เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 · อ่าน 6 นาที

เมื่อคุณพ่อคุณแม่ที่เป็นพาร์กินสันมาหลายปีเริ่มล้มบ่อย กินข้าวแล้วไอ ลุกแล้วหน้ามืด หรือกลางคืนเห็นคนที่ไม่มีอยู่จริง ครอบครัวมักถามว่านี่คือระยะสุดท้ายหรือยัง และที่บ้านยังดูแลไหวไหม
บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ระยะท้ายคืออะไร · ล้ม กลืน ความดันตก · ยาตรงเวลาและอาหาร · ภาพหลอนและท้องผูก · ดูแลที่บ้านไม่ไหวเมื่อไหร่ และเลือกศูนย์ดูแลต้องดูอะไร
ผู้ป่วยพาร์กินสันระยะสุดท้าย คือระยะไหน อาการเป็นยังไง
คำตอบสั้น: แพทย์นิยมแบ่งโรคเป็น 5 ระยะตาม Hoehn and Yahr ระยะที่ 4 อาการรุนแรง ยังยืนหรือเดินได้เอง บางท่านใช้ไม้เท้าหรือวอล์กเกอร์เพื่อความปลอดภัย แต่อยู่คนเดียวไม่ได้ ระยะที่ 5 ขาแข็งจนยืนหรือเดินไม่ได้ ต้องนั่งรถเข็นหรือนอนติดเตียงถ้าไม่มีคนช่วย และต้องมีคนดูแลตลอด 24 ชั่วโมง
- ระยะที่ 1–2: อาการเล็กน้อยถึงเริ่มชัด ยังอยู่คนเดียวได้ แต่ทำกิจวัตรช้าลงและยากขึ้น
- ระยะที่ 3 (ระยะกลาง): เสียการทรงตัวเป็นอาการเด่น หกล้มบ่อยขึ้น
- ระยะที่ 4: ต้องมีคนช่วยกิจวัตรประจำวันมาก อยู่ลำพังไม่ปลอดภัย
- ระยะที่ 5: ยืนหรือเดินเองไม่ได้ นั่งรถเข็นหรือติดเตียง ต้องมีคนช่วยทุกอย่างตลอดวันตลอดคืน
การแบ่งระยะนี้ดูการเคลื่อนไหวเป็นหลัก ไม่ได้บอกว่าท่านจะอยู่ได้อีกนานแค่ไหน แต่ละคนดำเนินโรคเร็วช้าต่างกัน บางคนใช้เวลา 20 ปีขึ้นไป ระยะท้ายมักมีอาการที่ไม่ใช่การเคลื่อนไหวร่วมด้วย เช่น กลืนลำบาก ท้องผูก กลั้นปัสสาวะไม่ดี ความดันตกตอนลุก ความจำถดถอย เห็นภาพหลอน
พาร์กินสันระยะท้าย ล้มบ่อย กลืนลำบาก ความดันตก ดูแลยังไงให้ปลอดภัย
คำตอบสั้น: สามเรื่องนี้เชื่อมกัน ความดันตกตอนลุกทำให้หน้ามืดแล้วล้ม ส่วนการกลืนที่ช้าลงทำให้อาหารหรือน้ำลงผิดทางเข้าปอด หลักที่ใช้ได้ทุกบ้านคือ ลุกช้าเป็นขั้น นั่งตัวตรงขณะกินและหลังกิน สังเกตอาการไอหรือเสียงเปียกครืดคราดหลังกลืน และแจ้งแพทย์เมื่อท่านล้มหรือสำลักบ่อยขึ้น
- ลุกเป็นขั้น นอน → นั่ง → ยืน พักที่ขอบเตียงสักครู่ก่อนยืน ถ้าท่านบอกว่าเวียนหัวหรือจะเป็นลม ให้นั่งลงทันที แม้จะต้องนั่งที่พื้น ดื่มน้ำให้พอถ้าแพทย์ไม่ได้สั่งจำกัดน้ำ และขอให้แพทย์ทบทวนยาที่อาจทำให้ความดันต่ำ
- ทางเดินโล่ง แสงพอ ห้องน้ำและข้างเตียงคือจุดที่ล้มบ่อย ไล่เช็กบ้านได้ที่ป้องกันผู้สูงอายุหกล้ม 10 จุดเสี่ยงในบ้าน
