เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 · อ่าน 6 นาที

ผู้ป่วยติดเตียงที่เปลี่ยนผ้าอ้อมแทบไม่ทัน กับผู้ป่วยที่ไม่ถ่ายมาหลายวัน ดูเหมือนคนละปัญหา แต่บางครั้งคือเรื่องเดียวกัน และทั้งสองแบบทำให้ท่านขาดน้ำและผิวเสียได้เร็วกว่าคนที่ยังเดินได้ บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ถ่ายเหลวเกิดจากอะไร · ถ่ายไม่ออกแค่ไหนผิดปกติ · ท้องเสียจากอาหารทางสายยาง · สัญญาณขาดน้ำและการดูแลผิว · และอาการที่ต้องพบแพทย์ ส่วนเรื่องท้องผูกในผู้สูงอายุที่ยังลุกเดินได้ อ่านที่ท้องผูกในผู้สูงอายุ แก้ได้ด้วยอาหารและกิจวัตร
ผู้ป่วยติดเตียงถ่ายเหลว ถ่ายบ่อย เกิดจากอะไร
คำตอบสั้น: สาเหตุที่พบบ่อยคือ การติดเชื้อทางเดินอาหาร ผลข้างเคียงของยาบางตัว และอาหารทางสายยาง แต่สาเหตุที่มักถูกมองข้ามคือ อุจจาระแข็งอัดแน่นค้างอยู่ แล้วของเหลวซึมผ่านออกมา ซึ่งดูเหมือนท้องเสียแต่จริง ๆ คือท้องผูกรุนแรง ถ้าเพิ่งเริ่มยาใหม่ให้แจ้งแพทย์ ห้ามหยุดยาเอง
- ติดเชื้อ ถ่ายเหลวหลายครั้งใกล้ ๆ กัน อาจมีไข้หรืออาเจียนร่วม ผู้ดูแลต้องล้างมือก่อนและหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมทุกครั้ง
- ยา เริ่มถ่ายเหลวหลังได้ยาใหม่หรือปรับยา ให้แจ้งแพทย์ NHS แนะนำให้คุยกับแพทย์ก่อนหยุดยาที่สั่งไว้ทุกตัว
- อุจจาระอัดแน่น ถ่ายเหลวซึมทีละน้อยเปื้อนผ้าอ้อมตลอดวัน ก่อนหน้านั้นไม่ถ่ายเป็นก้อนมาหลายวัน ท้องอืดแน่น NHS ระบุว่าอาการหลักของภาวะนี้คือ ถ่ายเหลวที่ซึมผ่านก้อนอุจจาระแข็ง
ข้อควรระวังคือ ถ้าเป็นอุจจาระอัดแน่นแล้วคิดว่าท้องเสียและพยายามทำให้หยุดถ่าย จะยิ่งแย่ลง ให้แพทย์หรือพยาบาลประเมินก่อน NHS ระบุว่าการนำก้อนอุจจาระออก เป็นงานของบุคลากรสุขภาพ ไม่ควรทำเอง
ผู้ป่วยติดเตียงถ่ายไม่ออก กี่วันถึงผิดปกติ
คำตอบสั้น: NHS ถือว่าน่าจะท้องผูกเมื่อ ถ่ายไม่ถึง 3 ครั้งในหนึ่งสัปดาห์ แต่ผู้ป่วยติดเตียงแต่ละคนมีจังหวะต่างกัน สิ่งที่ควรดูคือการขับถ่ายที่เปลี่ยนไปจากปกติของท่าน ร่วมกับท้องอืด ปวดท้อง เบ่งไม่ออก หรือพฤติกรรมเปลี่ยน เช่น กระสับกระส่ายหรือสับสน ซึ่งอาจเป็นความไม่สบายตัวที่ท่านบอกไม่ได้
NHS เตือนว่าผู้สูงอายุและผู้มีภาวะสมองเสื่อม ท้องผูกมักถูกมองข้าม วิธีที่ช่วยได้มากคือจดทุกครั้งที่ถ่ายว่าเป็นก้อนหรือเหลว ปริมาณมากหรือน้อย เพื่อให้เห็นว่าห่างไปกี่วันแล้ว การใช้ยาระบาย ยาเหน็บ หรือการสวนอุจจาระ ให้ทำตามที่แพทย์สั่งเท่านั้น ส่วนเรื่องอาหาร น้ำ และกิจวัตรที่ช่วยให้ขับถ่ายง่ายขึ้น อ่านที่โภชนาการผู้สูงอายุ
ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้านแล้วเริ่มไม่ไหว คุยกับเราได้
เล่าอาการและการดูแลที่ท่านต้องการ เราประเมินก่อนรับทุกเคส
ให้อาหารทางสายยางแล้วท้องเสีย ควรทำยังไง
คำตอบสั้น: ท้องเสียพบได้บ่อยในผู้ที่ได้อาหารทางสายยาง แต่แนวปฏิบัติของ NHS ระบุว่า ส่วนน้อยเกิดจากตัวอาหารโดยตรง สาเหตุอื่นที่ต้องดูคือ อาหารหรืออุปกรณ์ไม่สะอาด การติดเชื้อ ให้เร็วเกินไป อาหารเย็นเกิน และยา อย่าเปลี่ยนสูตร ความเข้มข้น หรือความเร็วเอง ให้ปรึกษาแพทย์ นักกำหนดอาหาร หรือเภสัชกร
- ล้างมือ และเตรียม เก็บ ใช้อาหารตามคำแนะนำของผู้ผลิตและทีมโรงพยาบาล
- ให้อาหารที่อุณหภูมิห้อง และให้ตามความเร็วที่ทีมกำหนด
- จดเวลาที่ถ่าย จำนวนครั้ง ลักษณะอุจจาระ และอาหารกับน้ำที่ได้ เพื่อแจ้งทีมที่ดูแล

ผู้ดูแลอ้อมกอดช่วยคุณยายที่นั่งพิงหมอนบนเตียงจิบน้ำทีละน้อย มีเหยือกน้ำและข้าวต้มวางข้างเตียง
สัญญาณผู้ป่วยติดเตียงขาดน้ำ และการดูแลผิวเมื่อถ่ายบ่อย
คำตอบสั้น: ผู้สูงอายุ รู้สึกกระหายน้อยลง จึงขาดน้ำได้ทั้งที่ไม่บ่น สังเกต ปากและลิ้นแห้ง ปัสสาวะน้อยลงหรือสีเหลืองเข้มกลิ่นแรง อ่อนเพลีย ตาโหล และซึมหรือสับสนมากขึ้น ยิ่งถ่ายเหลวบ่อยยิ่งเสียน้ำเร็ว ให้จิบน้ำทีละน้อยสม่ำเสมอ ผู้มีโรคหัวใจหรือไตให้ดื่มตามปริมาณที่แพทย์แนะนำ
กรมอนามัยแนะนำผู้สูงอายุทั่วไปให้ดื่มน้ำ อย่างน้อยวันละ 8 แก้ว โดยไม่รอให้กระหาย แต่ผู้ที่มีโรคไตวายเรื้อรังหรือโรคหัวใจ ควรดื่มตามปริมาณที่แพทย์ผู้รักษาแนะนำ ส่วนผู้ที่ได้อาหารทางสายยาง ปริมาณน้ำเป็นไปตามที่ทีมแพทย์กำหนด ผู้อำนวยการโรงพยาบาลราชวิถีเคยเตือนว่าผู้สูงอายุที่มีโรคหัวใจหรือไต ถ้าถ่ายเหลวอาจขาดน้ำรุนแรงได้
ดูแลผิว: ถ่ายเหลวบ่อยทำให้ผิวรอบก้นเปียกนาน ให้เปลี่ยนผ้าอ้อมทันทีที่เปื้อน ทำความสะอาดเบา ๆ ซับให้แห้ง และดูรอยแดงทุกครั้ง พลิกตัวตามเวลาเพราะผิวที่ชื้นร่วมกับแรงกดเสี่ยงแผลกดทับ ดูวิธีแยกระยะแผลที่แผลกดทับ ระยะ 1-4 และการดูแลติดเตียงทั้งวันที่ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน
อาการแบบไหนต้องพาผู้ป่วยติดเตียงไปพบแพทย์
คำตอบสั้น: พบแพทย์ทันทีหรือโทร 1669 เมื่อ อาเจียนเป็นเลือดหรือสีคล้ายกากกาแฟ ปวดท้องรุนแรงกะทันหัน ซึมลงหรือสับสน เลือดออกมาก หรือไข้สูงร่วมกับอาเจียนมากหรือถ่ายเหลวมาก ส่วนถ่ายดำหรือแดงคล้ำ ถ่ายเป็นเลือด อาเจียนจนน้ำไม่อยู่ หรือมีสัญญาณขาดน้ำ ให้พบแพทย์ภายในวันนั้น ไม่ต้องรอดูอาการหลายวัน
