ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ในผู้สูงอายุติดเตียง ป้องกันยังไง ต่างจากแผลกดทับตรงไหน

สรุปสั้น: ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่คือผิวหนังอักเสบจากการที่ผิวแช่อยู่กับปัสสาวะหรืออุจจาระนาน ป้องกันได้ด้วย 3 เรื่อง คือ เปลี่ยนทันทีทุกครั้งที่ขับถ่ายและตรวจผิวอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง · เช็ดเบา ๆ ไม่ขัดถูแล้วซับแห้ง · ทาผลิตภัณฑ์ปกป้องผิวบาง ๆ หลังทำความสะอาด ต่างจากแผลกดทับตรงที่ผื่นเป็นปื้นกระจายขอบไม่ชัดตรงจุดที่เปียก ส่วนแผลกดทับขอบชัดเหนือปุ่มกระดูก ถ้าผิวเปิด มีตุ่มแดงรอบขอบผื่น หรือมีไข้ ให้แพทย์ดู

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 · อ่าน 7 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดวางผ้าปูที่นอนและผ้าขนหนูสะอาดข้างเตียงคุณยายที่นอนห่มผ้าอย่างสบายและยิ้มคุยกัน

คุณพ่อคุณแม่ที่ใส่ผ้าอ้อมตลอดวันมักมีรอยแดงที่ก้นหรือขาหนีบสักวัน ครอบครัวกังวลว่าเป็นแผลกดทับไหม ทาอะไรดี ต้องหาหมอไหม คำตอบขึ้นกับว่ารอยแดงอยู่ตรงไหนและหน้าตาแบบไหน

บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ผื่นผ้าอ้อมคืออะไร · เปลี่ยนบ่อยแค่ไหน · เช็ดและปกป้องผิวยังไง · แยกจากแผลกดทับยังไง · และเมื่อไหร่ต้องให้แพทย์ดู

ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่คืออะไร ทำไมผู้สูงอายุติดเตียงเป็นง่าย

คำตอบสั้น: ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ หรือผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสสิ่งขับถ่าย (IAD) เกิดเมื่อผิวแช่อยู่กับปัสสาวะหรืออุจจาระนานจนผิวชั้นบนบวมน้ำและเสียหน้าที่ปกป้อง ผู้สูงอายุติดเตียงเป็นง่ายเพราะผิวบาง ขยับตัวเองไม่ได้ และบอกไม่ได้ว่าผ้าอ้อมเปียกแล้ว

โรงพยาบาลศิริราชจัดให้ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง ปัจจัยเสริมคือ ทำความสะอาดไม่ถูกวิธี แผ่นรองซับไม่ดูดซึม และเคลื่อนไหวเองไม่ได้ คณะผู้เชี่ยวชาญนานาชาติเสริมว่าอุจจาระมีเอนไซม์ที่ทำลายผิวชั้นนอก ช่วงถ่ายเหลวจึงต้องระวังที่สุด ถ้าถ่ายบ่อยหรือถ่ายเหลวหลายวัน ให้แจ้งแพทย์หาสาเหตุควบคู่กัน

เปลี่ยนผ้าอ้อมผู้ป่วยติดเตียงบ่อยแค่ไหน ตามเวลาหรือทันทีที่ขับถ่าย

คำตอบสั้น: เปลี่ยนทันทีทุกครั้งที่ขับถ่าย ไม่ต้องรอรอบเวลา และตรวจผิวใต้ผ้าอ้อมอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง ตามแนวทางของโรงพยาบาลศิริราช ถ้าเปลี่ยนตามเวลาอย่างเดียว ผิวอาจแช่อุจจาระอยู่หลายชั่วโมงโดยไม่มีใครรู้ โดยเฉพาะตอนกลางคืน

  1. 1. ตรวจทุก 2 ชั่วโมงและทุกครั้งที่พลิกตัว ดูรอบทวารหนัก ฝีเย็บ แก้มก้น ก้นกบ และต้นขาด้านใน การพลิกตัวยังช่วยกันแผลกดทับไปพร้อมกัน ดูวิธีจัดรอบที่ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน
  2. 2. เลือกผ้าอ้อมที่ดูดซับดีและขนาดพอดี เลี่ยงแผ่นรองซับชนิดบาง ไม่ซ้อนหลายชั้นเพื่อยืดเวลาเปลี่ยน และจดว่าถ่ายกี่ครั้ง ลักษณะแบบไหน ไว้เล่าให้แพทย์ฟัง

ต้องลุกเปลี่ยนผ้าอ้อมทุกคืน จนคนดูแลไม่ได้นอน

ผู้ดูแลที่อ้อมกอดอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง โทรมาเล่าอาการก่อนได้

เช็ดทำความสะอาดยังไงไม่ให้ผิวพัง และผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ใช้อะไรทา