- มื้ออาหารช้า ๆ นั่งตัวตรง ไอหรือสำลักระหว่างหรือหลังกิน เสียงเปียกครืดคราดหลังกลืน น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ คือสัญญาณกลืนลำบาก ดูวิธีจัดอาหารที่ผู้สูงอายุกลืนลำบาก สำลักบ่อย
บทความทบทวนในวารสารไทยปี 2560 พบภาวะกลืนลำบากราวร้อยละ 35 เมื่อถามจากผู้ป่วย แต่สูงถึงร้อยละ 82 เมื่อผู้เชี่ยวชาญประเมิน หลายท่านจึงกลืนลำบากโดยไม่รู้ตัว และ Parkinson’s Foundation ระบุว่าปอดอักเสบจากการสำลักเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้นของผู้ป่วยพาร์กินสัน และไม่ได้มีอาการไอหรือสำลักให้เห็นทุกครั้ง ถ้าสงสัย ขอให้แพทย์ส่งประเมินการกลืน
ดูแลพาร์กินสันระยะท้ายที่บ้านเริ่มไม่ไหว
ส่งรายการยา เวลายา และอาการปัจจุบัน ให้ทีมอ้อมกอดประเมินความพร้อมรับดูแลก่อน · อ้อมกอด บางบัวทอง เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งข้างคุณยายที่เป็นพาร์กินสันระหว่างมื้อกลางวัน คุณยายนั่งตัวตรง ผู้ดูแลป้อนข้าวต้มคำเล็ก ๆ และรอให้กลืนก่อนคำต่อไป
ยาพาร์กินสันต้องตรงเวลาแค่ไหน และผู้ป่วยพาร์กินสันห้ามกินอะไร
คำตอบสั้น: ตรงเวลาที่แพทย์สั่งให้มากที่สุด เพราะเมื่อยาหมดฤทธิ์ อาการแข็งเกร็ง เดินไม่ได้ กลืนลำบากอาจกลับมา ไม่มีอาหารที่ห้ามทุกคนแบบเด็ดขาด แต่ในบางราย โปรตีนสูงที่กินพร้อมยาลีโวโดปาทำให้ยาออกฤทธิ์ได้น้อยลง ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรว่ายาของท่านต้องกินห่างมื้ออาหารแบบไหน ห้ามหยุดหรือปรับยาเอง
Parkinson’s Foundation เขียนไว้ในเอกสารสำหรับโรงพยาบาลว่าผู้ป่วยพาร์กินสันต้องได้ยา “on time, every time” ไม่ข้ามและไม่เลื่อนมื้อ ยาที่ช้าหรือขาดอาจทำให้อาการกำเริบ เพิ่มความเสี่ยงล้ม สำลักจนปอดอักเสบ และแผลจากการพลิกตัวไม่ได้ และการหยุดยาลีโวโดปากะทันหันอาจทำให้เกิดภาวะรุนแรงถึงชีวิต ส่วน Parkinson’s UK พบว่าในโรงพยาบาลของสหราชอาณาจักร ผู้ป่วยมากกว่าครึ่งไม่ได้ยาตรงเวลา
- เขียนตารางเวลายาจริงของท่าน บอกเป็นนาฬิกา เช่น 06:00 10:00 14:00 ไม่ใช่ “หลังอาหาร” แล้วพกไปทุกครั้งที่ไปโรงพยาบาล วิธีจัดยาหลายชนิดอ่านที่จัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด
- โปรตีนกับยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชแนะนำให้เลี่ยงกินยาลีโวโดปาพร้อมอาหารโปรตีนสูง เช่น นม ถั่ว น้ำเต้าหู้ แต่ไม่ได้แปลว่าต้องงดโปรตีน ท่านยังต้องได้โปรตีนพอ ให้แพทย์หรือนักโภชนาการช่วยจัดเวลา
- กลืนเม็ดยาไม่ได้ ห้ามบดหรือแบ่งยาเอง ถามเภสัชกรก่อน
ภาพหลอน สับสน ท้องผูก อาการพาร์กินสันระยะท้ายที่ไม่ใช่การเคลื่อนไหว