- ทันที / 1669 อาเจียนเป็นเลือดหรือสีคล้ายกากกาแฟ ปวดท้องรุนแรงกะทันหัน ซึมลงหรือสับสน หายใจลำบาก เลือดออกไม่หยุดหรือออกมาก ไข้สูงร่วมกับอาเจียนมากหรือถ่ายเหลวมาก
- ภายในวันนั้น อุจจาระสีดำหรือแดงคล้ำ ถ่ายเป็นเลือด อาเจียนจนกินน้ำไม่อยู่ หรือปัสสาวะน้อยลงและปากแห้ง
- นัดพบแพทย์ ท้องผูกไม่ดีขึ้น ท้องอืดบ่อย ปวดท้อง การขับถ่ายเปลี่ยนไปกะทันหัน หรือสงสัยว่าเป็นอุจจาระอัดแน่น
NHS ให้คนทั่วไปขอคำปรึกษาเร่งด่วนเมื่อท้องเสียนานเกิน 7 วัน แต่ผู้ป่วยติดเตียงขาดน้ำได้เร็วกว่า จึงไม่ควรรอให้ครบ และกรมการแพทย์เตือนว่าผู้สูงอายุที่ติดเชื้อรุนแรงอาจแสดงออกแค่ซึมลงหรือสับสน ไปโรงพยาบาลให้นำบันทึกการขับถ่ายและน้ำดื่มไปด้วย ดูการเตรียมตัวหลังกลับจากโรงพยาบาลที่พาผู้สูงอายุกลับบ้านจากโรงพยาบาล
ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้
คำตอบสั้น: อ้อมกอดดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล ถ้าการขับถ่ายหรืออาการเปลี่ยน ผู้ดูแลใช้สายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง ประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียง และแจ้งครอบครัวทุกกรณี เคสใส่สายยางหรือเคสซับซ้อนประเมินก่อนรับ และแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก
- 1. ประเมินก่อนรับทุกเคส ผู้ป่วยติดเตียงและเคสสายยางแจ้งราคาแน่นอนก่อนเข้าพัก
- 2. อัตราส่วนการดูแล 1:5
- 3. กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง
- 4. พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน
สิ่งที่อยู่นอกขอบเขต: อ้อมกอดดูแลชีวิตประจำวันและเฝ้าสังเกตอาการ การวินิจฉัย การสั่งยา การปรับสูตรหรือความเร็วอาหารทางสายยาง และหัตถการทางการแพทย์ เป็นหน้าที่ของแพทย์และทีมโรงพยาบาล
ไม่ว่าเลือกที่ไหน ควรถามศูนย์ว่า จดบันทึกการขับถ่ายและน้ำดื่มให้ครอบครัวดูได้ไหม และถ้าถ่ายผิดปกติกลางดึกจะติดต่อใคร สาขาบางบัวทอง นนทบุรี เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด ส่วนอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา เปิดให้บริการแล้ว ราคาดูที่หน้าราคา
คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย
ผู้ป่วยติดเตียงถ่ายเหลวทีละนิดตลอดวัน เป็นท้องเสียหรือเปล่า
อาจไม่ใช่ ถ้าก่อนหน้านั้นไม่ถ่ายเป็นก้อนมาหลายวันและท้องอืด อาจเป็นอุจจาระแข็งอัดแน่นที่มีของเหลวซึมผ่านออกมา ควรให้แพทย์หรือพยาบาลประเมินก่อน และไม่ควรล้วงอุจจาระเอง
