ผู้สูงอายุสมองเสื่อมก้าวร้าว ไม่ยอมอาบน้ำ ไม่ยอมกินยา รับมือยังไงโดยไม่บังคับ

สรุปสั้น: ผู้สูงอายุสมองเสื่อมที่ก้าวร้าว ไม่ยอมอาบน้ำ ไม่ยอมกินยา หรือกล่าวหาว่ามีคนขโมยของ มักกำลังบอกว่าปวด กลัว ไม่สบายตัว หรือไม่เข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้น วิธีที่ได้ผลกว่าการบังคับคือตั้งสติ ไม่เถียง หาสาเหตุ แล้วค่อยลองใหม่ ห้ามผูกยึดหรือแอบผสมยาในอาหารเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร และถ้าพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างรวดเร็ว ให้พบแพทย์โดยด่วน เพราะอาจมีโรคทางกายซ่อนอยู่

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา · ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล · เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 · อ่าน 6 นาที

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งย่อตัวระดับสายตา คุยกับคุณยายด้วยท่าทีสงบพร้อมยื่นแก้วน้ำให้ในห้องนั่งเล่นที่เงียบและสว่าง

คุณพ่อคุณแม่ที่เคยใจดีกลับตะคอก คายยาทิ้ง หรือบอกว่าลูกแอบเอาเงินไป ลูกหลานมักเหนื่อยจนลงเอยที่การบังคับ ซึ่งทำให้ทุกอย่างหนักขึ้น บทความนี้เรียงให้เป็นลำดับ ทำไมท่านก้าวร้าว · ทำยังไงตอนท่านกำลังโกรธ · ไม่ยอมอาบน้ำ · ไม่ยอมกินยาและข้าว · ระแวงว่ามีคนขโมย · และเมื่อไหร่ต้องพบแพทย์ ถ้าอาการหนักขึ้นช่วงเย็นเป็นประจำ อ่านเพิ่มที่ผู้สูงอายุสับสนตอนเย็น (Sundowning) และถ้าท่านเคยเดินออกจากบ้าน อ่านที่ผู้สูงอายุสมองเสื่อมเดินออกจากบ้าน หลงทาง

ผู้สูงอายุสมองเสื่อมก้าวร้าว เกิดจากอะไร

คำตอบสั้น: พฤติกรรมก้าวร้าวมักเป็นวิธีบอกความทุกข์ของคนที่สื่อสารด้วยคำพูดได้น้อยลง สาเหตุที่พบบ่อยคือ ความปวด ไม่สบายตัว ร้อน หิว กระหายน้ำ อยากเข้าห้องน้ำ เสียงดัง และคนแปลกหน้า กรมการแพทย์แนะนำให้ตรวจเรื่องความปวด ภาวะขาดน้ำ ท้องผูก ปัสสาวะคั่ง หรือยาใหม่ ก่อนสรุปว่าเป็นนิสัยของท่าน

  • ร่างกาย ปวดตรงไหนไหม มีไข้ ท้องผูก หรือปัสสาวะไม่ค่อยออก (NHS เตือนว่าท้องผูกในผู้สูงอายุสมองเสื่อมมักถูกมองข้าม)
  • ความต้องการพื้นฐาน หิว กระหาย ร้อน หนาว ง่วง หรืออยากเข้าห้องน้ำ
  • สิ่งแวดล้อม เสียงทีวีดัง แสงจ้าหรือมืดเกินไป คนเยอะหรือคนที่ท่านไม่รู้จัก
  • ยา เพิ่งเริ่มยาใหม่หรือปรับยาไหม ถ้าใช่ให้แจ้งแพทย์ ห้ามหยุดยาเอง
  • จดบันทึก เกิดตอนไหน ก่อนหน้านั้นมีอะไร อะไรทำให้ท่านสงบ ใช้คุยกับแพทย์ได้ตรงขึ้น

ตอนผู้สูงอายุกำลังโกรธ ควรเถียงหรืออธิบายเหตุผลไหม

คำตอบสั้น: ไม่ควรเถียงหรือพยายามพิสูจน์ว่าใครถูก ขณะนั้นท่านรับเหตุผลได้น้อยมาก NHS แนะนำให้ ตั้งสติและเลี่ยงการเผชิญหน้า ลดเสียงและคนรอบตัว รับรู้ความรู้สึกของท่านก่อน แล้วชวนไปทำอย่างอื่น เมื่อสงบแล้วค่อยกลับมาทำเรื่องเดิม ถ้าคุมสถานการณ์ไม่ได้และมีคนเสี่ยงบาดเจ็บ โทร 1669