คำตอบสั้น: ผู้ป่วยพาร์กินสันราวร้อยละ 20–40 เคยเห็นภาพหลอนหรือมีความเชื่อผิดจากจริง ปัจจัยที่แพทย์ต้องประเมินมีทั้งตัวโรค ยา ภาวะสมองเสื่อม และภาวะสับสนเฉียบพลันจากการติดเชื้อ อย่าเถียงกับท่าน พูดให้สงบและมั่นใจ แล้วแจ้งแพทย์ทุกครั้งแม้อาการดูไม่รบกวน เพราะอาจต้องตรวจหาการติดเชื้อหรือทบทวนยา
- ภาพหลอนที่เกิดขึ้นใหม่หรือเปลี่ยนเร็ว อาจมาจากทางเดินปัสสาวะหรือปอดอักเสบ ควรพบแพทย์
- ยาบางกลุ่ม ยานอนหลับ ยาคลายกล้ามเนื้อ ยาแก้ปวดบางชนิด อาจทำให้สับสน บอกแพทย์ทุกคนที่ตรวจว่าท่านเป็นพาร์กินสัน
- ท้องผูก พบบ่อยมาก ดื่มน้ำ กินผักผลไม้ ขยับร่างกายทุกวัน ถ้าท้องผูกรุนแรงขึ้นฉับพลัน อาเจียน หรือมีเลือดปน ให้พบแพทย์
ดูแลผู้ป่วยพาร์กินสันติดเตียงที่บ้าน ไม่ไหวเมื่อไหร่ และเลือกศูนย์ดูแลผู้ป่วยพาร์กินสันต้องดูอะไร
คำตอบสั้น: สัญญาณว่าที่บ้านเริ่มไม่ไหวคือ ล้มซ้ำแม้จัดบ้านแล้ว ไม่มีใครให้ยาตรงเวลาได้ทุกรอบ ต้องพลิกตัวและพาเข้าห้องน้ำทั้งคืน หรือคนดูแลเริ่มป่วยเอง เวลาดูศูนย์ดูแล ให้ถามเรื่องการให้ยาตามเวลาจริงของท่าน การป้องกันล้ม และการจัดอาหารตามการกลืน มากกว่าดูความสวยของห้อง
- ให้ยาตามนาฬิกาของท่านได้ไหม ใครให้ ใครตรวจซ้ำ จดบันทึกยังไง
- อาหารตามการกลืน ปรับเนื้ออาหารได้ไหม นั่งตัวตรงตอนกินและหลังกินหรือเปล่า
- เมื่อท่านซึม ไข้ หรือสำลัก ใครตัดสินใจส่งโรงพยาบาล ส่งที่ไหน แจ้งครอบครัวยังไง อ่านเส้นแบ่งที่Nursing Home รักษาโรคได้ไหม เมื่อไหร่ต้องส่งโรงพยาบาล
ควรคุยกับแพทย์และพี่น้องแต่เนิ่น ๆ ว่าใครตัดสินใจแทนท่าน เมื่อทรุดจะส่งโรงพยาบาลไหน และเป้าหมายการดูแลช่วงท้ายคืออะไร ความต่างของศูนย์ดูแลกับสถานชีวาภิบาลอ่านที่สถานชีวาภิบาล ต่างจาก Nursing Home ยังไง
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: อ้อมกอดเป็นศูนย์ดูแลผู้สูงอายุที่จดทะเบียนกับ สบส. ดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 เราประเมินก่อนรับทุกเคส โดยใช้รายการยา เวลายา และอาการปัจจุบันประกอบ เพื่อบอกตรง ๆ ว่าดูแลได้แค่ไหน
สิ่งที่มีจริง พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง · ผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง · กายบริหารประจำวันโดยผู้ดูแล · เมื่อต้องส่งตัว ศูนย์ประสานโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี · มีผู้ดูแลไปด้วยตอนพาไปโรงพยาบาลได้ มีค่าบริการ สอบถามก่อน
