้อที่แขวนเป็นเงาคน และลดเสียงทีวีหรือพัดลม
  • พาออกจากจุดนั้น มีคนอยู่ด้วย ชวนฟังเพลงที่ท่านชอบ การมีคนคุยด้วยอาจช่วยให้ได้ยินเสียงแว่วน้อยลง
ห้ามให้ยานอนหลับหรือยาคลายเครียดที่ซื้อเอง ยาระงับอาการทางจิตต้องให้แพทย์ประเมินและสั่งเท่านั้น ถ้าท่านมีท่าทีก้าวร้าวด้วย อ่านผู้สูงอายุสมองเสื่อมก้าวร้าว คนดูแลนอนไม่ได้หลายคืนติดกัน คือสัญญาณว่าต้องหาคนช่วย

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: การหาสาเหตุและการปรับยาเป็นงานของแพทย์ ภาพหลอนที่เพิ่งเกิดควรพบแพทย์ก่อน เมื่อแพทย์ตรวจแล้วและอาการคงที่ แต่ครอบครัวดูแลกลางคืนไม่ไหว อ้อมกอดรับดูแลระยะยาว โดยประเมินก่อนรับทุกเคส ผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง

ดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 · พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ เมื่ออาการเปลี่ยน ศูนย์ประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี อ่านศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ กลางคืนมีคนดูแลไหม · ผู้มีอาการทางจิตเวชรับเฉพาะอาการคงที่ ควบคุมด้วยยาได้ และไม่มีพฤติกรรมเสี่ยง อ่านที่พักระยะยาว ผู้สูงอายุจิตเวชอาการคงที่

สิ่งที่ทำไม่ได้ ผู้ดูแลไม่วินิจฉัยโรคและไม่ปรับยาเอง ผู้ที่ภาพหลอนเพิ่งเริ่มและยังไม่ได้ตรวจ หรือมีท่าทีทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น ต้องให้แพทย์ดูแลก่อน ตอนประเมิน เล่าให้ศูนย์ฟังว่าท่านเห็นอะไร ช่วงไหน อะไรช่วยให้สงบ ดูมาตรฐานการดูแลของอ้อมกอด และหน้าราคา

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ผู้สูงอายุเห็นภาพหลอน ต้องรีบไปโรงพยาบาลไหม

ถ้าเพิ่งเกิดภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน ควรพบแพทย์วันนั้น แม้ยังไม่มีไข้หรือสับสนชัด ถ้าปลุกไม่ตื่น หายใจลำบาก หรือชัก โทร 1669 ถ้าค่อย ๆ เป็นมานาน ให้นัดแพทย์ตรวจหาสาเหตุ

ผู้สูงอายุบอกว่าเห็นคนที่ตายไปแล้ว ผิดปกติไหม

ไม่เสมอไป หลังสูญเสียคู่ชีวิตพบได้บ่อย แต่ถ้าเกิดร่วมกับสับสนขึ้นมาใหม่ มีไข้ หรือหวาดกลัว ควรพาพบแพทย์

ผู้สูงอายุคุยคนเดียว หูแว่ว ต้องพบแพทย์ไหม

ถ้าแค่พูดทบทวนหรือคุยกับรูปถ่าย อาจไม่ผิดปกติ ถ้าโต้ตอบกับเสียงที่ไม่มีอยู่ หวาดกลัว หรือเป็นใหม่ ควรพบแพทย์ และตรวจการได้ยินด้วย

ควรบอกท่านไหมว่าสิ่งที่เห็นไม่มีอยู่จริง

ไม่ต้องเถียงหรือพิสูจน์ บอกอย่างสงบว่าเราไม่เห็นแต่อยู่ข้าง ๆ ท่าน แล้วพาเปลี่ยนที่หรือกิจกรรม

สายตาไม่ดีแล้วเห็นภาพหลอน เป็นสมองเสื่อมไหม

ไม่จำเป็น ผู้ใหญ่ที่สูญเสียการมองเห็นราว 1 ใน 5 เห็นภาพหลอนจากการมองเห็นที่ลดลง เรียกว่า Charles Bonnet syndrome แต่ต้องพบแพทย์เพื่อตัดสาเหตุอื่นก่อน

อ้อมกอดรับผู้สูงอายุที่มีภาพหลอนไหม

รับเมื่อแพทย์ตรวจแล้วและอาการคงที่ ผู้มีอาการทางจิตเวชต้องควบคุมด้วยยาได้และไม่มีพฤติกรรมเสี่ยง ประเมินก่อนรับทุกเคส

แหล่งอ้างอิง

  1. ศิริราชพยาบาล: กลุ่มอาการสูงอายุ อาการสับสนเฉียบพลัน (ศ.นพ.วีรศักดิ์ เมืองไพศาล) · 12 พ.ค. 2566
  2. ฝ่ายการพยาบาล รพ.ศิริราช: คู่มือการพยาบาลผู้ป่วยสมองเสื่อมที่มีปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์ · 2562
  3. NHS: Charles Bonnet syndrome · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
  4. RNIB: Charles Bonnet syndrome · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
  5. Alzheimer’s Society: Hallucinations and dementia · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
  6. Trinity College Dublin: Sensing the dead is perfectly normal · 20 ก.ค. 2017
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ

เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย ถ้าผู้สูงอายุมีอาการทางกายหรือทางใจที่น่ากังวล ให้ปรึกษาแพทย์ผู้ดูแล

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