  1. 1. ตั้งสติก่อน พูดเสียงเบา ช้า ประโยคสั้น ไม่ยืนค้ำตัวท่าน ย่อตัวลงให้อยู่ระดับสายตา
  2. 2. ลดสิ่งกระตุ้นและรับรู้ความรู้สึก ปิดทีวี ให้คนที่ไม่เกี่ยวข้องออกจากห้อง แล้วพูดว่า "แม่ไม่สบายใจเรื่องนี้ใช่ไหม"
  3. 3. เบี่ยงความสนใจ ชวนดื่มน้ำ ดูรูปครอบครัว ฟังเพลงที่ชอบ หรือใช้ของรักของหวงช่วยปลอบ
  4. 4. ระวังความปลอดภัย เก็บของมีคมและของแตกง่าย ยืนห่างพอให้ถอยได้ ถ้าท่านไม่ยอมจริง ๆ ให้หยุดก่อนแล้วลองใหม่ภายหลัง

ทำไมไม่ควรผูกยึด: กรมการแพทย์แนะนำให้ หลีกเลี่ยงการผูกมัดหรือกักขัง (6 ต.ค. 2569) เพราะไม่ได้แก้สาเหตุที่ทำให้ท่านทุกข์ เช่น ความปวดหรือความกลัว

ดูแลคุณพ่อคุณแม่ที่สมองเสื่อมแล้วเริ่มไม่ไหว คุยกับเราได้

เล่าอาการและพฤติกรรมของท่านให้เราฟัง เราประเมินก่อนรับทุกเคส

ผู้สูงอายุไม่ยอมอาบน้ำ ไม่ยอมกินยา ไม่ยอมกินข้าว ทำยังไง

คำตอบสั้น: หลักเดียวกันทั้งสามเรื่องคือ หาสาเหตุ ให้ท่านมีทางเลือก ทำทีละขั้น และพร้อมหยุดแล้วลองใหม่ ผู้สูงอายุสมองเสื่อมหลายท่านรู้สึกว่าการอาบน้ำน่ากลัว ไม่ยอมกินยาเพราะกลืนยากหรือรสไม่ดี และไม่ยอมกินข้าวเพราะปวดปากหรือกลืนลำบาก ห้ามบด แกะ หรือแอบผสมยาในอาหารเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ไม่ยอมอาบน้ำ

  • เตรียมของให้ครบก่อนชวน ห้องอุ่น ตรวจอุณหภูมิน้ำทุกครั้ง คลุมผ้าเช็ดตัวไว้ เปิดเฉพาะส่วนที่กำลังล้าง
  • ให้เลือกแบบง่าย เช่น "อาบตอนนี้หรืออีก 15 นาทีดีคะ" และใช้คำชวน เช่น "ไปล้างตัวให้สดชื่นกัน" แทนคำสั่ง
  • ให้ท่านถูส่วนที่ทำเองได้ บอกก่อนทุกขั้น ถ้าต่อต้านให้หยุดแล้วลองใหม่ วันที่ไม่ยอมจริง ๆ เช็ดตัวด้วยผ้าชุบน้ำอุ่นแทนได้

ไม่ยอมกินยา ลองใหม่ในเวลาที่ท่านสงบ และบอกแพทย์ว่าท่านไม่ยอมกิน Alzheimer's Society ระบุว่าการแอบผสมยาในอาหารหรือเครื่องดื่ม อาจเปลี่ยนการดูดซึมของยา และควรทำเฉพาะเมื่อแพทย์หรือเภสัชกรเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษร ส่วน NICE ระบุว่าไม่ควรแอบให้ยาผู้ที่ยังตัดสินใจเรื่องการรักษาของตัวเองได้ ถามแพทย์ว่ามียารูปแบบอื่นที่กินง่ายกว่าไหม ดูวิธีจัดยาที่จัดการยาผู้สูงอายุหลายชนิด

ไม่ยอมกินข้าว NHS ระบุว่าอาจเกิดจากจำอาหารไม่ได้ ปวดในปากจากเหงือกหรือฟันปลอมไม่พอดี หรือกลืนลำบาก ให้เวลานานพอ ตักทีละน้อย ใช้เมนูที่ท่านชอบ ถ้าสำลักขณะกิน อ่านผู้สูงอายุกลืนลำบาก สำลักบ่อย และโภชนาการผู้สูงอายุ ถ้ากินดื่มได้น้อยลงต่อเนื่อง ให้แจ้งแพทย์

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งระดับสายตาเดียวกับคุณยาย ดูอัลบั้มรูปเก่าและคุยกันอย่างผ่อนคลาย

ผู้ดูแลอ้อมกอดนั่งระดับสายตาเดียวกับคุณยาย ดูอัลบั้มรูปเก่าและคุยกันอย่างผ่อนคลาย

