เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 · อ่าน 7 นาที

คุณพ่อคุณแม่ที่ใส่ผ้าอ้อมตลอดวันมักมีรอยแดงที่ก้นหรือขาหนีบสักวัน ครอบครัวกังวลว่าเป็นแผลกดทับไหม ทาอะไรดี ต้องหาหมอไหม คำตอบขึ้นกับว่ารอยแดงอยู่ตรงไหนและหน้าตาแบบไหน
บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ผื่นผ้าอ้อมคืออะไร · เปลี่ยนบ่อยแค่ไหน · เช็ดและปกป้องผิวยังไง · แยกจากแผลกดทับยังไง · และเมื่อไหร่ต้องให้แพทย์ดู
ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่คืออะไร ทำไมผู้สูงอายุติดเตียงเป็นง่าย
คำตอบสั้น: ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ หรือผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสสิ่งขับถ่าย (IAD) เกิดเมื่อผิวแช่อยู่กับปัสสาวะหรืออุจจาระนานจนผิวชั้นบนบวมน้ำและเสียหน้าที่ปกป้อง ผู้สูงอายุติดเตียงเป็นง่ายเพราะผิวบาง ขยับตัวเองไม่ได้ และบอกไม่ได้ว่าผ้าอ้อมเปียกแล้ว
โรงพยาบาลศิริราชจัดให้ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง ปัจจัยเสริมคือ ทำความสะอาดไม่ถูกวิธี แผ่นรองซับไม่ดูดซึม และเคลื่อนไหวเองไม่ได้ คณะผู้เชี่ยวชาญนานาชาติเสริมว่าอุจจาระมีเอนไซม์ที่ทำลายผิวชั้นนอก ช่วงถ่ายเหลวจึงต้องระวังที่สุด ถ้าถ่ายบ่อยหรือถ่ายเหลวหลายวัน ให้แจ้งแพทย์หาสาเหตุควบคู่กัน
เปลี่ยนผ้าอ้อมผู้ป่วยติดเตียงบ่อยแค่ไหน ตามเวลาหรือทันทีที่ขับถ่าย
คำตอบสั้น: เปลี่ยนทันทีทุกครั้งที่ขับถ่าย ไม่ต้องรอรอบเวลา และตรวจผิวใต้ผ้าอ้อมอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง ตามแนวทางของโรงพยาบาลศิริราช ถ้าเปลี่ยนตามเวลาอย่างเดียว ผิวอาจแช่อุจจาระอยู่หลายชั่วโมงโดยไม่มีใครรู้ โดยเฉพาะตอนกลางคืน
- 1. ตรวจทุก 2 ชั่วโมงและทุกครั้งที่พลิกตัว ดูรอบทวารหนัก ฝีเย็บ แก้มก้น ก้นกบ และต้นขาด้านใน การพลิกตัวยังช่วยกันแผลกดทับไปพร้อมกัน ดูวิธีจัดรอบที่ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน
- 2. เลือกผ้าอ้อมที่ดูดซับดีและขนาดพอดี เลี่ยงแผ่นรองซับชนิดบาง ไม่ซ้อนหลายชั้นเพื่อยืดเวลาเปลี่ยน และจดว่าถ่ายกี่ครั้ง ลักษณะแบบไหน ไว้เล่าให้แพทย์ฟัง
ต้องลุกเปลี่ยนผ้าอ้อมทุกคืน จนคนดูแลไม่ได้นอน
ผู้ดูแลที่อ้อมกอดอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง โทรมาเล่าอาการก่อนได้
เช็ดทำความสะอาดยังไงไม่ให้ผิวพัง และผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ใช้อะไรทา
คำตอบสั้น: 3 ขั้นตามแนวทางศิริราช คือ ขจัดสิ่งขับถ่ายด้วยน้ำเปล่าหรือน้ำยาทำความสะอาดผิวชนิดอ่อนโยน เช็ดเบา ๆ ไม่ขัดถูแล้วซับให้แห้ง และทาผลิตภัณฑ์ปกป้องผิวบาง ๆ ทุกครั้งหลังทำความสะอาด ส่วนจะใช้ครีมหรือยาตัวไหน ให้พยาบาล แพทย์ หรือเภสัชกรแนะนำตามสภาพผิว
| ขั้นตอน | ทำแบบนี้ | เลี่ยงแบบนี้ |
|---|---|---|
| ทำความสะอาด | สำลีหรือผ้านุ่มชุบน้ำเปล่า หรือน้ำยาทำความสะอาดผิวชนิดอ่อนโยน เช็ดจากหน้าไปหลัง | สบู่ก้อนทั่วไปซึ่งเป็นด่าง ทำให้ผิวแห้งและเปราะ |
