เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 14 ตุลาคม 2569 · อ่าน 6 นาที

เมื่อคุณพ่อคุณแม่ต้องได้อาหารทางสายยาง ครอบครัวมักได้ยินจากศูนย์ดูแลว่า "รับดูแลได้ค่ะ" แต่คำนี้ยังไม่บอกว่าใครจะให้อาหาร หรือถ้าสายหลุดตอนตีสองจะเกิดอะไรขึ้น
บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ คำถามก่อนเลือกศูนย์ · สายทางจมูกกับทางหน้าท้อง · ใครให้อาหาร · สัญญาณอันตราย · และค่าใช้จ่ายที่แยกจากค่าห้อง
ศูนย์ดูแลผู้ป่วยให้อาหารทางสายยาง ต้องถามอะไรก่อนเลือก
คำตอบสั้น: ถามให้ได้คำตอบเป็นชื่อคนและขั้นตอน ไม่ใช่แค่คำว่าได้ เริ่มจากใครให้อาหารแต่ละมื้อ พยาบาลวิชาชีพกำกับอย่างไร อาหารสูตรและยาใครกำหนด ใครเปลี่ยนสาย และเกิดเหตุฉุกเฉินแล้วส่งโรงพยาบาลไหน แจ้งครอบครัวอย่างไร
| คำถาม | คำตอบที่ควรได้ยิน |
|---|---|
| ใครให้อาหารแต่ละมื้อ | ผู้ดูแลที่ได้รับการสอนและฝึกทำจริง มีชื่อในตารางเวรทุกมื้อ รวมมื้อดึก |
| พยาบาลกำกับอย่างไร | บอกได้ว่าพยาบาลวิชาชีพเข้ามาประเมินบ่อยแค่ไหน และปรึกษานอกเวลาได้ทางไหน |
| อาหารสูตรและยา | ใช้สูตรที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนด ยาแต่ละตัวที่ต้องบดผ่านการตรวจจากผู้ประกอบวิชาชีพ |
กฎกระทรวงมาตรฐานกิจการการดูแลผู้สูงอายุ พ.ศ. 2563 ข้อ 6 กำหนดให้ศูนย์ต้องประเมินเมื่อแรกรับและประเมินซ้ำทุกสามเดือน บันทึกการเปลี่ยนแปลงทางสุขภาพ และมีระบบส่งต่อเมื่อเจ็บป่วยฉุกเฉิน อยู่แล้ว ใช้คู่กับเช็กลิสต์ 20 ข้อตอนไปดูศูนย์ได้เลย
สายยางทางจมูก กับ ทางหน้าท้อง ต่างกันยังไง
คำตอบสั้น: สายทางจมูก (NG) ใส่ผ่านรูจมูกลงกระเพาะ มักใช้ช่วงสั้น สายทางหน้าท้อง (PEG) ใส่ผ่านผนังหน้าท้องด้วยการส่องกล้อง มักใช้เมื่อต้องให้อาหารทางสายนาน แนวทางสมาคมส่องกล้องทางเดินอาหารยุโรป (ESGE) ปี 2564 แนะนำสายทางจมูกเมื่อคาดว่าใช้ไม่เกิน 4 สัปดาห์ และให้พิจารณาทางหน้าท้องเมื่อน่าจะเกิน 4 สัปดาห์ ตามบริบทของผู้ป่วยแต่ละราย การเลือกเป็นของแพทย์
สิ่งที่ศูนย์ต้องเฝ้าจึงต่างกัน สายทางจมูก ต้องระวังสายเลื่อน ผิวที่จมูก และท่านเผลอดึงสาย ถ้าหลุดต้องหยุดให้อาหารแล้วแจ้งพยาบาล สายทางหน้าท้อง ต้องดูแลผิวรอบรู และถ้าสายหลุดต้องไปโรงพยาบาลโดยเร็ว เพราะเอกสารของ NHS อังกฤษระบุว่ารูอาจปิดได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง
ถ้ายังลังเลว่าจะใส่สายระยะยาวไหม ในผู้มีภาวะสมองเสื่อมระยะรุนแรง ทบทวนวรรณกรรม Cochrane ปี 2564 ไม่พบหลักฐานว่าการให้อาหารทางสายช่วยให้มีชีวิตยืนยาวขึ้น ควรคุยกับแพทย์ถึงเป้าหมายการดูแลของท่านก่อนตัดสินใจ
คุณพ่อคุณแม่ใช้สายให้อาหาร และกำลังหาที่ดูแลระยะยาว
อ้อมกอดประเมินก่อนรับทุกเคส และแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก โทรเล่าอาการให้เราฟังก่อนได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการปรึกษา

คุณตานั่งรถเข็นร่วมโต๊ะอาหารกลางวันกับเพื่อนในศูนย์ดูแล ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งข้าง ๆ ชวนคุยกันอย่างอบอุ่น
ใครเป็นคนให้อาหารทางสายยางในศูนย์ดูแล และพยาบาลกำกับยังไง
