เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 · อ่าน 7 นาที

ลูกหลายคนรู้เรื่องนี้ตอนไปธนาคารแล้วถูกขอคำสั่งศาล ทั้งที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่มาหลายปี เพราะเมื่อท่านรับรู้หรือเซ็นชื่อเองไม่ได้แล้ว ลูกก็ไม่มีอำนาจทำแทนโดยอัตโนมัติ
บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ผู้อนุบาลคืออะไร · เมื่อไหร่ต้องขอ · ต่างจากผู้พิทักษ์ยังไง · เอกสารและที่ยื่น · และขั้นตอนหลังยื่น
ผู้อนุบาล คืออะไร คนไร้ความสามารถหมายถึงใคร
คำตอบสั้น: ผู้อนุบาลคือคนที่ศาลแต่งตั้งให้ดูแลและทำนิติกรรมแทนคนไร้ความสามารถ ส่วนคนไร้ความสามารถคือบุคคลวิกลจริตที่ศาลมีคำสั่งแล้ว สำนักงานอัยการสูงสุดอธิบายว่าต้องขาดสติสัมปชัญญะหรือไตร่ตรองด้วยเหตุผลไม่ได้เป็นประจำ ไม่ใช่เป็นครั้งคราว เช่น ผู้ป่วยติดเตียง หรือสมองเสื่อมขั้นรุนแรง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 28 บัญญัติว่าบุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ ต้องจัดให้อยู่ในความอนุบาล และให้ประกาศคำสั่งในราชกิจจานุเบกษา จากนั้นผู้อนุบาลเป็นผู้ทำนิติกรรมแทนภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
คำว่าวิกลจริตเป็นศัพท์กฎหมาย คำสั่งศาลที่ประกาศปี 2569 ใช้กับผู้ป่วยสมองเสื่อมขั้นรุนแรงและผู้ป่วยติดเตียงที่สื่อสารไม่ได้
เมื่อไหร่ครอบครัวต้องขอเป็นผู้อนุบาลพ่อแม่
คำตอบสั้น: เมื่อท่านรับรู้และตัดสินใจเองไม่ได้แล้ว แต่ยังมีธุระทางการเงินหรือกฎหมายที่ต้องทำแทน เช่น ธนาคารไม่ให้ทำธุรกรรมแทน ต้องจัดการที่ดินหรือสัญญาจำนอง หรือถูกฟ้องคดี ถ้าท่านยังเข้าใจเรื่องและเซ็นเองได้ ทางที่ง่ายกว่าคือเตรียมหนังสือมอบอำนาจไว้ล่วงหน้า
- ตัวอย่างจากราชกิจจานุเบกษาปี 2569 ลูกยื่นเพราะคุณแม่ติดเตียงและเบิกเงินจากบัญชีธนาคารมาเป็นค่ารักษาไม่ได้จนกว่าจะมีคำสั่งศาล
- ลูกยื่นเพราะคุณพ่อกำลังจะถูกฟ้องตามสัญญาจำนองที่ดิน แต่จำเหตุการณ์ในอดีตไม่ได้แล้ว
การเข้าพักศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ กฎกระทรวงฯ พ.ศ. 2563 ข้อ 6 (10) ให้ญาติสายตรงหรือผู้แทนโดยชอบธรรมเป็นคู่สัญญาได้ ส่วนเงินและทรัพย์สินเป็นอีกเรื่อง ถ้าท่านยังเซ็นได้ เตรียมไว้ก่อนตามเอกสารสำคัญของผู้สูงอายุ 5 กลุ่ม
ระหว่างจัดการเรื่องเอกสาร ให้เราช่วยดูแลคุณพ่อคุณแม่
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดดูสถานที่ ทางโทรศัพท์หรือ LINE
ผู้อนุบาล กับ ผู้พิทักษ์ ต่างกันยังไง
คำตอบสั้น: ผู้อนุบาลดูแลคนไร้ความสามารถ ซึ่งทำนิติกรรมเองไม่ได้ ผู้อนุบาลทำแทน ส่วนผู้พิทักษ์ดูแลคนเสมือนไร้ความสามารถ ซึ่งยังทำนิติกรรมเองได้ เว้นแต่บางประเภทต้องได้รับความยินยอมจากผู้พิทักษ์ก่อน แบบไหนเหมาะขึ้นกับอาการที่แพทย์รับรองและดุลพินิจของศาล
| คนไร้ความสามารถ | คนเสมือนไร้ความสามารถ | |
|---|---|---|
| ผู้ดูแลที่ศาลตั้ง | ผู้อนุบาล | ผู้พิทักษ์ |
| ใครเข้าข่าย | วิกลจริต ขาดสติเป็นประจำ เช่น ติดเตียง สมองเสื่อมขั้นรุนแรง | กายพิการ จิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบบางครั้งจากการเจ็บไข้หรือชราภาพ ติดสุรายาเมา หรือประพฤติสุรุ่ยสุร่าย |