คำตอบสั้น: 3 ขั้นตามแนวทางศิริราช คือ ขจัดสิ่งขับถ่ายด้วยน้ำเปล่าหรือน้ำยาทำความสะอาดผิวชนิดอ่อนโยน เช็ดเบา ๆ ไม่ขัดถูแล้วซับให้แห้ง และทาผลิตภัณฑ์ปกป้องผิวบาง ๆ ทุกครั้งหลังทำความสะอาด ส่วนจะใช้ครีมหรือยาตัวไหน ให้พยาบาล แพทย์ หรือเภสัชกรแนะนำตามสภาพผิว

ขั้นตอนทำแบบนี้เลี่ยงแบบนี้
ทำความสะอาดสำลีหรือผ้านุ่มชุบน้ำเปล่า หรือน้ำยาทำความสะอาดผิวชนิดอ่อนโยน เช็ดจากหน้าไปหลังสบู่ก้อนทั่วไปซึ่งเป็นด่าง ทำให้ผิวแห้งและเปราะ
ทำให้แห้งซับเบา ๆ รวมซอกขาหนีบและร่องก้นถูแรงหรือใช้ผ้าเนื้อหยาบ ผิวที่ชื้นถลอกง่าย
ปกป้องผิวทาเป็นชั้นบางทั่วบริเวณที่โดนสิ่งขับถ่ายทาหนาจนเป็นแผ่น ผ้าอ้อมจะซึมซับได้แย่ลง

ถ้าเคยใช้แป้งหรือผลิตภัณฑ์ใดอยู่ ให้ถามพยาบาลหรือเภสัชกรก่อนใช้ต่อ และอย่าซื้อครีมที่มียามาทาเองเมื่อผื่นแย่ลง เพราะผื่นความชื้น ผื่นเชื้อรา และแผลกดทับดูคล้ายกันในช่วงแรก แต่ดูแลคนละแบบ

ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดผ้าขนหนูและผ้าปูที่นอนสะอาดเตรียมไว้ข้างเตียง โดยมีคุณยายนั่งอยู่ใกล้ ๆ

ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดผ้าขนหนูและผ้าปูที่นอนสะอาดเตรียมไว้ข้างเตียง โดยมีคุณยายนั่งอยู่ใกล้ ๆ

ผื่นผ้าอ้อมกับแผลกดทับ ต่างกันตรงไหน

คำตอบสั้น: ผื่นผ้าอ้อมเริ่มจากผิวด้านนอก อยู่ตรงที่โดนความชื้น เป็นปื้นแดงขอบไม่ชัด มักแสบหรือคัน ส่วนแผลกดทับเริ่มจากเนื้อเยื่อด้านใน อยู่เหนือปุ่มกระดูกอย่างก้นกบหรือสะโพก ขอบชัด และลึกได้ถึงใต้ผิว ทั้งสองอย่างเกิดพร้อมกันในจุดเดียวกันได้

สังเกตอะไรผื่นผ้าอ้อม (IAD)แผลกดทับ
สาเหตุผิวสัมผัสปัสสาวะหรืออุจจาระแรงกดหรือแรงไถลจากนอนท่าเดิมนาน
ตำแหน่งฝีเย็บ ร่องก้น แก้มก้น ต้นขาด้านในและด้านหลังเหนือปุ่มกระดูก เช่น ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า
ขอบและความลึกกระจาย ขอบไม่ชัด ตื้น อาจถลอกเฉพาะผิวชั้นบนขอบชัด ตั้งแต่ผิวแดงไปจนถึงแผลลึก

การกดดูว่ารอยแดงจางไหมใช้แยกสองภาวะนี้ไม่ได้ เพราะผื่นผ้าอ้อมเป็นได้ทั้งแบบกดแล้วจางและไม่จาง บางครั้งต้องดูแลต่อ 3–5 วันจึงบอกได้ชัด และผิวที่เป็นผื่นแล้วเกิดแผลกดทับง่ายขึ้น ดูการแบ่งระยะที่แผลกดทับ ระยะ 1-4 ดูยังไง

ผื่นผ้าอ้อมแบบไหนต้องให้พยาบาลหรือแพทย์ดู

คำตอบสั้น: ให้พยาบาลหรือแพทย์ประเมินเมื่อผิวเปิดหรือมีตุ่มน้ำ มีตุ่มแดงเล็ก ๆ กระจายรอบขอบผื่นซึ่งเป็นลักษณะของเชื้อรา มีหนองหรือมีไข้ หรือดูแลถูกวิธีแล้ว 1–2 วันยังไม่ดีขึ้น ตามแนวทางสากล ผิวควรดีขึ้นให้เห็นใน 1–2 วันและหายใน 1–2 สัปดาห์