| ทำให้แห้ง | ซับเบา ๆ รวมซอกขาหนีบและร่องก้น | ถูแรงหรือใช้ผ้าเนื้อหยาบ ผิวที่ชื้นถลอกง่าย |
| ปกป้องผิว | ทาเป็นชั้นบางทั่วบริเวณที่โดนสิ่งขับถ่าย | ทาหนาจนเป็นแผ่น ผ้าอ้อมจะซึมซับได้แย่ลง |
ถ้าเคยใช้แป้งหรือผลิตภัณฑ์ใดอยู่ ให้ถามพยาบาลหรือเภสัชกรก่อนใช้ต่อ และอย่าซื้อครีมที่มียามาทาเองเมื่อผื่นแย่ลง เพราะผื่นความชื้น ผื่นเชื้อรา และแผลกดทับดูคล้ายกันในช่วงแรก แต่ดูแลคนละแบบ

ผู้ดูแลอ้อมกอดจัดผ้าขนหนูและผ้าปูที่นอนสะอาดเตรียมไว้ข้างเตียง โดยมีคุณยายนั่งอยู่ใกล้ ๆ
ผื่นผ้าอ้อมกับแผลกดทับ ต่างกันตรงไหน
คำตอบสั้น: ผื่นผ้าอ้อมเริ่มจากผิวด้านนอก อยู่ตรงที่โดนความชื้น เป็นปื้นแดงขอบไม่ชัด มักแสบหรือคัน ส่วนแผลกดทับเริ่มจากเนื้อเยื่อด้านใน อยู่เหนือปุ่มกระดูกอย่างก้นกบหรือสะโพก ขอบชัด และลึกได้ถึงใต้ผิว ทั้งสองอย่างเกิดพร้อมกันในจุดเดียวกันได้
| สังเกตอะไร | ผื่นผ้าอ้อม (IAD) | แผลกดทับ |
|---|---|---|
| สาเหตุ | ผิวสัมผัสปัสสาวะหรืออุจจาระ | แรงกดหรือแรงไถลจากนอนท่าเดิมนาน |
| ตำแหน่ง | ฝีเย็บ ร่องก้น แก้มก้น ต้นขาด้านในและด้านหลัง | เหนือปุ่มกระดูก เช่น ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า |
| ขอบและความลึก | กระจาย ขอบไม่ชัด ตื้น อาจถลอกเฉพาะผิวชั้นบน | ขอบชัด ตั้งแต่ผิวแดงไปจนถึงแผลลึก |
การกดดูว่ารอยแดงจางไหมใช้แยกสองภาวะนี้ไม่ได้ เพราะผื่นผ้าอ้อมเป็นได้ทั้งแบบกดแล้วจางและไม่จาง บางครั้งต้องดูแลต่อ 3–5 วันจึงบอกได้ชัด และผิวที่เป็นผื่นแล้วเกิดแผลกดทับง่ายขึ้น ดูการแบ่งระยะที่แผลกดทับ ระยะ 1-4 ดูยังไง
ผื่นผ้าอ้อมแบบไหนต้องให้พยาบาลหรือแพทย์ดู
คำตอบสั้น: ให้พยาบาลหรือแพทย์ประเมินเมื่อผิวเปิดหรือมีตุ่มน้ำ มีตุ่มแดงเล็ก ๆ กระจายรอบขอบผื่นซึ่งเป็นลักษณะของเชื้อรา มีหนองหรือมีไข้ หรือดูแลถูกวิธีแล้ว 1–2 วันยังไม่ดีขึ้น ตามแนวทางสากล ผิวควรดีขึ้นให้เห็นใน 1–2 วันและหายใน 1–2 สัปดาห์
- ผื่นแดงสด มีตุ่มแดงหรือตุ่มหนองเล็ก ๆ รอบขอบ ลักษณะของเชื้อรา ต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรเลือกยา
- ผิวลอก มีน้ำเหลือง หรือผิวคล้ำม่วงเหนือปุ่มกระดูก ผิวเปิดหรือสงสัยแผลกดทับ
- มีไข้ ซึมลง กินน้อยลง หรือถ่ายเหลวหลายครั้งติดกัน พาไปโรงพยาบาล ผู้สูงอายุขาดน้ำได้ง่าย
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: อ้อมกอดดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 การเปลี่ยนผ้าอ้อม ทำความสะอาด และพลิกตัวเป็นงานประจำวันของผู้ดูแล ส่วนผื่นที่ติดเชื้อหรือแผลต้องให้แพทย์ดู เราประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงและแจ้งครอบครัวทุกกรณี
- กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง
- พยาบาลวิชาชีพเข้าเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมงเมื่อผู้ดูแลเห็นผิวเปลี่ยน
- แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน ยาหรือครีมใช้ตามที่แพทย์หรือเภสัชกรสั่งเท่านั้น
- ประเมินก่อนรับทุกเคส ถ้ามีแผลอยู่แล้วหรือมีภาวะซับซ้อน เราแจ้งก่อนเข้าพักว่าดูแลได้แค่ไหนและค่าใช้จ่ายเท่าไหร่
เทียบหลายศูนย์ให้ถามเหมือนกันทุกที่ว่ากลางคืนใครเปลี่ยนผ้าอ้อม ตรวจบ่อยแค่ไหน และเห็นผื่นแล้วแจ้งใคร ดูขอบเขตที่มาตรฐานการดูแล ค่าใช้จ่ายที่หน้าราคา ถ้าคนดูแลที่บ้านเริ่มนอนไม่พอ ลองเช็กที่7 สัญญาณที่คนดูแลป่วยก่อน หรือพักด้วยการฝากดูแลระยะสั้น
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ใช้อะไรทา
แนวทางของโรงพยาบาลศิริราชให้ทาผลิตภัณฑ์ปกป้องผิวเป็นชั้นบาง ๆ ทุกครั้งหลังทำความสะอาดและซับแห้ง ส่วนครีมหรือยาตัวไหน โดยเฉพาะเมื่อผิวเปิดหรือสงสัยเชื้อรา ให้พยาบาล แพทย์ หรือเภสัชกรแนะนำ ไม่ควรซื้อยามาทาเอง
ควรเปลี่ยนผ้าอ้อมผู้ป่วยติดเตียงกี่ชั่วโมงครั้ง
เปลี่ยนทันทีทุกครั้งที่ขับถ่าย ไม่ต้องรอรอบเวลา และตรวจผิวใต้ผ้าอ้อมอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมงตามแนวทางของศิริราช โดยเฉพาะเมื่อมีอุจจาระซึ่งทำร้ายผิวเร็วกว่าปัสสาวะ
ผื่นผ้าอ้อมกับแผลกดทับดูต่างกันยังไง
ผื่นผ้าอ้อมอยู่ตรงที่โดนความชื้น เช่น ฝีเย็บ ร่องก้น ต้นขาด้านใน เป็นปื้นแดงขอบไม่ชัด ส่วนแผลกดทับอยู่เหนือปุ่มกระดูก เช่น ก้นกบ สะโพก ขอบชัดและลึกได้ ถ้าไม่แน่ใจให้พยาบาลหรือแพทย์ประเมิน
ผื่นผ้าอ้อมแบบไหนต้องพาไปหาหมอ
เมื่อผิวเปิดหรือมีตุ่มน้ำ มีตุ่มแดงเล็ก ๆ กระจายรอบขอบผื่นซึ่งเป็นลักษณะของเชื้อรา มีหนอง มีไข้ ซึมลง หรือดูแลถูกวิธีแล้ว 1 ถึง 2 วันยังไม่ดีขึ้น
อ้อมกอดดูแลผู้สูงอายุที่ต้องใส่ผ้าอ้อมตลอดวันได้ไหม
ได้ อ้อมกอดดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล อัตราส่วนการดูแล 1:5 กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง และเราประเมินก่อนรับทุกเคส
แหล่งอ้างอิง
- คลินิกออสโตมีและแผล โรงพยาบาลศิริราช: การป้องกันภาวะผิวหนังอักเสบเนื่องจากการควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ในผู้ใหญ่ · ปรับปรุงเนื้อหา พ.ศ. 2561
- ศิริราช KM: ความแตกต่างแผลกดทับและผิวหนังอักเสบจากสิ่งขับถ่าย (วิดีโอ) · 31 ต.ค. 2564
- Wounds International: Incontinence-associated dermatitis — moving prevention forward · 2558 (2015)
- NHS Doncaster and Bassetlaw: Skin Care Pathway for IAD · ปรับปรุง มิ.ย. 2565
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ทั้งอ้อมกอด บางบัวทอง นนทบุรี และอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา เปิดให้บริการแล้ว
เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การเลือกครีมหรือยาและการดูแลแผลต้องเป็นไปตามที่แพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกรแนะนำ
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