| ทำนิติกรรมเอง | ไม่ได้ ผู้อนุบาลทำแทน | ได้ เว้นแต่บางประเภท เช่น กู้ยืมเงิน เช่าอสังหาริมทรัพย์เกิน 3 ปี หรือฟ้องคดี ต้องได้รับความยินยอมก่อน |
ตัวอย่างปี 2569 ภรรยายื่นให้สามีที่อัมพาตครึ่งซีกและพูดไม่ได้ ศาลสั่งให้เป็นคนเสมือนไร้ความสามารถและตั้งภรรยาเป็นผู้พิทักษ์ จะขอแบบไหนจึงควรปรึกษาอัยการหรือทนายความก่อนยื่น

ลูกชายนั่งข้างคุณแม่ในมุมนั่งเล่นของศูนย์ โดยมีผู้ดูแลอ้อมกอดนำน้ำอุ่นมาเสิร์ฟ
ขอเป็นผู้อนุบาล ใช้เอกสารอะไร ยื่นที่ไหน ใครยื่นได้
คำตอบสั้น: ยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัวในท้องที่ที่มูลคดีเกิดหรือที่ผู้ร้องมีภูมิลำเนา ผู้ยื่นได้คือคู่สมรส บุพการี ผู้สืบสันดาน ผู้ปกครองหรือผู้พิทักษ์ ผู้ที่ปกครองดูแลท่านอยู่ หรือพนักงานอัยการ เอกสารหลักคือรายงานแพทย์ที่ระบุโรคหรืออาการชัดเจน เอกสารแสดงตัวตนและความสัมพันธ์ และหนังสือยินยอมของทายาท
- ของคุณพ่อคุณแม่ (ตามคู่มือ สคช. หนองคาย) สำเนาบัตรประชาชน สูติบัตร ทะเบียนบ้าน ทะเบียนสมรสหรือหย่า หนังสือเปลี่ยนชื่อ และบัตรคนพิการ (ถ้ามี)
- ของผู้ร้องและทายาท สำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน ใบเปลี่ยนชื่อ มรณบัตรของทายาทที่เสียชีวิต (ถ้ามี) และหนังสือให้ความยินยอมของทายาท
- เอกสารอื่น รายงานความเห็นแพทย์หรือใบรับรองแพทย์ที่ระบุโรคหรืออาการชัดเจน และภาพถ่ายผู้ป่วย
คู่มือนี้ให้ทำสำเนาชุดละ 4 ชุด และให้ทายาททุกคนลงชื่อยินยอมต่อหน้าพนักงานอัยการหรือเจ้าหน้าที่ แต่ละแห่งอาจขอต่างกัน ถามก่อนได้ที่สายด่วน 1157
ค่าใช้จ่าย ค่าขึ้นศาล 200 บาท บวกค่าส่งเอกสารตามอัตราศาล ถ้าให้ สคช. ยื่นให้ เป็นบริการฟรีไม่จำกัดฐานะ ผู้ร้องชำระเพียงค่าธรรมเนียมศาล
ขั้นตอนหลังยื่นคำร้อง ขอเป็นผู้อนุบาลใช้เวลากี่วัน
คำตอบสั้น: หลังยื่น ศาลประกาศวันนัดไต่สวนเพื่อเปิดให้ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้าน แล้วไต่สวนพยานหลักฐาน ถ้าเห็นสมควรจึงมีคำสั่งและประกาศในราชกิจจานุเบกษา ไม่มีระยะเวลาตายตัว ขึ้นกับนัดของแต่ละศาลและความครบของเอกสาร ส่วนฝั่งอัยการระบุว่าดำเนินการโดยเร็วหรือภายใน 15 วันเมื่อหลักฐานครบ
- เตรียมเอกสาร ขอรายงานแพทย์จากแพทย์ที่ดูแลท่าน และให้ทายาทเซ็นยินยอม
- ยื่นคำร้อง ยื่นเองหรือผ่านทนายความ หรือให้พนักงานอัยการ สคช. ยื่นให้
- ศาลประกาศนัดไต่สวน ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านได้
- ไต่สวน ผู้ร้องมาให้ถ้อยคำตามนัด บางคดีศาลใช้รายงานของสถานพินิจฯ ประกอบ
- ศาลมีคำสั่ง และประกาศในราชกิจจานุเบกษา
- ถ้าต้องขายหรือจำนองทรัพย์สินของท่าน ยื่นขอศาลอนุญาตเป็นอีกคำร้อง หลังได้เป็นผู้อนุบาลแล้ว
ข้อสุดท้ายสำคัญ คดีหนึ่งปี 2569 ผู้ร้องขอตั้งผู้อนุบาลพร้อมขอทำนิติกรรมแทนในคำร้องเดียว ศาลตั้งผู้อนุบาลให้ แต่ยกคำขอทำนิติกรรม เพราะขณะยื่นยังไม่ได้เป็นผู้อนุบาล
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: เรื่องคำร้องต่อศาลเป็นงานของอัยการหรือทนายความ ส่วนอ้อมกอดดูแลชีวิตประจำวันของคุณพ่อคุณแม่ระหว่างที่ครอบครัวจัดการเรื่องเอกสาร ทุกเคสประเมินก่อนรับ ไม่มีค่าแรกเข้า และแจ้งครอบครัวทุกครั้งที่อาการเปลี่ยน