สิ่งที่ต้องบอกตรง ๆ พยาบาลเข้าเยี่ยมเป็นรอบ การวินิจฉัยและปรับยาเป็นหน้าที่ของแพทย์ผู้รักษาเสมอ ถามทีมได้ว่าจะจัดเวลายาของท่านอย่างไร ส่วนเคสที่ใช้สายให้อาหารหรือซับซ้อน ประเมินก่อนรับและแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก ค่าใช้จ่ายดูที่หน้าราคา สาขาใกล้บ้านมีทั้งอ้อมกอด บางบัวทอง และอ้อมกอด พระราม 3
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผู้ป่วยพาร์กินสันระยะสุดท้าย มีอาการอะไรบ้าง
มักหมายถึงระยะก้าวหน้า 4–5 ตาม Hoehn and Yahr ระยะ 4 ยังเดินได้แต่อยู่คนเดียวไม่ได้ ระยะ 5 นั่งรถเข็นหรือติดเตียง มักมีกลืนลำบาก ความดันตกตอนลุก ท้องผูก สับสนหรือเห็นภาพหลอนร่วมด้วย
ผู้ป่วยพาร์กินสัน ห้ามกินอะไร
ไม่มีอาหารที่ห้ามทุกคนแบบเด็ดขาด แต่ไม่ควรกินยาลีโวโดปาพร้อมอาหารโปรตีนสูง เช่น นม ถั่ว น้ำเต้าหู้ ถามแพทย์ว่ายาของท่านต้องกินห่างมื้อแบบไหน สมุนไพรและอาหารเสริมต้องถามแพทย์ก่อน
ยาพาร์กินสันกินช้าไปบ้างได้ไหม
ควรตรงเวลาที่แพทย์สั่งให้มากที่สุด ยาที่ช้าหรือขาดทำให้แข็งเกร็ง ล้ม และกลืนลำบากขึ้น ห้ามหยุดยาเอง ลืมกินหรือกลืนยาไม่ได้ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกร
ผู้ป่วยพาร์กินสันเห็นภาพหลอน ควรทำยังไง
อย่าเถียง พูดให้สงบและมั่นใจ แล้วแจ้งแพทย์ทุกครั้ง เพราะอาจเกี่ยวกับตัวโรค ยา การติดเชื้อ หรือภาวะสมองเสื่อม ห้ามลดยาเอง ถ้าเกิดใหม่ร่วมกับไข้หรือซึมลง ให้พบแพทย์โดยเร็ว
อ้อมกอดรับดูแลผู้ป่วยพาร์กินสันติดเตียงไหม
ประเมินก่อนรับทุกเคส ส่งรายการยา เวลายา และอาการปัจจุบันให้ทีมดูก่อนได้ที่ 090-889-8444 หรือ LINE
แหล่งอ้างอิง
- Parkinson’s Foundation: Stages of Parkinson’s · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- Parkinson’s Foundation: Hospital Care Fact Sheet · 2023
- Parkinson’s Foundation: Swallowing Changes · 2018
- Parkinson’s Foundation: Low Blood Pressure · 2023
- Parkinson’s Foundation: Hallucinations/Delusions · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- Parkinson’s Foundation: Constipation · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- Parkinson’s UK: Get It On Time · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- ศิริราช: ยาสำหรับรักษาโรคพาร์กินสัน (1) · 23 ก.พ. 2566
- ภาวะกลืนลำบากในผู้ป่วยพาร์กินสัน (ThaiJO) · 2560
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การปรับยาและการรักษาโรคพาร์กินสันต้องอยู่ในความดูแลของแพทย์เท่านั้น
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