  • ผื่นแดงสด มีตุ่มแดงหรือตุ่มหนองเล็ก ๆ รอบขอบ ลักษณะของเชื้อรา ต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรเลือกยา
  • ผิวลอก มีน้ำเหลือง หรือผิวคล้ำม่วงเหนือปุ่มกระดูก ผิวเปิดหรือสงสัยแผลกดทับ
  • มีไข้ ซึมลง กินน้อยลง หรือถ่ายเหลวหลายครั้งติดกัน พาไปโรงพยาบาล ผู้สูงอายุขาดน้ำได้ง่าย

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: อ้อมกอดดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 การเปลี่ยนผ้าอ้อม ทำความสะอาด และพลิกตัวเป็นงานประจำวันของผู้ดูแล ส่วนผื่นที่ติดเชื้อหรือแผลต้องให้แพทย์ดู เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี

  • กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
  • พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมงเมื่อผู้ดูแลเห็นผิวเปลี่ยน
  • แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน ยาหรือครีมใช้ตามที่แพทย์หรือเภสัชกรสั่งเท่านั้น
  • ประเมินก่อนรับทุกเคส ถ้ามีแผลอยู่แล้วหรือมีภาวะซับซ้อน เราแจ้งก่อนเข้าพักว่าดูแลได้แค่ไหนและค่าใช้จ่ายเท่าไหร่

เทียบหลายศูนย์ให้ถามเหมือนกันทุกที่ว่ากลางคืนใครเปลี่ยนผ้าอ้อม ตรวจบ่อยแค่ไหน และเห็นผื่นแล้วแจ้งใคร ดูขอบเขตที่มาตรฐานการดูแล ค่าใช้จ่ายที่หน้าราคา ถ้าคนดูแลที่บ้านเริ่มนอนไม่พอ ลองเช็กที่7 สัญญาณที่คนดูแลป่วยก่อน หรือพักด้วยการฝากดูแลระยะสั้น

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ใช้อะไรทา

แนวทางของโรงพยาบาลศิริราชให้ทาผลิตภัณฑ์ปกป้องผิวเป็นชั้นบาง ๆ ทุกครั้งหลังทำความสะอาดและซับแห้ง ส่วนครีมหรือยาตัวไหน โดยเฉพาะเมื่อผิวเปิดหรือสงสัยเชื้อรา ให้พยาบาล แพทย์ หรือเภสัชกรแนะนำ ไม่ควรซื้อยามาทาเอง

ควรเปลี่ยนผ้าอ้อมผู้ป่วยติดเตียงกี่ชั่วโมงครั้ง

เปลี่ยนทันทีทุกครั้งที่ขับถ่าย ไม่ต้องรอรอบเวลา และตรวจผิวใต้ผ้าอ้อมอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมงตามแนวทางของศิริราช โดยเฉพาะเมื่อมีอุจจาระซึ่งทำร้ายผิวเร็วกว่าปัสสาวะ

ผื่นผ้าอ้อมกับแผลกดทับดูต่างกันยังไง

ผื่นผ้าอ้อมอยู่ตรงที่โดนความชื้น เช่น ฝีเย็บ ร่องก้น ต้นขาด้านใน เป็นปื้นแดงขอบไม่ชัด ส่วนแผลกดทับอยู่เหนือปุ่มกระดูก เช่น ก้นกบ สะโพก ขอบชัดและลึกได้ ถ้าไม่แน่ใจให้พยาบาลหรือแพทย์ประเมิน

ผื่นผ้าอ้อมแบบไหนต้องพาไปหาหมอ

เมื่อผิวเปิดหรือมีตุ่มน้ำ มีตุ่มแดงเล็ก ๆ กระจายรอบขอบผื่นซึ่งเป็นลักษณะของเชื้อรา มีหนอง มีไข้ ซึมลง หรือดูแลถูกวิธีแล้ว 1 ถึง 2 วันยังไม่ดีขึ้น

อ้อมกอดดูแลผู้สูงอายุที่ต้องใส่ผ้าอ้อมตลอดวันได้ไหม

ได้ อ้อมกอดดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง และเราประเมินก่อนรับทุกเคส

แหล่งอ้างอิง

  1. คลินิกออสโตมีและแผล โรงพยาบาลศิริราช: การป้องกันภาวะผิวหนังอักเสบเนื่องจากการควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ในผู้ใหญ่ · ปรับปรุงเนื้อหา พ.ศ. 2561
  2. ศิริราช KM: ความแตกต่างแผลกดทับและผิวหนังอักเสบจากสิ่งขับถ่าย (วิดีโอ) · 31 ต.ค. 2564
  3. Wounds International: Incontinence-associated dermatitis — moving prevention forward · 2558 (2015)
  4. NHS Doncaster and Bassetlaw: Skin Care Pathway for IAD · ปรับปรุง มิ.ย. 2565
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ทั้งอ้อมกอด บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา เปิดให้บริการแล้ว

เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การเลือกครีมหรือยาและการดูแลแผลต้องเป็นไปตามที่แพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกรแนะนำ

อ่านต่อ

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