- 1. ดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
- 2. พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน อาการเปลี่ยนประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียง
- 3. ประเมินก่อนรับทุกเคส เคสใส่สายยางหรือเคสซับซ้อนแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก ไม่มีค่าแรกเข้า ราคาดูที่หน้าราคา
สิ่งที่อยู่นอกขอบเขต: อ้อมกอดไม่ได้ให้คำปรึกษากฎหมายหรือยื่นคำร้องแทนครอบครัว รายงานแพทย์สำหรับยื่นศาลขอจากแพทย์ผู้รักษาท่าน สาขาบางบัวทอง นนทบุรี เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด ส่วนอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา เปิดให้บริการแล้ว
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผู้อนุบาล คือใคร
คือคนที่ศาลแต่งตั้งให้ดูแลและทำนิติกรรมแทนคนไร้ความสามารถ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 28 และคำสั่งศาลต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ผู้อนุบาลกับผู้พิทักษ์ต่างกันอย่างไร
ผู้อนุบาลดูแลคนไร้ความสามารถซึ่งทำนิติกรรมเองไม่ได้ ผู้อนุบาลทำแทน ผู้พิทักษ์ดูแลคนเสมือนไร้ความสามารถซึ่งยังทำนิติกรรมเองได้ เว้นแต่บางประเภท เช่น กู้ยืมเงิน หรือฟ้องคดี ต้องได้รับความยินยอมจากผู้พิทักษ์ก่อน
ขอเป็นผู้อนุบาลต้องใช้เอกสารอะไร
สำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สูติบัตรของผู้ป่วย เอกสารแสดงตัวตนและความสัมพันธ์ของผู้ร้อง หนังสือยินยอมของทายาท รายงานแพทย์ที่ระบุโรคหรืออาการชัดเจน และภาพถ่ายผู้ป่วย
ขอเป็นผู้อนุบาลยื่นที่ไหน เสียค่าใช้จ่ายเท่าไหร่
ยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัวในท้องที่ที่มูลคดีเกิดหรือที่ผู้ร้องมีภูมิลำเนา ค่าขึ้นศาล 200 บาท บวกค่าส่งเอกสารตามอัตราศาล ถ้าให้ สคช. ยื่นให้ ไม่มีค่าบริการ จ่ายเพียงค่าธรรมเนียมศาล
ขอเป็นผู้อนุบาลใช้เวลากี่วัน
ไม่มีระยะเวลาตายตัว ขึ้นกับนัดไต่สวนของแต่ละศาลและความครบของเอกสาร ฝั่งอัยการระบุว่าดำเนินการโดยเร็วหรือภายใน 15 วันเมื่อหลักฐานครบ ซึ่งยังไม่ใช่เวลาที่ศาลมีคำสั่ง
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานอัยการสูงสุด (สคช. หนองคาย): การยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งเป็นคนไร้ความสามารถฯ · มี.ค. 2565
- สำนักงานอัยการสูงสุด (สคช. เชียงใหม่): บริการคุ้มครองสิทธิทางศาล · เข้าถึง 7 ต.ค. 2569
- ราชกิจจานุเบกษา: ประกาศศาลเยาวชนฯ ชัยภูมิ (มาตรา 28) · 17 เม.ย. 2569
- ราชกิจจานุเบกษา: ประกาศศาลเยาวชนฯ น่าน · 26 มิ.ย. 2569
- ราชกิจจานุเบกษา: ประกาศศาลเยาวชนฯ ปราจีนบุรี (คนเสมือนไร้ความสามารถ) · 26 มิ.ย. 2569
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา เปิดให้บริการแล้ว
เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะราย ก่อนยื่นคำร้องควรปรึกษาทนายความ หรือสำนักงานอัยการคุ้มครองสิทธิและช่วยเหลือทางกฎหมายและการบังคับคดี (สคช.) ในจังหวัดของท่าน
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