คำตอบสั้น: มื้อประจำวันมักเป็นหน้าที่ของผู้ดูแลที่ได้รับการสอน ส่วนการสอดใส่สายลงกระเพาะอาหารอยู่ในขอบเขตหัตถการของพยาบาลวิชาชีพตามข้อบังคับสภาการพยาบาล พ.ศ. 2564 ข้อ 9.11 จึงควรถามว่าใครสอนผู้ดูแล และใครตัดสินใจเมื่อท่านมีอาการผิดปกติ
- ท่าก่อนและหลังให้อาหาร คู่มือของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลแนะนำศีรษะสูงอย่างน้อย 30 องศาหรือนั่งก่อนเริ่ม และนอนศีรษะสูงหรือนั่งต่ออย่างน้อย 30 นาทีหลังให้อาหาร ถามว่ามื้อดึกทำแบบเดียวกันไหม
- ยาทางสาย หน่วยบริการเภสัชกรรมของ NHS อังกฤษระบุว่ายาเม็ดบางชนิดบดไม่ได้ เช่น ยาเคลือบที่แตกตัวในลำไส้และยาออกฤทธิ์นาน ถามว่าใครตรวจรายการยา ดูเพิ่มที่จัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด
มื้ออาหารยังเป็นเวลาพูดคุย ใส่สายไม่ได้แปลว่าต้องอยู่คนเดียวบนเตียงตอนคนอื่นกินข้าว ถามว่าท่านได้นั่งร่วมวงไหม ได้ดูแลช่องปากทุกวันไหม และถ้ามีแผนให้ลองกินทางปาก ใครประเมินเรื่องการกลืนและการสำลัก
สายเลื่อน สำลัก มีไข้ ท้องอืด ศูนย์ดูแลต้องทำอะไร
คำตอบสั้น: ศูนย์ที่พร้อมต้องตอบได้ว่าอาการไหนหยุดให้อาหารทันที อาการไหนปรึกษาพยาบาล อาการไหนส่งโรงพยาบาล พร้อมชื่อโรงพยาบาลที่ส่งต่อและวิธีแจ้งครอบครัว ตามที่กฎกระทรวงกำหนดให้มีระบบส่งต่อเมื่อเจ็บป่วยฉุกเฉิน
| อาการ | สิ่งที่ควรเกิดขึ้นทันที |
|---|---|
| ไอหรือสำลักระหว่างให้อาหาร | หยุดให้อาหาร ถ้ายังไอมากหรืออาเจียน หยุดมื้อนั้นและตะแคงหน้าไปด้านใดด้านหนึ่ง ถ้าหายใจลำบาก ตัวเขียว หรือซึม โทร 1669 |
| สายเลื่อนหรือไม่แน่ใจตำแหน่ง | งดอาหาร น้ำ และยาทางสาย จนพยาบาลหรือแพทย์ยืนยันตำแหน่ง |
| สิ่งที่ดูดกลับจากสายสีแดงสดหรือน้ำตาลคล้ำ | พบแพทย์ทันที |
| มีไข้ ท้องอืด อาเจียนซ้ำ | ถามศูนย์ว่าเกณฑ์ไหนปรึกษาพยาบาล เกณฑ์ไหนส่งโรงพยาบาลทันที |
ถ้าถ่ายเหลวบ่อยหลังเริ่มอาหารทางสาย อ่านที่ผู้ป่วยติดเตียงถ่ายเหลว ดูแลยังไง ส่วนรอบเปลี่ยนสายขึ้นกับชนิดสายและคำสั่งแพทย์ ถามว่ามีบันทึกวันใส่สาย ใครจดวันครบกำหนด และเปลี่ยนที่ไหน
ค่าใช้จ่ายผู้ป่วยสายยาง ในศูนย์ดูแล มีอะไรที่แยกจากค่าห้อง
คำตอบสั้น: รายการที่มักแยกจากค่าห้องคืออาหารสูตร · สายและอุปกรณ์สิ้นเปลือง · ค่าเปลี่ยนสาย · ค่าผู้ดูแลที่ไปด้วยเมื่อไปโรงพยาบาล · และค่าดูแลตามระดับการพึ่งพา กฎกระทรวงกำหนดให้ศูนย์แสดงอัตราค่าบริการในที่เปิดเผยและแจ้งค่าใช้จ่ายให้ผู้รับบริการทราบ
ถามว่าอาหารสูตรใครซื้อ คิดรวมหรือตามจริง แล้วขอสรุปทุกรายการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเข้าพัก อ่านเงื่อนไขที่สัญญาศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ก่อนเซ็นเช็กอะไรบ้าง ราคาห้องของอ้อมกอดดูที่หน้าราคา
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: อ้อมกอดประเมินก่อนรับทุกเคส ผู้สูงอายุที่ใช้สายให้อาหารหรือมีภาวะซับซ้อน เราจะแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก ดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล โดยพยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมินเป็นรอบ การวินิจฉัยและรักษาเป็นหน้าที่ของแพทย์และโรงพยาบาล
