เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 · อ่าน 6 นาที

คุณพ่อคุณแม่ที่ติดเตียงหลายท่านบอกไม่ได้ว่าปวดหรือแสบขัด คนเปลี่ยนผ้าอ้อมจึงมักเป็นคนแรกที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของปัสสาวะ
บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ดูสีและลักษณะ · ปัสสาวะน้อยหรือไม่ออก · ปัสสาวะเป็นเลือด · การติดเชื้อที่อาการไม่ชัด · ผู้ที่คาสายสวน · จดอะไรให้หมอ
ผู้ป่วยติดเตียง ปัสสาวะสีเข้ม ขุ่น หรือกลิ่นแรง บอกอะไรได้บ้าง
คำตอบสั้น: ปัสสาวะปกติมีสีเหลืองอ่อนถึงปานกลาง สีเหลืองเข้มกลิ่นแรงพบได้เมื่อดื่มน้ำน้อย ปัสสาวะขุ่นอาจเกี่ยวกับการติดเชื้อแต่ไม่เสมอไป สีแดง ชมพู หรือน้ำตาลเข้มอาจเป็นเลือด หรือมาจากอาหาร ยา และสาเหตุอื่น ตารางนี้เป็นแนวสังเกต ไม่ใช่การวินิจฉัย ต้องดูอาการของท่านร่วมด้วยเสมอ
| สิ่งที่เห็น | อาจเกี่ยวกับอะไร | ครอบครัวทำอะไรได้ |
|---|---|---|
| เหลืองเข้ม กลิ่นแรง | ดื่มน้ำน้อย อากาศร้อน ไข้ ท้องเสีย หรือสาเหตุอื่น | ถ้าท่านรู้สึกตัวดี กลืนได้ไม่สำลัก และแพทย์ไม่ได้จำกัดน้ำ ให้จิบน้ำบ่อยขึ้น ถ้าไม่ดีขึ้นในวันนั้น ปรึกษาแพทย์ |
| ขุ่น มีตะกอน | อาจเกี่ยวกับการติดเชื้อ แต่เกิดจากสาเหตุอื่นได้ | ถ้ามีไข้ ตัวเย็นผิดปกติ ซึม สับสน หรือปวดท้องน้อย ติดต่อแพทย์ในวันนั้น |
| ชมพู แดง หรือน้ำตาลเข้ม | อาจเป็นเลือด หรือมาจากอาหาร (เช่น บีทรูท) ยา หรือสาเหตุอื่น | พบแพทย์ แม้มีเพียงเล็กน้อยหรือไม่แน่ใจว่าเป็นเลือด |
เรื่องกลิ่น แนวทางของ UKHSA หน่วยงานความมั่นคงด้านสุขภาพของสหราชอาณาจักร ระบุว่าไม่มีอาการใดอาการเดียวที่เชื่อถือได้เต็มที่ในการบอกว่าติดเชื้อ กลิ่นแรงอย่างเดียวจึงใช้ยืนยันหรือตัดการติดเชื้อไม่ได้ ผู้ป่วยโรคหัวใจหรือโรคไตที่แพทย์จำกัดน้ำ ต้องถามแพทย์ก่อนเพิ่มน้ำ และถ้าท่านสำลักน้ำบ่อย อ่านผู้สูงอายุกลืนลำบาก สำลักบ่อย
ผู้ป่วยติดเตียง ปัสสาวะน้อย หรือไม่ออก เมื่อไหร่ถือว่าด่วน
คำตอบสั้น: ไม่ปัสสาวะเลยต้องให้แพทย์ประเมินทันที ไม่ต้องรอให้ปวดก่อน เพราะผู้สูงอายุที่สื่อสารไม่ได้อาจไม่แสดงอาการปวด NIDDK สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าปัสสาวะคั่งเฉียบพลันอาจอันตรายถึงชีวิต ส่วนปัสสาวะน้อยลงแต่ยังออก ถ้าดื่มน้ำตามปกติแล้วไม่ดีขึ้น ให้ติดต่อแพทย์ภายในวันนั้น
- สังเกตผ้าอ้อมและท้องน้อย ผ้าอ้อมแห้งนานกว่าปกติของท่าน ท้องน้อยตึง โป่ง เจ็บเมื่อแตะ หรือท่านกระสับกระส่าย
- ปัสสาวะน้อยร่วมกับอาการอื่น ขาหรือเท้าบวม หอบเหนื่อยโดยเฉพาะตอนนอนราบ คลื่นไส้ อาเจียน ซึม NHS ระบุว่าเป็นอาการที่พบได้ในไตบาดเจ็บเฉียบพลัน ซึ่งพบบ่อยขึ้นในผู้อายุ 65 ปีขึ้นไป ติดต่อแพทย์ด่วนในวันนั้น
- ดื่มไม่ได้ กลืนไม่ได้ หรืออาเจียนซ้ำ อย่าป้อนน้ำแล้วรอดู ให้ติดต่อแพทย์ ท้องผูกก็ทำให้ปัสสาวะคั่งได้ อ่านผู้ป่วยติดเตียงถ่ายเหลว ถ่ายบ่อย หรือถ่ายไม่ออก
ดูแลคุณพ่อคุณแม่ติดเตียงคนเดียว แล้วสังเกตไม่ทัน
อ้อมกอด บางบัวทอง เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด · อ้อมกอด พระราม 3 สอบถามรายละเอียดทาง LINE
ผู้ป่วยติดเตียง ปัสสาวะเป็นเลือด หรือสีแดง ต้องทำยังไง