ผู้ป่วยติดเตียงไม่ถ่ายกี่วันถึงต้องกังวล
NHS ถือว่าน่าจะท้องผูกเมื่อถ่ายไม่ถึง 3 ครั้งในหนึ่งสัปดาห์ แต่ควรดูเทียบกับปกติของท่าน ถ้าไม่ถ่ายร่วมกับท้องอืด ปวดท้อง อาเจียน หรือซึมลง ให้พบแพทย์
ให้อาหารทางสายยางแล้วท้องเสีย ควรเปลี่ยนสูตรหรือลดความเร็วเองไหม
ไม่ควรปรับเอง ท้องเสียในผู้ที่ได้อาหารทางสายยางมักมีสาเหตุอื่น เช่น การติดเชื้อ อุปกรณ์ไม่สะอาด หรือยา ให้จดอาการแล้วปรึกษาแพทย์ นักกำหนดอาหาร หรือเภสัชกร
ดูยังไงว่าผู้สูงอายุติดเตียงขาดน้ำ
สังเกตปากและลิ้นแห้ง ปัสสาวะน้อยลงหรือสีเหลืองเข้ม อ่อนเพลีย ตาโหล และซึมหรือสับสนมากขึ้น ถ้าซึมหรือสับสนให้พบแพทย์ทันที
ผู้ป่วยติดเตียงที่เป็นโรคหัวใจหรือโรคไต ควรให้ดื่มน้ำมาก ๆ ไหม
ไม่ควรเพิ่มเอง กรมอนามัยแนะนำให้ผู้สูงอายุที่มีโรคไตวายเรื้อรังหรือโรคหัวใจดื่มน้ำตามปริมาณที่แพทย์ผู้รักษาแนะนำ
ผู้ป่วยติดเตียงถ่ายดำหรือมีเลือดปน ต้องไปโรงพยาบาลเลยไหม
ควรพบแพทย์ภายในวันนั้น ถ้าเลือดออกมาก อาเจียนเป็นเลือด ปวดท้องรุนแรง หรือซึมลง ให้ไปทันทีหรือโทร 1669
แหล่งอ้างอิง
- NHS: Constipation · ทบทวน 26 ต.ค. 2566
- NHS: Diarrhoea and vomiting · ทบทวน 21 ธ.ค. 2566
- NHS: Dehydration · ทบทวน 1 พ.ค. 2569
- NHS: Bleeding from the bottom · ทบทวน 12 เม.ย. 2566
- NHS RDaSH: Enteral tube feeding adults policy · ก.พ. 2567
- กรมประชาสัมพันธ์ (กรมอนามัย): ผู้สูงอายุเสี่ยงขาดน้ำ · 14 มี.ค. 2565
- ไทยรัฐ: ผอ.โรงพยาบาลราชวิถี เตือนอุจจาระร่วงในผู้สูงอายุ · 28 ก.ย. 2563
- กรมการแพทย์: พฤติกรรมเปลี่ยนในผู้สูงอายุอาจเป็นสัญญาณความเจ็บป่วย · 6 ต.ค. 2569
เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา
พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017
กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ
เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับการเตรียมตัวของครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การปรับยาและแผนการดูแลเฉพาะรายต้องเป็นไปตามที่แพทย์ผู้ดูแลกำหนด
แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก
สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

บางบัวทอง

พระราม 3
สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน
เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