- อัตราส่วนการดูแล 1:5 · พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ และโทรปรึกษาพยาบาลได้ 24 ชั่วโมง · แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน
- กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
- อาการเปลี่ยน ประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี ผู้ดูแลไปด้วยได้ มีค่าบริการ สอบถามก่อน
- ตอบหลังประเมินเท่านั้น ชนิดสาย การเปลี่ยนสาย อาหารสูตร และค่าใช้จ่ายส่วนเพิ่ม เพราะขึ้นกับอาการจริงและแผนของแพทย์
อ้อมกอด บางบัวทอง เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด · อ้อมกอด พระราม 3 เปิดให้บริการแล้ว
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุทุกแห่งรับผู้ป่วยให้อาหารทางสายยางไหม
ไม่ทุกแห่ง ศูนย์ที่รับควรประเมินอาการก่อน และบอกได้ชัดว่าใครให้อาหาร ใครเปลี่ยนสาย และถ้ามีอาการผิดปกติจะส่งโรงพยาบาลไหน
สายยางทางจมูกกับทางหน้าท้อง ต่างกันยังไง
สายทางจมูกใส่ผ่านรูจมูกลงกระเพาะ มักใช้ช่วงสั้น สายทางหน้าท้องใส่ผ่านผนังหน้าท้องด้วยการส่องกล้อง มักใช้เมื่อต้องให้อาหารทางสายนาน แนวทาง ESGE ปี 2564 ใช้ 4 สัปดาห์เป็นเกณฑ์ประกอบการพิจารณา ไม่ใช่กฎตายตัว การเลือกเป็นของแพทย์
ผู้ดูแลในศูนย์ใส่สายให้อาหารทางจมูกเองได้ไหม
ข้อบังคับสภาการพยาบาล พ.ศ. 2564 ข้อ 9.11 ระบุการสอดใส่สายยางลงกระเพาะอาหารไว้ในขอบเขตหัตถการของผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาล ควรถามศูนย์ให้ชัดว่าเมื่อสายหลุดหรือถึงกำหนดเปลี่ยน ใครเป็นผู้ใส่ใหม่ และทำตามแผนการรักษาของแพทย์คนไหน
หลังให้อาหารทางสายยาง ต้องนั่งหรือนอนหัวสูงนานแค่ไหน
คู่มือของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลแนะนำให้นอนศีรษะสูงหรือนั่งต่ออย่างน้อย 30 นาทีหลังให้อาหาร เพื่อลดการไหลย้อนที่อาจทำให้สำลัก ถ้าแพทย์สั่งต่างออกไปให้ยึดตามแพทย์
สายให้อาหารทางหน้าท้องหลุด ต้องทำยังไง
หยุดใช้สาย จดเวลาที่หลุด ปิดรูด้วยผ้าก๊อซสะอาด แล้วไปโรงพยาบาลโดยเร็ว เพราะรูอาจปิดได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง ถ้าไม่มีแผนเฉพาะชนิดสายจากทีมที่ใส่ ห้ามใส่กลับเอง
แหล่งอ้างอิง
- คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล · คู่มือการให้อาหารทางสายยางทางจมูกที่บ้าน (2563)
- ESGE · Endoscopic management of enteral tubes, Part 1 (2564)
- สภาการพยาบาล · ข้อบังคับว่าด้วยข้อจำกัดและเงื่อนไขในการประกอบวิชาชีพฯ พ.ศ. 2564
- ราชกิจจานุเบกษา · กฎกระทรวงมาตรฐานกิจการการดูแลผู้สูงอายุฯ พ.ศ. 2563
- Kent Community Health NHS · If your gastrostomy feeding tube comes out (2569)
- SPS, NHS · Checking if tablets can be crushed (2568)
- Cochrane · การให้อาหารทางท่อในภาวะสมองเสื่อมขั้นรุนแรง (2564)
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 14 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัวที่กำลังเลือกที่ดูแล ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การให้อาหาร การให้ยา และการเปลี่ยนสาย ต้องเป็นไปตามที่แพทย์ผู้ดูแลกำหนด
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