คำตอบสั้น: ควรพบแพทย์ทุกครั้ง แม้มีเพียงเล็กน้อยหรือไม่แน่ใจว่าเป็นเลือด NHS ระบุว่าเลือดในปัสสาวะอาจเห็นเป็นสีชมพูสด แดง หรือน้ำตาลเข้ม และไม่ควรมองข้าม บอกแพทย์ด้วยว่าท่านเพิ่งกินบีทรูทหรือเริ่มยาใหม่หรือไม่ เพราะทำให้สีเปลี่ยนได้ แต่อย่าสรุปเองว่าเป็นเพราะยาหรืออาหาร
เภสัชกรจากคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่ายาบางชนิดทำให้ปัสสาวะเปลี่ยนสีได้โดยมักไม่อันตราย แต่ต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรยืนยัน ถ้าปัสสาวะสีแดงถึงน้ำตาลร่วมกับปวดกล้ามเนื้อ หรือมีจ้ำเลือดตามตัวขณะใช้ยาที่ทำให้เลือดออกง่าย ให้พบแพทย์ด่วน ห้ามหยุดหรือปรับยาเอง
- ติดต่อแพทย์ในวันนั้น ถ้ามีเลือดร่วมกับไข้ หนาวสั่น หรือปวดหลังใต้ชายโครง
- โทร 1669 ถ้าเลือดสดออกมาก มีลิ่มเลือดจำนวนมากจนปัสสาวะไม่ไหล หรือท่านหน้ามืด ซีด เหงื่อเย็น
ผู้สูงอายุติดเตียงซึม สับสน โดยไม่บ่นแสบขัด เกี่ยวกับปัสสาวะได้ไหม
คำตอบสั้น: เป็นไปได้ NHS ระบุว่าผู้สูงอายุที่เปราะบางหรือคาสายสวน เมื่อติดเชื้อทางเดินปัสสาวะอาจมีเพียงพฤติกรรมเปลี่ยน สับสน ปัสสาวะเล็ดมากกว่าปกติ หรือหนาวสั่นขึ้นใหม่ แต่อาการเหล่านี้เกิดจากเหตุอื่นได้ เช่น ดื่มน้ำน้อย ยา ท้องผูก น้ำตาลผิดปกติ หรือติดเชื้อที่อื่น จึงควรให้แพทย์ประเมินโดยเร็ว
- ซึมลง สับสนขึ้นใหม่ หรือทำอะไรได้น้อยลงกว่าเมื่อวาน เช่น เคยกินได้ แต่วันนี้ไม่ยอมกิน
- อุณหภูมิผิดปกติ แนวทาง UKHSA ใช้เกณฑ์สูงกว่า 37.9 องศาเซลเซียส หรือ 36 องศาลงไป ตัวเย็นผิดปกติจึงเป็นสัญญาณได้เหมือนไข้
- หนาวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดหลังใต้ชายโครง อาจเป็นการติดเชื้อที่รุนแรงขึ้น ต้องพบแพทย์ในวันนั้น
UKHSA ไม่แนะนำให้ใช้แถบจุ่มตรวจปัสสาวะในผู้อายุเกิน 65 ปี เพราะยิ่งอายุมากยิ่งเชื่อถือได้น้อย และผู้ที่คาสายสวนเกิน 1 เดือนส่วนใหญ่มีแบคทีเรียในปัสสาวะโดยไม่มีการติดเชื้อ การให้ยาในกรณีนี้ไม่เกิดประโยชน์และอาจเกิดผลเสีย ซื้อแถบมาตรวจเองจึงอาจทำให้เข้าใจผิด การวินิจฉัยและการสั่งยาเป็นหน้าที่ของแพทย์
ถ้าท่านสับสนเฉียบพลันหลังนอนโรงพยาบาลหรือผ่าตัด อ่านภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้สูงอายุ

ผู้ดูแลชายของอ้อมกอดเปิดสมุดบันทึกอธิบายการสังเกตประจำวันให้ลูกชายฟังที่ห้องนั่งเล่นของศูนย์ดูแล
ผู้ป่วยติดเตียงคาสายสวนปัสสาวะ สังเกตอะไร เมื่อไหร่ต้องแจ้งพยาบาล
คำตอบสั้น: ดูว่าปัสสาวะยังไหลลงถุง ไม่มีลิ่มเลือดหรือตะกอนก้อนใหญ่ และไม่รั่วรอบสาย NHS ระบุว่าการรั่วรอบสายอาจเป็นสัญญาณว่าสายอุดตัน ถ้าปัสสาวะหยุดไหลหรือสงสัยว่าอุดตัน ให้ติดต่อพยาบาลหรือแพทย์ทันที ไม่ต้องรอลองให้ดื่มน้ำเพิ่ม การใส่หรือเปลี่ยนสายเป็นงานของพยาบาลหรือแพทย์
- แจ้งทันที ปัสสาวะไม่ไหล รั่วรอบสาย มีลิ่มเลือด สายหลุดหรือเลื่อน หรือมีเลือดออกบริเวณสาย
- แจ้งพยาบาลหรือแพทย์ ปวดท้องน้อยหรือขาหนีบ มีไข้ หนาวสั่น หรือสับสน
- ห้ามทำเอง ดึง ดัน ใส่สายกลับ หรือเปลี่ยนสาย และให้ยาที่แพทย์ไม่ได้สั่ง