สมองเสื่อมระแวง กล่าวหาว่ามีคนขโมยของ รับมือยังไง

คำตอบสั้น: อาการหวาดกลัวหรือระแวงอาจเป็นอาการทางพฤติกรรมและจิตใจจากสมองเสื่อม ท่านจำไม่ได้ว่าวางของไว้ที่ไหน จึงเชื่อว่ามีคนเอาไป อย่าถือโทษหรือเถียงเพื่อพิสูจน์ ฟังว่าท่านกังวลเรื่องอะไร ตอบสั้น ๆ ชวนช่วยกันหา แล้วเปลี่ยนไปทำกิจกรรมอื่น ของที่หายบ่อยให้มีสำรองไว้

ไม่ต้องยืนยันว่าเรื่องที่ท่านเชื่อ "ไม่จริง" ตอบรับความกังวลก่อน เช่น "กระเป๋าหายคงไม่สบายใจ เดี๋ยวหนูช่วยหานะ" ของที่หาบ่อย เช่น แว่นตา กุญแจ ให้มีสำรองไว้ ถ้าระแวงจนไม่กินไม่นอน หรือเสี่ยงทำร้ายตัวเองหรือคนอื่น ให้ปรึกษาแพทย์ อ่านภาพรวมที่สมองเสื่อมระยะกลาง-ปลาย

เมื่อไหร่ผู้สูงอายุสมองเสื่อมที่ก้าวร้าวต้องพบแพทย์ด่วน

คำตอบสั้น: ถ้าท่าน เปลี่ยนไปจากเดิมอย่างรวดเร็ว สับสน เพ้อ ซึมลง หรือเห็นภาพหลอนขึ้นมากะทันหัน ให้พบแพทย์โดยด่วน เพราะอาจมีโรคทางกายซ่อนอยู่ กรมการแพทย์เตือนว่าผู้สูงอายุที่ติดเชื้อรุนแรงอาจแสดงออกแค่ซึมลงหรือสับสน ถ้าก้าวร้าวจนเสี่ยงบาดเจ็บและคุมไม่ได้ โทร 1669

  • พบแพทย์ทันทีหรือโทร 1669 สับสนหรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างรวดเร็ว ซึมจนปลุกยาก หรือหายใจผิดปกติ
  • พบแพทย์ภายในวันนั้น มีไข้หรือสงสัยติดเชื้อ ร่วมกับหงุดหงิดหรือสับสนมากขึ้น
  • แจ้งแพทย์ผู้รักษา ก้าวร้าวหรือระแวงต่อเนื่องแม้ลองวิธีข้างต้นแล้ว พร้อมบันทึกตัวกระตุ้น

ที่อ้อมกอดทำยังไงกับเรื่องนี้

คำตอบสั้น: อ้อมกอดดูแล 24 ชั่วโมงโดยผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม ภายใต้การกำกับดูแลของทีมพยาบาล ประเมินก่อนรับทุกเคส ถ้าพฤติกรรมเปลี่ยนเร็วหรือสงสัยว่าไม่สบาย ผู้ดูแลใช้สายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง ประสานส่งโรงพยาบาลใกล้เคียง และแจ้งครอบครัวทุกกรณี

  1. 1. ประเมินก่อนรับทุกเคส ผู้สูงอายุที่มีอาการทางจิตเวชรับเฉพาะอาการคงที่ เล่าให้เราฟังว่าอะไรทำให้ท่านหงุดหงิดหรือสงบ
  2. 2. อัตราส่วนการดูแล 1:5
  3. 3. กลางคืนผู้ดูแลอยู่เวรตื่นตลอดคืนทุกคืน ตรวจตราทุก 2 ชั่วโมง พร้อมสายปรึกษาพยาบาล 24 ชั่วโมง
  4. 4. พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมประเมิน 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ แพทย์เยี่ยมตรวจประจำเดือน

สิ่งที่อยู่นอกขอบเขต: อ้อมกอดดูแลชีวิตประจำวันและเฝ้าสังเกตอาการ การวินิจฉัย การปรับยา และการตัดสินใจเรื่องยาสำหรับพฤติกรรมเป็นหน้าที่ของแพทย์ ถ้าพฤติกรรมยังเสี่ยงอันตรายต่อตัวท่านหรือผู้อื่น ต้องรักษาให้อาการคงที่ก่อน

ไม่ว่าเลือกที่ไหน ควรถามศูนย์ว่า มีแนวทางหลีกเลี่ยงการผูกยึดไหม และถ้าท่านไม่ยอมกินยาจะทำยังไง สาขาบางบัวทอง นนทบุรี เยี่ยมชมได้ทุกวัน 08:00–18:00 น. ไม่ต้องนัด ส่วนอ้อมกอด พระราม 3 ยานนาวา เปิดให้บริการแล้ว ราคาดูที่หน้าราคา