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: ดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล ผู้ดูแลสังเกตปัสสาวะขณะเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือดูถุงปัสสาวะ เมื่อพบสีหรือปริมาณผิดปกติ หรือท่านซึมลง จะรายงานพยาบาลผ่านสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง เมื่อต้องส่งตัว ศูนย์ประสานโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี
ทีมดูแล อัตราส่วนการดูแล 1:5 · พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ · กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง อ่านศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ กลางคืนมีคนดูแลไหม
แบ่งหน้าที่กับโรงพยาบาล การตรวจทางห้องปฏิบัติการ การวินิจฉัย และการสั่งยา เป็นงานของแพทย์ ศูนย์ทำหน้าที่สังเกต รายงาน และประสานส่งต่อ (เมื่อไหร่ต้องส่งโรงพยาบาล) ผู้คาสายสวนหรือเคสซับซ้อน ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก ไปโรงพยาบาลมีผู้ดูแลไปด้วยได้ โดยมีค่าบริการ สอบถามก่อน ควรถามศูนย์ด้วยว่าใครเปลี่ยนสายสวนและเปลี่ยนที่ไหน ดูมาตรฐานการดูแลของอ้อมกอด และหน้าราคา
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผู้ป่วยติดเตียงปัสสาวะสีเข้ม ต้องไปหาหมอไหม
อาจเกิดจากดื่มน้ำน้อย ถ้าท่านกลืนได้ดีและแพทย์ไม่ได้จำกัดน้ำ ให้จิบน้ำบ่อยขึ้นแล้วสังเกตต่อ ถ้าไม่ดีขึ้นในวันนั้น ปัสสาวะน้อยลงชัด หรือมีไข้ ซึม สับสน ให้ติดต่อแพทย์
ผู้ป่วยติดเตียงปัสสาวะไม่ออก ต้องทำอย่างไร
ไม่ปัสสาวะเลยต้องให้แพทย์ประเมินทันที ถ้าท้องโป่ง ปวดมาก ซึม หรือหายใจลำบาก โทร 1669 อย่ากดท้องหรือใส่สายสวนเอง
ปัสสาวะขุ่น กลิ่นแรง แปลว่าติดเชื้อแน่ไหม
ไม่แน่เสมอไป กลิ่นหรือความขุ่นอย่างเดียวยืนยันการติดเชื้อไม่ได้ ให้ดูอาการร่วม เช่น ไข้ ตัวเย็นผิดปกติ ซึม สับสน หรือปวดท้องน้อย ถ้ามีให้ติดต่อแพทย์
ปัสสาวะเป็นเลือดเล็กน้อย รอดูก่อนได้ไหม
ไม่ควรรอ ควรพบแพทย์แม้มีเพียงเล็กน้อยหรือไม่แน่ใจว่าเป็นเลือด และบอกแพทย์ว่าท่านเพิ่งกินบีทรูทหรือเริ่มยาใหม่หรือไม่
อ้อมกอดรับผู้ป่วยติดเตียงที่คาสายสวนปัสสาวะไหม
ประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก สอบถามได้ที่ 090-889-8444 หรือ LINE ของสาขาที่สะดวก
แหล่งอ้างอิง
- NHS: Urinary tract infections · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- UKHSA: UTI diagnostic tools for primary care · ปรับปรุง 7 ก.ค. 2025
- NHS: Blood in urine · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- NIDDK: Urinary retention · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- NHS: Acute kidney injury · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- NHS: Urinary catheters, risks · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- NHS: Dehydration · เข้าถึง 17 ต.ค. 2569
- คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล: ปัสสาวะเปลี่ยนสีหลังกินยา · 2558
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย ถ้าผู้สูงอายุไม่ปัสสาวะ ปัสสาวะเป็นเลือด หรือซึม สับสน ให้ปรึกษาแพทย์ทันที
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
▶︎▶︎ แตะดูคลิป 47 วินาที