คำถามที่ครอบครัวถามบ่อย

ควรเถียงหรืออธิบายเหตุผลตอนผู้สูงอายุสมองเสื่อมกำลังโกรธไหม

ไม่ควร การเถียงมักทำให้รุนแรงขึ้น ให้ตั้งสติ พูดเบาและช้า ลดเสียงรอบตัว รับรู้ความรู้สึกของท่าน แล้วชวนไปทำอย่างอื่น สงบแล้วค่อยกลับมาทำเรื่องเดิม

ผู้สูงอายุไม่ยอมกินยา บดยาผสมอาหารให้กินได้ไหม

อย่าทำเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพราะอาจเปลี่ยนการดูดซึมของยา ให้แจ้งแพทย์ว่าท่านไม่ยอมกิน และถามว่ามียารูปแบบอื่นที่กินง่ายกว่าไหม

ทำไมผู้สูงอายุสมองเสื่อมกล่าวหาว่าลูกขโมยของ

ท่านจำไม่ได้ว่าวางของไว้ที่ไหน จึงเชื่อว่ามีคนเอาไป อย่าถือโทษหรือเถียง ฟังความกังวล ชวนช่วยกันหา แล้วเปลี่ยนไปทำกิจกรรมอื่น

ผู้สูงอายุสับสนหรือเห็นภาพหลอนขึ้นมากะทันหัน เป็นเพราะสมองเสื่อมแย่ลงหรือเปล่า

อาจไม่ใช่ อาการที่เปลี่ยนไปจากเดิมอย่างรวดเร็วอาจมีโรคทางกายซ่อนอยู่ เช่น การติดเชื้อ ควรพบแพทย์โดยด่วน ถ้าซึมจนปลุกยากโทร 1669

ผูกยึดผู้สูงอายุที่ก้าวร้าวเพื่อความปลอดภัยได้ไหม

กรมการแพทย์แนะนำให้หลีกเลี่ยงการผูกมัดหรือกักขัง ให้ลดสิ่งกระตุ้น เก็บของอันตราย และปรึกษาแพทย์ ถ้ามีคนเสี่ยงบาดเจ็บและคุมไม่ได้ โทร 1669

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมการแพทย์: พฤติกรรมเปลี่ยนในผู้สูงอายุอาจเป็นสัญญาณความเจ็บป่วย · 6 ต.ค. 2569
  2. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล: วิธีรับมือผู้ป่วยอัลไซเมอร์ที่หงุดหงิดก้าวร้าว · เข้าถึง 7 ต.ค. 2569
  3. NHS: Dementia and changes in behaviour · ทบทวน 2 ม.ค. 2567
  4. NHS: Constipation · ทบทวน 26 ต.ค. 2566
  5. NHS: Looking after someone with dementia (การกินและดื่ม) · ทบทวน 8 ม.ค. 2568
  6. NICE SC1: Managing medicines in care homes (ข้อ 1.15) · มี.ค. 2557
  7. Alzheimer's Society: Refusing to take medication · เข้าถึง 7 ต.ค. 2569
  8. Alzheimer's Association: Bathing · เข้าถึง 7 ต.ค. 2569
  9. Alzheimer's Association: Suspicions and delusions · เข้าถึง 7 ต.ค. 2569
พว.กรกมล ซ้ายขวา พยาบาลวิชาชีพ ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม บางบัวทอง

เขียนโดย พว.กรกมล ซ้ายขวา

พยาบาลวิชาชีพ | ผู้จัดการฝ่ายการพยาบาล อ้อมกอด เนอสซิ่งโฮม

เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาล พว.5511238017

กำกับดูแลมาตรฐานการดูแลทั้งหมดของ อ้อมกอด Nursing Home ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในนนทบุรีและกรุงเทพฯ

เผยแพร่ 7 ตุลาคม 2569 — บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับการเตรียมตัวของครอบครัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การปรับยาและแผนการดูแลเฉพาะรายต้องเป็นไปตามที่แพทย์ผู้ดูแลกำหนด

แอด LINE อ้อมกอด — เลือกสาขาที่สะดวก

สอบถามห้องพัก ราคา และนัดชมสถานที่ ตอบทุกวัน 08:00–18:00 น.

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด บางบัวทอง

บางบัวทอง

QR Code เพิ่มเพื่อน LINE อ้อมกอด พระราม 3

พระราม 3

สแกนด้วยแอป LINE เพื่อเพิ่มเพื่อน

เปิด LINE บางบัวทองเปิด LINE พระราม 3
โทร 090-889-8444 LINE
บางบัวทอง
LINE
พระราม 3
 
กลับไปหน้ารวมบทความ